Ben jij lid van een Bijbelstudievereniging? En maak je wel eens een voorbereiding/inleiding daarvoor? Plaats hem dan ook hier, zodat anderen daarvan kunnen leren.
Het is niet de bedoeling met elkaar ‘in debat’ te gaan over vermeende onjuistheden. Daarvoor zou je een apart topic kunnen openen. Wel kun je natuurlijk vragen ‘op informatieniveau’ stellen.
Het is ook de bedoeling dat je 'eigen' teksten plaatst. Dus geen teksten die je misschien wel goed vindt, maar niet van jou zijn.
Ik zal zelf de aftrap geven, over Johannes de Doper.
-------------------------------------------------------------
Voorbereiding voor de Bijbelstudie op 15 december a.s. in het kerkgebouw
Onderwerp: Marcus, hoofdstuk 3 uit ‘Een losprijs voor velen’ van ds. B.C. Buitendijk
Lezen: Marcus 1 : 1 – 15; 6 : 14 – 29; 9 : 2 – 13 en 11 : 27 - 33
Zingen: gezang 8
Inleiding
Johannes de Doper is een relatief onbekende profeet. In de advent- en kersttijd komt hij er bekaaid vanaf. Dat is op het eerste gezicht begrijpelijk, omdat de Persoