Barth of de dialectische theologie

[AW]

L.S.,

Momenteel doe ik in mijn vrije tijd studie naar wie we volgens velen de grootste theoloog der 20e eeuw mogen noemen: Karl Barth.
Ik ben nog niet erg ver gevorderd; 'k lees nu zijn "Apostolische Geloofsbelijdenis" en een commentaar van Berkouwer op Barth: zoals bekend verguisden veel gereformeerden Barth.
Kan iemand mij een korte inleiding op zijn theologie geven? En zijn mening?

Gr. Amco Wiering

[Lutheraansch]

Daar vraag je me wat, voor zover ik weet, heeft nooit iemand het aangedurfd om een beknopte samenvatting van de theologie van Karl Barth te geven. Daar vindt men in het algemeen zijn theologie te moeilijk en te uitgebreid voor.

Wat ik zelf als eerste werk van Barth gelezen heb is Hoofdsom der Heilige Leer (uitg. Callenbach 1948). Hierin behandeld hij ook op eenvoudige wijze en in beknopte vorm voor studenten de Apostolische Geloofsbelijdenis en behandelt hij adhv. deze geloofsbelijdenis zijn hoofdpunten van zijn theologie. Ik vind hem hierin eenvoudiger en duidelijker dan in zijn andere boeken.

Wat ook wel aardig is om te lezen is de beknopte biografie die Karl Kupisch van Karl Barth geschreven heeft.

Tot slot kun je ook de Barmer Thesen lezen: deze zijn voor het grootste deel door Karl Barth geschreven en behoort nu tot een van de belijdenisgeschriften van de kerken der Reformatie.

[Pulpeet]

Vergeet niet de toespraak die hij hield bij de oprichting van de wereldraad van kerken. Indrukwekkend document.

[Lutheraansch]

Verder zijn er, zo te zien weinig andere mensen die iets van of over Barth gelezen hebben....
Eigenlijk jammer, hij was de  grootste gereformeerde theoloog uit de 20e eeuw. Iemand die als modernistisch-vrijzinnig theoloog begon, maar door de Eerste Wereldoorlog opnieuw de Bijbel ging lezen en een bijbelgetrouw theoloog werd. Maar geen bijbelgetrouw theoloog die klakkeloos alles overnam wat voor hem door vooraanstaande theologen was gezegd (dat had hij als vrijzinnig theoloog al gedaan, maar was daardoor bedrogen uitgekomen), maar aan de hand van Schrift en belijdenis zelf zocht naar antwoorden op vragen waarmee hij als christen die in het begin en midden van de 20e eeuw geconfronteerd werd.

Persoonlijk heb ik wat met Karl Barth: in het eerste jaar van mijn studie geschiedenis raakte ik in een geloofscrisis. Door het lezen van (een aantal van) zijn boeken heb ik het geloof niet vaarwel gezegd, maar ben ik christen gebleven.

Zoals gezegd zijn zijn boeken niet allemaal even toegankelijk; enkele bekende "volgelingen" van Barth in Nederland zijn prof. dr. G.C. van Niftrik en ds. J.J. Buskes. Hun boeken zijn toegankelijker en zouden ook gelezen kunnen worden om inzicht te krijgen in de "dialectische"theologie.

[AW]

Ik ben nu wat verder gevorderd in Barth. Kan iemand mij uitleggen wat hij precies met 'Urgeschichte' bedoelt? Is dat de openbaringstijd van Jezus (als mens) alleen? Of is die openbaringstijd ook de hele bijbel door te zien (vgl. Schilders nota of heilshistorische prediking).

 

[Lutheraansch]

Beste Wiering, hierover had ik een mooie tekst overgetikt uit het Barth Brevier maar aan het eind van het tikken komt er een storing en ben ik de tekst kwijt.  Ik heb geen zin om het opnieuw te tikken, maar wat de beantoording betreft komt het hier opnieuw. Die Urgeschichte heeft te maken met Gods Raaddsbesluit en Zijn plan met de wereld. Omdat Jezus deel uitmaakt van de drie-enige God, heeft  Hij van alle eeuwigheid deel in Gods Raadsbesluit. Hij is niet alleen van voor de tijd, maar in de tijd, maar ook de komende in alle Eeuwigheid.
Of het iets met de Heilshistorische benadering van Schilder te maken heeft, durf ik niet te zeggen. Ik ben nl. geen deskundige in de theologie van Schilder en heb ik weinig over zijn theologie of van hem gelezen.

Even een andere opmerking: iemand die zowel veel over (de theologie van )Schilkder en barth heeft geschreven is George Puchinger geweest, van zijn hand zijn verschillende boeken en artikelen over beide theologen verschenen.

[AW]

quote:

op 28 Jun 2003 21:04:17 schreef Lutheraansch:
Beste Wiering, hierover had ik een mooie tekst overgetikt uit het Barth Brevier maar aan het eind van het tikken komt er een storing en ben ik de tekst kwijt.  Ik heb geen zin om het opnieuw te tikken, maar wat de beantoording betreft komt het hier opnieuw. Die Urgeschichte heeft te maken met Gods Raaddsbesluit en Zijn plan met de wereld. Omdat Jezus deel uitmaakt van de drie-enige God, heeft  Hij van alle eeuwigheid deel in Gods Raadsbesluit. Hij is niet alleen van voor de tijd, maar in de tijd, maar ook de komende in alle Eeuwigheid.
Of het iets met de Heilshistorische benadering van Schilder te maken heeft, durf ik niet te zeggen. Ik ben nl. geen deskundige in de theologie van Schilder en heb ik weinig over zijn theologie of van hem gelezen.

Even een andere opmerking: iemand die zowel veel over (de theologie van )Schilkder en barth heeft geschreven is George Puchinger geweest, van zijn hand zijn verschillende boeken en artikelen over beide theologen verschenen.

Berkouwers uitleg van Urgeschichte komt op het volgende neer. De jaren 1-30 zijn openbaringstijd van God, direct. Het is een andere geschiedenis dan onze lineaire geschiedenis. Het is een aparte tijd. Het gebeurt wel in onze geschiedenis, maar maakt er geen deel van uit (niet intertrinitarisch; goddelijk onderonsje). Barth zegt hier ook dat de '..openbaring historisch is, maar de historie geen openbaring'.

Op zich snap ik zijn punt wel. Sinds Christus' komst staat de tijd in zekere zin stil: het is voor of tegen Jezus. Er komt geen tweede kans meer na dit tijdperk. Je hebt het Evangelie gekregen: wat doe je ermee.
Mijn punt met Schilder betreft dit: in de vrijgemaakte kerken is veel aandacht (geweest) voor zgn. heilshistorische prediking: genesis, zefanja, kronieken: iedereen en alles wijst vooruit op Jezus. Daar wil Barth niet aan denk ik. Hij schrijft wel dat het mogelijk is, die heilshistorie (Weissagungsgeschichte), maar dan zowel voor als na de komst van Jezus.
Het is namelijk Gods soevereine spreken. Getuigen van dat spreken zijn de Kerkleden: de Kerk wordt Urgeschichtegetuige.

In ons land heeft met name Schilder tegen Barth geageerd, en ik denk vooral hierom, en dan doel ik op Barth's nota tegen de zgn. Christologische profetien in het OT.

[Justin]

Beste Wiering,

K. Schilder was tegen de hele theologie van Karl Barth fel gekant omdat hij als één van de weinigen inzag dat met deze theologie het gereformeerde spoor definitief verlaten werd.

[parepidemos]

Beste Wiering,

Barth is moeilijk, en zijn originele Duitse Dogmatiek al helemaal. Hij zegt altijd alles twee keer.
Je vermeldt een commentaar van Berkouwer op Barth. Maar dan komt de vraag: welk commentaar? Berkouwer schreef er 2: de eerste heet alleen Karl Barth, en is van voor 1940; de tweede heet 'de triomf der genade in de theologie van Barth' oid, en is van bijna 20 jaar later. In het eerste boek is Berkouwer nog 'traditioneel' gereformeerd; in het tweede zie je de omslag die de grote ommezwaai in zijn kerken mogelijk maakte.
Als je meer over Barth wil lezen zou je in de beknopte dogmatiek van vGenderen/Velema kunnen kijken, via het naamregister. Of heel kort in Vreugdenhil-Busstra, Lied tegen het Licht, waar de uitwerking van Barth in Nederland in een paar bladzijden wordt samengevat.
Je kunt ook proberen het proefschrift van C. Trimp te lezen (Om de ekonomie van het welbehagen), dat komt dicjter bij de kern van de problemen.

Over die Urgeschichte: Barth onderscheidt streng tussen geschiedenis en historie. Het ene is onze dagelijkse werkelijkheid, het andere gaat over de verwerkelijking van Gods heilsplan. Volgens Barth zijn die twee onverenigbaar. Daarom concludeerde K.Schilder al voor 1930 dat Barth het prachtige vak heilsgeschiedenis heeft vermoord.
Wees voorzichtig met Barth: hij gebruik allerlei bekende termen, maar geeft ze bijna altijd een andere inhoud. Sterkte ermee.

[AW]

quote:

op 02 Jul 2003 17:10:26 schreef Justin:
Beste Wiering,

K. Schilder was tegen de hele theologie van Karl Barth fel gekant omdat hij als één van de weinigen inzag dat met deze theologie het gereformeerde spoor definitief verlaten werd.

...leg uit...

[Justin]

quote:

op 03 Jul 2003 00:07:37 schreef Wiering:
[...]


...leg uit...

De werken van K. Schilder staan bol van de oppositie tegen de theologie van K. Barth, bv. zijn boeken 'Wat is de Hemel' en 'Tusschen Ja en Neen'.
In twee, makkelijk toegankelijke, cahiers van de stichting 'Woord en Wereld' staan verslagen van dogmatische vraagstukken die K. Schilder behandeld heeft in oorlogstijd. Eén daarvan gaat over de theologie van K. Barth. De verslaglegging is van prof. D. Deddens, dus indirect bewijs, maar het sluit wel naadloos aan bij wat in de eigen werken van Schilder staat.
Prof. Deddens tekende het volgende aan van Schilder:"De theologie van Barth is één doorlopende verloochening van alles wat ooit gereformeerd is geweest. Daarom hebben wij ons er zo scherp mogelijk tegen te verzetten en geen stuk ervan heel te laten".
Schilder heeft bij Barth geconstateerd dat hij nog wel gereformeerde termen gebruikt maar met een heel andere inhoud, zie stukje van Parepidemos.
Bij Barth is bv. de Schrift niet meer Gods Woord zoals wij dat belijden maar hij zegt; in de bijbel is Gods Woord, als het jou raakt bij het lezen.
Het is de flits van herkenning die daarna weer weg is.
Geschiedenis in onze betekenis waarbij God Zijn verbond met mensen sluit en in gemeenschap met hen wil verkeren is bij Barth niet mogelijk.
Dan zou God zich afgeven met een wereld die antithetisch tegenover Hem staat.
Schilder heeft daartegenover gesteld dat God wel tegenover de zonde in de wereld staat maar niet tegenover het door Hemzelf geschapene. En dat daarom onze geschiedenis ook Gods geschiedenis is.
In deze geschiedenis komt God immers met Zijn herscheppingswerk in Jezus Christus om deze geschiedenis tot zijn voltooing te brengen op de jongste dag.
Onze tijd is dan ook wel degelijk nog steeds echte geschiedenis. Hier en nu vallen er beslissingen voor eeuwig.
In het hier en nu is het ook mogelijk om door onze Heiland Jezus Christus gemeenschap met God te hebben. Denk maar aan het Avondmaal. Tafel van de gemeenschap met God door Jezus Christus in het geloof,gewerkt door de Heilige Geest.
Barth heeft in hervormde en gereformeerd synodale kringen veel aanhangers gekregen, bekende namen zijn de professoren Miskotte, van Niftrik, Haitjema, Ridderbos en in zekere zin ook Berkouwer.
Mede daarom kon het in de vorige eeuw ook komen in de hervormde kerk tot het rapport 'Klare Wijn' en in de gereformeerde kerk synodaal tot het rapport 'God met ons'.
In beide gevallen zien we de funeste uitwerking van wat Barth leerde omtrent de Schrift.
In beide rapporten is niet meer de Schrift Gods Woord, geïnspireerd door de Heilige Geest, maar moet het getuigenis van mensen in de Schrift over God, ook onze ervaring worden door het lezen ervan.
Het is niet meer het Woord van God dat van bovenaf tot ons komt en ons aanspreekt en verantwoordelijk stelt, maar slechts de ervaring van mensen met God die ook onze ervaring kan worden.
Wij kunnen zeggen op grond van Gods Woord; zo is het want zo staat het in Gods Woord, zo belijden we het in onze belijdenis, we leggen er om het zo eens te zeggen onze hand op en vinden onze vastigheid in Gods Woord als het goed is omdat onze God betrouwbaar is in zijn spreken.
Bij vele volgelingen van Barth en hun schaapjes is de vastheid echter verdwenen want als de Bijbel slechts een bundeling is van menselijke getuigenissen, wie weet dan nog precies wat waarheid en verzinsel is.
Dan worden we teruggeworpen op..............onszelf en ons verstaan van het geschrevene.
Het is dan ook de kracht van Schilder e.a. geweest dat ze tegenover Barth gesteld hebben de gereformeerde belijdenis over de volkomenheid van de Heilige Schrift.
Volkomen omdat het Gods eigen Woord is.

Met excuses voor de hoeveelheid tekst, groeten Justin.

[Lutheraansch]

Zou het verzet van Schilder tegen Barth niet voortkomen uit het feit dat Schilder niet voldoende kennis en/of inzicht had in de (kerkelijke) situatie in Zwitserland en de Zwitserse cultuur?

Voor Barth gold bovendien hetzelfde; hij had een uitgesproken standpunt ten opzichte van de Nederlandse verzuilde cultuur in het begin van de 20e eeuw, maar hield daarbij geen rekening met de historische en culturele achtergronden waarin de verzuiling ontstaan is?

Schilder was als theoloog natuurlijk de Kampioen van de Gereformeerde Emancipatie en verdedigde daarom met verve de Nederlandse verzuiling. Ongetwijfeld zal dat gebotst hebben met de theologie van de Zwitser Karl Barth, die van al het vrome uiterlijke vertoon in allerlei christelijke organisaties weinig moest hebben, terwijl dit voor Schilder juist het toppunt was van het christelijk leven.

Uiteindelijk heb ik het gevoel dat we in onze huidige tijd met de theologie van Karl Barth meer kunnen dan met de theologie van Klaas Schilder. Karl Barth plaatste de menselijke cultuur tegenover en onder het oordeel van God, waaruit alleen door Gods reddingswerk in Christus Jezus het heil voor de mensen tot stand gebracht is en gebracht wordt.
Bij Schilder konden "Christus en cultuur"  nog ergens met elkaar verenigen, waardoor de mens, ondanks de zondeval en hun zondige natuur, op basis van het zgn. cultuurmandaat een betere wereld tot stand konden brengen. In de ideeën van Klaas Schilder vind je dan ook het geloof in de maakbaarheid van een christelijke samenleving terug.
Met zulk een opvatting zoals je bij Schilder tegenkomt, zet je ook het reformatorische principe op het spel dat de mens alleen door genade en alleen via het kruis van Golgotha behouden kan worden. Daarbij leven we in een tijdperk waarin de grote ideologieën hun failliet hebben aangetoond en tegen de klippen zijn gelopen. Dit en de ontkerkelijking heeft ook onder Nederlandse christenen het gevolg gehad dat zij de ideologie van een christelijke samenleving (cq. de verzuiling) hebben losgelaten.
Scxhilder kun je in dit kader zien als de theoloog van de verzuiling, Karl Barth van de ontzuiling. Barth geeft ons een aanzet in ons denken hoe we christenen kunnen zijn in een ontzuilde samenleving, Schilder geeft ons in zijn theologie geen handvatten voor. Maar aangezien de ontzuiling in Nederland voltooid is, hebben in feite Barth en Schilder beiden veel aan relevantie ingeboet.

De Schriftopvatting van Barth is geen onjuiste: in de Bijbel getuigen de mensen van de grote daden van God. De Bijbel blijft voor ons niet zo maar een boek, maar wordt Gods Woord, omdat Zijn Geest in ons hart getuigt dat die getuigenissen waar en betrouwbaar zijn. Dit staat ook met zoveel woorden in de art. 3 en 5 van de NGB. Dus wat zijn inspiratieleer betreft is Karl Barth zeer gereformeerd.

[Pulpeet]

Interessant topic, mensen! Ik lees de bijdragen met grote interesse.

Dit verbaasde me enigszins:

quote:

op 03 Jul 2003 17:41:32 schreef Justin:
[...] In beide rapporten is niet meer de Schrift Gods Woord, geïnspireerd door de Heilige Geest, maar moet het getuigenis van mensen in de Schrift over God, ook onze ervaring worden door het lezen ervan.
Het is niet meer het Woord van God dat van bovenaf tot ons komt en ons aanspreekt en verantwoordelijk stelt, maar slechts de ervaring van mensen met God die ook onze ervaring kan worden. [...]

Ik heb steeds gedacht dat deze zienswijze een uitvloeisel is van het 'postmodernisme', waarin het subject centraal staat. Maar blijkbaar is zij toch ouder. Is dit Barth's visie, of een uitwerking daarvan (het lijkt me niet echt 'senkrecht von oben')? En als het Barth was, is hij de eerste die hiermee gekomen is? Waaraan ontleende hij dit?

[Justin]

quote:

op 03 Jul 2003 23:04:12 schreef Lutheraansch:

De Schriftopvatting van Barth is geen onjuiste: in de Bijbel getuigen de mensen van de grote daden van God. De Bijbel blijft voor ons niet zo maar een boek, maar wordt Gods Woord, omdat Zijn Geest in ons hart getuigt dat die getuigenissen waar en betrouwbaar zijn. Dit staat ook met zoveel woorden in de art. 3 en 5 van de NGB. Dus wat zijn inspiratieleer betreft is Karl Barth zeer gereformeerd.

Als antwoord op bovenstaande het volgende:

1.In de Bijbel staat ook veel over hoe wij mensen zijn, met name hoe diep wij zijn gevallen als gevolg van de zonde. Ook wordt vermeldt wie de grote tegenstander van God is.
2. De Bijbel wordt niet Gods Woord maar is het, ook al zou niemand het geloven. De Bijbel getuigt van zichzelf dat zij Gods Woord is, het zgn. zelfgetuigenis van de Bijbel, met een moeilijk woord 'autopistie'. De leer van de inspiratie van de Heilige Schrift is een beschrijving van het getuigenis dat de Bijbel omtrent zichzelf gegeven heeft, o.a. in 2 Petrus 1:21 en 2 Timoteüs 3:16. Slechts in het geloof te zien en aanvaarden.
3. Het getuigenis van de Heilige Geest in ons hart waar art. 5 NGB over spreekt is niet de grond van onze zekerheid dat de Bijbel Gods Woord is, maar de oorzaak van onze gezagserkenning van onze kant dat de Bijbel het autoritaire Woord van God is. Al bij Calvijn zijn het zelfgetuigenis van de Bijbel en het getuigen van de Heilige Geest in onze harten twee onderscheiden zaken.
Laat ik dat met een voorbeeld duidelijk mogen maken.
De zon geeft van 'zichzelf' licht. Als ik mij opsluit in een geblindeerde kamer verhinder ik dat de zon bij mij naar binnen schijnt. Desondanks is die zon er wel en geeft hij ook licht, alleen niet in mijn zelf geblindeerde kamer. Als iemand nu de luiken bij mij open doet ervaar ik het licht van de zon dat er al was. Dat is nu wat onder gereformeerden verstaan wordt onder het getuigenis van de Heilige Geest in onze harten. Het is een dusdanige werking/kracht van de Heilige Geest waardoor Hij mijn ogen en hart (de luiken weghaalt) opent voor het Woord van God (de zon) waardoor ik het Woord van God gelovig aanvaardt.
In 2 Petrus 1:19 worden we opgeroepen om acht te geven op het profetische woord (de Bijbel nu) als op een lamp die schijnt in een duistere plaats. Die duistere plaats is onze wereld, door onze eigen schuld in het duister gehuld. Daar schijnt het licht van Gods Woord. Die lamp schijnt al en blijft schijnen tot de jongste dag, want naar dat Woord zal een ieder geoordeeld worden.
Met andere woorden, Gods Woord verlicht nu al onze duistere wereld, opdat we dat Woord in geloof zouden aanvaarden tot eer van God, want het is Zijn Woord, en tot heil van onszelf.
4. K. Barth onderscheidde streng tussen vorm en inhoud van de Schrift. Het gegoochel met 'gehalte' en 'gestalte' begrippen. Op die manier verliest de Bijbel haar gezag want wat is dan nog vorm en inhoud. De mens wordt hier teruggeworpen op zijn eigen manier van interpreteren van de Bijbel.

Wat jouw overige opmerkingen betreft aangaande K. Schilder, ik had begrepen dat je nog niet veel van Schilder gelezen had, vanwaar dan jouw beoordeling van zijn theologie?

Groeten Justin.

[Lutheraansch]

quote:

op 04 Jul 2003 20:05:29 schreef Justin:
[...]
2. De Bijbel wordt niet Gods Woord maar is het, ook al zou niemand het geloven. De Bijbel getuigt van zichzelf dat zij Gods Woord is, het zgn. zelfgetuigenis van de Bijbel, met een moeilijk woord 'autopistie'. De leer van de inspiratie van de Heilige Schrift is een beschrijving van het getuigenis dat de Bijbel omtrent zichzelf gegeven heeft, o.a. in 2 Petrus 1:21 en 2 Timoteüs 3:16. Slechts in het geloof te zien en aanvaarden.

In reactie hierop:
De Bijbel is geen natuurwetenschappelijk verschijnsel die met een axioma verklaard kan worden. Evenmin is de leer aangaande de zelfgetuigenis van de Bijbel hogere wiskunde die langs de formule Bijbel = Gods Woord verklaard kan worden.
De Bijbel is een historisch verschijnsel en is door mensen geschreven in de tijd, die deze schriften veelal niet schreven met de gedachte dat deze geschriften ooit deel zouden uitmaken van de Bijbel en dat mensen er een onfeilbare status aan zouden toekennen.  
Ter verduidelijking; mijn dominee zei laatst: De Heilige Geest is de Auteur van de Bijbel. Hoe mooi zo'n redenering klinkt, zij is onjuist. Want niet de Heilige Geest, maar mensen hebben de Bijbel geschreven. Als God zelf de Bijbel had geschreven, was de mens buiten spel gebleven. Maar door mensen de Boeken van de Bijbel zelf te laten schrijven, heeft God zelf de mens betrokken in Zijn heilsplan.
De Bijbel kan zelf geen getuigenis geven, want het is een ding. Maar de mensen die de Heilige Schrift hebben geschreven, die leggen een getuigenis af. En zij die door het lezen van deze Schriften geloven en tot geloof komen erkennen dat zij 'door de Heilige geest aangespoord, van Godswege gesproken hebben.", zoals in 2 Petr. 1,21 staat. Maar voorzover ik weet is dat ook door karl Bath na zijn bekering in de Eerste Wereldoorlog ook nooit ontkend.

quote:

3. Het getuigenis van de Heilige Geest in ons hart waar art. 5 NGB over spreekt is niet de grond van onze zekerheid dat de Bijbel Gods Woord is, maar de oorzaak van onze gezagserkenning van onze kant dat de Bijbel het autoritaire Woord van God is. Al bij Calvijn zijn het zelfgetuigenis van de Bijbel en het getuigen van de Heilige Geest in onze harten twee onderscheiden zaken.
Laat ik dat met een voorbeeld duidelijk mogen maken.
(...) Dat is nu wat onder gereformeerden verstaan wordt onder het getuigenis van de Heilige Geest in onze harten. Het is een dusdanige werking/kracht van de Heilige Geest waardoor Hij mijn ogen en hart (de luiken weghaalt) opent voor het Woord van God (de zon) waardoor ik het Woord van God gelovig aanvaardt.

Kortom: Door het werk van de Heilige Geest in ons gaan wij de Bijbel erkennen als het betrouwbare Woord van God. Je zegt nu dus hetzelfde wat in het aangehaalde citaat staat. Ik zie het verschil niet zo.

quote:

Wat jouw overige opmerkingen betreft aangaande K. Schilder, ik had begrepen dat je nog niet veel van Schilder gelezen had, vanwaar dan jouw beoordeling van zijn theologie?.

Ik heb weliswaar niet veel van Schilder gelezen, maar wel iets. Maar ik heb mij wel uitgebreid verdiept in de tijd waarin Schilder leefde en in de (vrijgemaakte) kerkgeschiedenis. Ook heb ik vrij veel over Schilder gelezen o.a. de congresbundel Geen Duimbreed. Aspecten uit leven en werken van prof. dr, K. Schilder en Ontmoetingen met Klaas Schilder van George Puchinger en ook andere werken.
Daarnaast hobbel ik al zo'n 31 jaar van mijn leven mee in de orthodox-gereformeerde wereld en heb ik de daar heersende theorieën in heden en verleden leren kennen. De ideeën van hen die zich de geestelijke erfgenamen van Schilder noemen ben ik ook wel mee bekend. Maar het kan natuurlijk zijn dat ik in deze zeker opzicht de volgelingen teveel met de meester verwar.

De eerste keer dat ik dit bericht wilde posten ging er iets mis en kwam alleen de originele quote op het scherm. Hopelijk lukt het nu wel allemaal.

[parepidemos]

quote:

op 03 Jul 2003 23:04:12 schreef Lutheraansch:
Uiteindelijk heb ik het gevoel dat we in onze huidige tijd met de theologie van Karl Barth meer kunnen dan met de theologie van Klaas Schilder. Karl Barth plaatste de menselijke cultuur tegenover en onder het oordeel van God, waaruit alleen door Gods reddingswerk in Christus Jezus het heil voor de mensen tot stand gebracht is en gebracht wordt.
Bij Schilder konden "Christus en cultuur"  nog ergens met elkaar verenigen, waardoor de mens, ondanks de zondeval en hun zondige natuur, op basis van het zgn. cultuurmandaat een betere wereld tot stand konden brengen. In de ideeën van Klaas Schilder vind je dan ook het geloof in de maakbaarheid van een christelijke samenleving terug.
Met zulk een opvatting zoals je bij Schilder tegenkomt, zet je ook het reformatorische principe op het spel dat de mens alleen door genade en alleen via het kruis van Golgotha behouden kan worden.

Ik lees dit met grote verbazing. Schilder zou zeggen dat de mens een betere wereld tot stand kon brengen? Hij was er heel diep van doordrongen dat alleen God dat kan en doet - via de 'catastrofe van de eindtijd' (Lees: Wat is de hemel). En in de conclusies van Christus en cultuur lees je dat Schilder geen andere weg wijst dan gehoorzaam kerkopbouw  te doen, want zo brengt uiteindelijk Christus weer een herstelde wereld.
Eén van de grote verschillen tussen KS en KB is, dat KB de schepping als schepping al vijandig tegenover God ziet. KS belijdt dat de schepping zeer goed geschapen is (Genesis 1), maar dat pas daarna via de zondeval een radicaal verderf in de wereld is gekomen. Het herstel hiervan kan, ook volgens Schilder, alleen door genade: sola gratia.
Dit grote verhaal bestaat, God dank, nog steeds, ondanks alle postmoderne suggestie dat alle grote verhalen zouden zijn afgedaan.

[Lutheraansch]

quote:

op 04 Jul 2003 22:23:23 schreef parepidemos:
[...]
 Hij was er heel diep van doordrongen dat alleen God dat kan en doet - via de 'catastrofe van de eindtijd' (Lees: Wat is de hemel). En in de conclusies van Christus en cultuur lees je dat Schilder geen andere weg wijst dan gehoorzaam kerkopbouw  te doen, want zo brengt uiteindelijk Christus weer een herstelde wereld.
Eén van de grote verschillen tussen KS en KB is, dat KB de schepping als schepping al vijandig tegenover God ziet. KS belijdt dat de schepping zeer goed geschapen is (Genesis 1), maar dat pas daarna via de zondeval een radicaal verderf in de wereld is gekomen. Het herstel hiervan kan, ook volgens Schilder, alleen door genade: sola gratia.
Dit grote verhaal bestaat, God dank, nog steeds, ondanks alle postmoderne suggestie dat alle grote verhalen zouden zijn afgedaan.

Als ik het te pakken krijg zal ik Wat is de hemel?lezen. Maar in de idee dat door gehoorzaam kerkopbouw  te doen, Christus uiteindelijk zo weer een herstelde wereld brengt, zit wel degelijk een gevaarlijke gedachte, nl. dat je door "kerstening' van de samenleving het herstel van de wereld zoals God hem geschapen heeft, dan wel heel dicht die status kunt naderen. Het is wel cultuuroptimistisch, maar niet in de lijn van de gedachtegang van de heilige Schrift.

Ik kijk er op deze manier tegen aan: niet door kerkopbouw herstelt Christus de wereld, want de komst van het Koninkrijk Gods is niet van mensen afhankelijk maar van God alleen. Alleen Hij weet de tijd en het uur. De kerk is als getuige en vertegenwoordiger van Christus op Aarde om aan een ieder die het wil horen de Blijde Boodschap in daad en woord te verkondigen. Met de wederkomst van Christus vindt er geen herstel van de (huidige) wereld plaats, maar komt er een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, waarin alles wat op deze oude aarde is in vuur zal vergaan, zoals in de Tweede Brief van Petrus geschreven is. De Nieuwe schepping in Christus die dan zijn voltooiing vindt, betekent  het definitieve einde van het oude leven, ook ons 'oude' christelijke leven met alles wat daarbij hoort. Daarvoor in de plaats komt het 'nieuwe' leven, overeenkomstig de cultuur zoals die bij God in de hemel reeds aanwezig is.

Als er door kerkopbouw een herstelde wereld tot stand komt, komt er dus geen 'nieuwe" aarde en zal de mens, in zekere zin, zelf die betere herstelde wereld tot stand moeten brengen. M.i. is dit dan toch een behoorlijke afzwakking van het Sola Gratia. Maar misschien interpreteer ik hierin Schilder op een verkeerde manier. Dan hoor ik graag jullie correcties.

Karl Barth en Klaas Schilder dachten dus op gelijke wijze over de schepping; beiden immers zeggen toch dat door de zondeval van de mens de schepping als schepping vijandig tegenover God. Tussen KS en KB zie ik hierin eigenlijk geen verschil.

[Justin]

quote:

op 03 Jul 2003 23:37:52 schreef Pulpeet:

Ik heb steeds gedacht dat deze zienswijze een uitvloeisel is van het 'postmodernisme', waarin het subject centraal staat. Maar blijkbaar is zij toch ouder. Is dit Barth's visie, of een uitwerking daarvan (het lijkt me niet echt 'senkrecht von oben')? En als het Barth was, is hij de eerste die hiermee gekomen is? Waaraan ontleende hij dit?

Er is niets nieuws onder de zon in de theologie van Barth. Wel is er bij hem een heel systematische samenhang in zijn denken waardoor hij ook een van de grote theologen van de vorige eeuw is geworden wiens naam nog altijd door velen met ere genoemd wordt, dit blijkt ook uit het Nederlands Dagblad van de laatste tijd.
Barth heeft voortgebouwd op o.a. Martin Kähler, Duits theoloog 1835-1912. Ook belangrijk was de Deen Sören Kierkegaard.
Weliswaar is het post-modernisme van deze tijd een grote verzoeking voor ons maar de zgn. ethische richting in het begin van de vorige eeuw stelde al de subjectieve ervaring van de mens centraal. Daar ook was niet de Bijbel Gods Woord maar in de Bijbel is Gods Woord, naast veel dat niet Gods Woord is kunnen we in de Bijbel wel Gods stem vernemen. Maar wie maakt dan nog uit wat Gods Woord is? Precies, de mens zelf en zijn subjectieve ervaring.
Uiteindelijk heeft het alles te maken met het geloof in de betrouwbaarheid van Gods spreken.
Altijd weer is de satan er op uit om ons te verzoeken God niet op Zijn Woord te geloven. Zo begon het al in het paradijs toen hij naar mannin toekwam met het verhaal dat als ze zou eten van de verboden vrucht ze niet zou sterven maar dat God wist dat ze dan als Hem zou worden, kennende goed en kwaad.
Met andere woorden; hij spiegelde mannin voor alsof God een verborgen agenda had. De betrouwbaarheid van God in zijn spreken naar de mens werd ter discussie gesteld. En zij bezweek voor de verleiding om Gods spreken niet betrouwbaar te achten.
In Hebreeën 11 staat die rij van geloofsgetuigen. Dan staat er in vers 11 over Sara dat zij Hem, die het beloofd had, (nl. dat zij een kind zou krijgen ondanks haar hoge leeftijd) betrouwbaar achtte. Niet haar ervaring maar Gods spreken, Zijn belofte, maakte voor haar Hem betrouwbaar. Dat is nou geloof.
Daarom staat in de HC op de vraag wat is waar geloof ook als antwoord dat waar geloof is een stellig weten waardoor ik alles voor betrouwbaar houd, wat God ons in Zijn Woord geopenbaard heeft.
Alles wat God in Zijn Woord geopenbaard heeft. En dat is nu juist waar satan continue probeert een wig tussen te krijgen.

Groeten Justin.

[Justin]

op 04 Jul 2003 22:07:55 schreef Lutheraansch:
[...]


In reactie hierop:
De Bijbel is geen natuurwetenschappelijk verschijnsel die met een axioma verklaard kan worden. Evenmin is de leer aangaande de zelfgetuigenis van de Bijbel hogere wiskunde die langs de formule Bijbel = Gods Woord verklaard kan worden.
De Bijbel is een historisch verschijnsel en is door mensen geschreven in de tijd, die deze schriften veelal niet schreven met de gedachte dat deze geschriften ooit deel zouden uitmaken van de Bijbel en dat mensen er een onfeilbare status aan zouden toekennen.  
Ter verduidelijking; mijn dominee zei laatst: De Heilige Geest is de Auteur van de Bijbel. Hoe mooi zo'n redenering klinkt, zij is onjuist. Want niet de Heilige Geest, maar mensen hebben de Bijbel geschreven. Als God zelf de Bijbel had geschreven, was de mens buiten spel gebleven. Maar door mensen de Boeken van de Bijbel zelf te laten schrijven, heeft God zelf de mens betrokken in Zijn heilsplan.
De Bijbel kan zelf geen getuigenis geven, want het is een ding. Maar de mensen die de Heilige Schrift hebben geschreven, die leggen een getuigenis af. En zij die door het lezen van deze Schriften geloven en tot geloof komen erkennen dat zij 'door de Heilige geest aangespoord, van Godswege gesproken hebben.", zoals in 2 Petr. 1,21 staat. Maar voorzover ik weet is dat ook door karl Bath na zijn bekering in de Eerste Wereldoorlog ook nooit ontkend.
[...]

Mijn reactie: Als een houthakker een boom kapt doet hij dat met een bijl. Hoewel de houthakker de boom met geen vinger aanraakt zeggen we toch dat hij de boom kapt en niet de bijl, die toch het eigenlijke werk doet.
Zo is het ook met de Heilige Geest als Auteur van de Schrift. Hij heeft daarvoor mensen ingeschakeld maar Hij is uiteindelijk degene die de Schrift geschreven heeft. Niet degene die instrument is. is verantwoordelijk maar degene die het instrument hanteerd naar z(Z)ijn goeddunken.


 Kortom: Door het werk van de Heilige Geest in ons gaan wij de Bijbel erkennen als het betrouwbare Woord van God. Je zegt nu dus hetzelfde wat in het aangehaalde citaat staat. Ik zie het verschil niet zo.
[...]

Mijn reactie: Jij schreef dat wij de Bijbel erkennen als Gods Woord omdat de Heilige Geest dat in ons hart getuigt. Het verschil zit in het woord omdat.
Omdat geeft aan dat er het getuigenis van de Heilige Geest nodig is om de Bijbel Gods Woord te laten zijn. Zeg maar een getuigenis naast of boven de Schrift zelf. Als ik in geloof het gezag erken van de Bijbel, als zijnde Gods Woord, heb ik niet iets nieuws toegevoegd. Om in mijn voorbeeld te blijven, de zon verandert er niet door als de luiken van mijn kamer weggehaald worden. Maar ik ga wel daardoor de zon zien.
In jouw redenering worden door het geestesgetuigenis echter mensenwoorden Gods Woorden. Ofwel er verandert wel iets. Maar ook als iemand de Bijbel in ongeloof niet als Gods Woord erkent blijft het wel Gods Woord. Omdat de Bijbel dit van zichzelf getuigd.

Groeten Justin.

[Lutheraansch]

quote:

op 05 Jul 2003 18:29:40 schreef Justin:
[


In reactie hierop:

Mijn reactie: Als een houthakker een boom kapt doet hij dat met een bijl. Hoewel de houthakker de boom met geen vinger aanraakt zeggen we toch dat hij de boom kapt en niet de bijl, die toch het eigenlijke werk doet.
Zo is het ook met de Heilige Geest als Auteur van de Schrift. Hij heeft daarvoor mensen ingeschakeld maar Hij is uiteindelijk degene die de Schrift geschreven heeft. Niet degene die instrument is. is verantwoordelijk maar degene die het instrument hanteerd naar z(Z)ijn goeddunken

Mijn reactie: Jij schreef dat wij de Bijbel erkennen als Gods Woord omdat de Heilige Geest dat in ons hart getuigt. Het verschil zit in het woord omdat.
Omdat geeft aan dat er het getuigenis van de Heilige Geest nodig is om de Bijbel Gods Woord te laten zijn. Zeg maar een getuigenis naast of boven de Schrift zelf. Als ik in geloof het gezag erken van de Bijbel, als zijnde Gods Woord, heb ik niet iets nieuws toegevoegd. Om in mijn voorbeeld te blijven, de zon verandert er niet door als de luiken van mijn kamer weggehaald worden. Maar ik ga wel daardoor de zon zien.
In jouw redenering worden door het geestesgetuigenis echter mensenwoorden Gods Woorden. Ofwel er verandert wel iets. Maar ook als iemand de Bijbel in ongeloof niet als Gods Woord erkent blijft het wel Gods Woord. Omdat de Bijbel dit van zichzelf getuigd.

Bedoel je nu te zeggen dat de mensen die de Bijbel geschreven hebben volstrekt willoos als een soort typemachine door de Heilige Geest gebruikt zijn? Want daar komt de inspiratieleer die jij hier hanteert wel op neer. Heeft de mens dan geen vrije wil?

Daarbij roept dit bij mij een andere vraag op: als er bij het lezen van de Bijbel geen werking van de Heilige geest gaande is, omdat  de Bijbel -als een blok graniet-  Gods Woord is, hoe is er dan ooit bekering van een mens mogelijk? Hoe kan er ooit een relatie met God mogelijk zijn als de Bijbel a priori Gods Woord is en door de werking van de Heilige Geest in ons hart niet Gods Woord wordt? Bij een dergelijk aprioristisch inspiratiebegrip die jij hier hanteert, kan de Bijbel niet meer dan een kort moment van transcendentie geven die bij de mens zo weer verdwenen is.

[Lutheraansch]

quote:

Justin schreef:
Het getuigenis van de Heilige Geest in ons hart waar art. 5 NGB over spreekt is niet de grond van onze zekerheid dat de Bijbel Gods Woord is, maar de oorzaak van onze gezagserkenning van onze kant dat de Bijbel het autoritaire Woord van God is. Al bij Calvijn zijn het zelfgetuigenis van de Bijbel en het getuigen van de Heilige Geest in onze harten twee onderscheiden zaken.
(...)
Jij schreef dat wij de Bijbel erkennen als Gods Woord omdat de Heilige Geest dat in ons hart getuigt. Het verschil zit in het woord omdat.
Omdat geeft aan dat er het getuigenis van de Heilige Geest nodig is om de Bijbel Gods Woord te laten zijn. Zeg maar een getuigenis naast of boven de Schrift zelf. Als ik in geloof het gezag erken van de Bijbel, als zijnde Gods Woord, heb ik niet iets nieuws toegevoegd. Om in mijn voorbeeld te blijven, de zon verandert er niet door als de luiken van mijn kamer weggehaald worden

Ik heb er de Nederlandse Geloofsbelijdenis op nageslagen, maar ook daar komt precies dezelfde 'omdat'- redenering voor, zie maar:

quote:

Artikel 5 - Het gezag van de Heilige Schrift

Wij ontvangen(1) al deze boeken, en deze alleen, als heilig en canoniek, om ons geloof daarnaar te richten, daarop te gronden en daarmee te bevestigen(2). En zonder in enig opzicht te twijfelen geloven wij alles wat zij bevatten.
Dat doen wij niet zozeer omdat de kerk ze aanneemt en als canoniek erkent, maar vooral omdat de Heilige Geest in ons hart getuigt dat zij van God zijn(3). Het bewijs daarvan ligt bovendien in de boeken zelf. Want zelfs blinden kunnen tasten dat de dingen die erin voorzegd zijn, gebeuren(4).

1 1Tes. 2:13. 2 2Tim. 3:16, 17. 3 1Kor. 12:3; 1Joh. 4:6; 1Joh. 5:6b. 4 Deut. 18:21, 22; 1Kon. 22:28; Jer. 28:9; Ezech. 33:33.

Waarschijnlijk verschilde Guido de Brès hierin van mening met Johannes Calvijn.
De opvatting van Barth is gezien de tekst van art. 5  overeenstemmendmet de belijdenis van de gereformeerde kerken; Voor een onbekeerd mens blijft de bijbel slechts een boek met mensenwoorden als hij niet tot bekering komt. Als de ongelovige door het getuigenis van de Heilige Geest in zijn hart tot bekering komt, dan gaat hij in die mensenwoorden God zelf kennen en Jezus aanvaarden als Heer en Heiland en wordt de Bijbel hem tot Gods betrouwbaar en onfeilbaar Woord. Dat ook het rationele element een rol speelt, blijkt uit de laatste twee zinnen van art. 5 NGB.
Hoe dan ook: Het gezag van de Bijbel berust op de Heilige Geest en is daarom niet van Zijn getuigenis los te koppelen. Woord en Geest zijn één.

[Justin]

quote:

op 06 Jul 2003 12:31:40 schreef Lutheraansch:
[...]


Ik heb er de Nederlandse Geloofsbelijdenis op nageslagen, maar ook daar komt precies dezelfde 'omdat'- redenering voor, zie maar:

[...]


Waarschijnlijk verschilde Guido de Brès hierin van mening met Johannes Calvijn.
De opvatting van Barth is gezien de tekst van art. 5  overeenstemmendmet de belijdenis van de gereformeerde kerken; Voor een onbekeerd mens blijft de bijbel slechts een boek met mensenwoorden als hij niet tot bekering komt. Als de ongelovige door het getuigenis van de Heilige Geest in zijn hart tot bekering komt, dan gaat hij in die mensenwoorden God zelf kennen en Jezus aanvaarden als Heer en Heiland en wordt de Bijbel hem tot Gods betrouwbaar en onfeilbaar Woord. Dat ook het rationele element een rol speelt, blijkt uit de laatste twee zinnen van art. 5 NGB.
Hoe dan ook: Het gezag van de Bijbel berust op de Heilige Geest en is daarom niet van Zijn getuigenis los te koppelen. Woord en Geest zijn één.

Excuses voor mijn, in de haast, onzorgvuldig opgestelde tekst. Uiteraard staat er in art. 5 NGB omdat.
Van belang echter is welke betekenis omdat heeft op deze plaats.
Twee voorbeelden:
1. Omdat het licht aangaat zie ik de lamp.
2. Omdat de blinddoek voor mijn ogen wordt weggenomen zie ik de lamp.

In het eerste geval verandert er iets aan de lamp, hij gaat nl. aan, waardoor ik hem zie.
In het tweede geval brandt de lamp al maar moet er iets aan mij gebeuren nl. de blinddoek moet weg.
Gereformeerd is om te zeggen dat de Bijbel Gods Woord ten allen tijde is maar dat er iets aan mij moet gebeuren om tot die erkenning te komen, het tweede voorbeeld van 'omdat' dus.
Citaat van prof. S. Greijdanus die veel over dit onderwerp geschreven heeft:"'s Menschen geloof maakt haar (de bijbel) niet voller het Woord van God, noch zijn ongeloof onvolkomener. Dat Woord zelf, d.w.z. de relatie van God tot die Schrift, waardoor alleen maar zij het Woord Gods is, blijft geheel hetzelfde, hetzij wij aan dat Woord geloven, of niet geloven, d.w.z. hetzij wij die relatie Gods tot de Schrift erkennen of niet erkennen.

[Justin]

quote:

op 05 Jul 2003 18:57:52 schreef Lutheraansch:
[...]


Bedoel je nu te zeggen dat de mensen die de Bijbel geschreven hebben volstrekt willoos als een soort typemachine door de Heilige Geest gebruikt zijn? Want daar komt de inspiratieleer die jij hier hanteert wel op neer. Heeft de mens dan geen vrije wil?

Daarbij roept dit bij mij een andere vraag op: als er bij het lezen van de Bijbel geen werking van de Heilige geest gaande is, omdat  de Bijbel -als een blok graniet-  Gods Woord is, hoe is er dan ooit bekering van een mens mogelijk? Hoe kan er ooit een relatie met God mogelijk zijn als de Bijbel a priori Gods Woord is en door de werking van de Heilige Geest in ons hart niet Gods Woord wordt? Bij een dergelijk aprioristisch inspiratiebegrip die jij hier hanteert, kan de Bijbel niet meer dan een kort moment van transcendentie geven die bij de mens zo weer verdwenen is.

Het punt in de vergelijking die ik maak tussen: Geest is Auteur van de Schrift, en de houthakker die de boom kapt, is uiteraard wie uiteindelijk verantwoordelijk is.
Een andere vraag is of de mens door de Geest is ingeschakeld met al zijn gaven of als typemachine gebruikt is.
Bij mijn weten houden gereformeerden het over het algemeen bij de zgn organische inspiratie. Daarbij behouden mensen hun eigen gaven en vaardigheden.
Vandaar ook de grote verschillen tussen verschillende Bijbelboeken in stijl e.d..
Het boek Amos bv. is van heel andere stijl als Jesaja.
God liet de menselijke auteurs van de bijbelboeken bij het vervaardigen van hun geschriften "vrij" denken, onderzoeken, overwegen, plannen maken en schrijven, maar tegelijkertijd beheerste en leidde Hij hen zo volkomen, dat ze niets schreven of dicteerden dan wat Hij wilde vastleggen.
Zo is de Heilige Geest de ene goddelijke Auteur van de Bijbel die menselijke auteurs in Zijn dienst nam.
Daarom is de Bijbel voor mij ook geen brok graniet.
De Bijbel is immers het boek van de Heilige Geest waarmee Hij mij aanspreekt. Als je leest in de Bijbel komt daarin de Geest mee. De Heilige Geest werkt immers door middel van Zijn Woord! Hij spreekt ons daarin en daarmee zonder ophouden aan.
Mijn geloofsvooroordeel is dan ook inderdaad dat de Bijbel Gods Woord is, ten allen tijde. Maar het is met recht een geloofsvooroordeel. Net zo goed als je gelooft dat God bestaat.
Maar als je dat geloofsvooroordeel hebt dan weet je dat altijd terug kan vallen op het betrouwbare Woord van God, de Bijbel.
Zijn beloftes die van geen wankelen weten omdat onze God betrouwbaar is. Die beloftes komen naar je toe bij het lezen van Zijn Woord met het bevel om die gelovig te aanvaarden. En nooit hoef je je af te vragen of het wel echt waar is wat er beloofd wordt omdat, als de Auteur betrouwbaar is, dan ook Zijn Woord.
God is immers licht en in Hem is in het geheel geen duisternis.

[Pulpeet]

quote:

op 07 Jul 2003 16:52:28 schreef Justin:
[...] Maar als je dat geloofsvooroordeel hebt dan weet je dat altijd terug kan vallen op het betrouwbare Woord van God, de Bijbel.
Zijn beloftes die van geen wankelen weten omdat onze God betrouwbaar is. [...]

Klinkt toch een beetje als een cirkelredenering. Zo kun je alles verdedigen.
Waarom vind je dit geloof-waardig?

[Justin]

quote:

op 07 Jul 2003 17:03:39 schreef Pulpeet:
[...]

Klinkt toch een beetje als een cirkelredenering. Zo kun je alles verdedigen.
Waarom vind je dit geloof-waardig?

Hebreeën 11:1: "Het geloof nu is de zekerheid der dingen, die men hoopt, en het bewijs der dingen, die men niet ziet".
God werkt het geloof in ons door de verkondiging van het heilig Evangelie. Dat betekent voor ons dat we ons daarnaar moeten richten. Ons stellen onder de verkondiging en zelf met Gods Woord bezig moeten zijn. Daardoor werkt de Geest het geloof in ons waardoor wij zeker weten dat God bestaat en dat Zijn Woord waarachtig is.
Zo vaak we onzeker, rusteloos en/of angstig ons afvragen of de belofte wel voor ons is kunnen we teruggrijpen op Zijn Woord.
De grond voor ons geloof ligt immers niet in ons maar buiten ons nl. in Zijn Woord.
Geloofwaardig? Waar zou je anders je geloof op willen of kunnen bouwen als het niet alleen Gods Woord is, dat de grond voor je geloof is?

[Qohelet]

Inderdaad een interessant topic... Ik wil kort reageren op een paar dingen die hier gezegd zijn.

In de eerste plaats: ik heb begrepen dat toen Barth voor het eerst bekend werd onder Nederlandse theologen, er positief gereageerd werd door de gereformeerden; hij kreeg een heel positieve recentie in De Reformatie (volgens mij naar aanleiding van zijn Romerbrief, maar daarin kan ik mij vergissen). Later werd zijn werk nog een keer besproken, maar nu kritisch. Misschien was dat wel door K. Schilder, die inderdaad scherp door het anders gebruiken van bekende woorden heen zag.

Barth reageerde in zijn tijd ondermeer op een brave burgerlijkheid die in het christendom was ingeslopen. Hij benadrukte daarom, dat God ook de veroordelende God is en dat alle evangelische theologie Christelijke theologie is, d.w.z. met Christus als begin en einde en kern. Barth lijkt hier echter in door te slaan. Hij laat Christus tegelijk de uitverkorene en de verworpene van God zijn. Daarmee creeert hij het bekende dialectische spanningsveld, waarin God tegelijkertijd Ja! en Nee! zegt -- tegen zijn schepping, tegen de mens, tegen de Ultieme Mens, Christus.

Je begrijpt dat iemand als Schilder daar fel tegen was. Christus heeft daadwerkelijk iets voor ons gedaan. Gods woord is voor hen die geloven een woord van genade. Gods verkiezing overstijgt de verwerping van de zondige mens. Schilder merkte (terecht, voor zover ik kan nagaan) op dat Barth in feite alle begrippen van verlossing en genade losknipt uit de tijd. Er is bij hem geen echte heilsgeschiedenis. Omdat juist de vrijgemaakte theologie in die tijd het accent legde op de heilshistorie, is het niet vreemd dat kritiek op Barth juist uit die hoek komt.

Tot zover mijn opmerkingen. Succes met de Barth-studie, trouwens! Je hebt niet het gemakkelijkste onderwerp bij de kop!

[Lutheraansch]

Bij het bladeren in het archief van het ND nog een interessant artikel gevonden over de theologie van Karl Barth. Hier is het:

http://www.nd.nl/newsite/artikelen/20030512/dinp1320009.xml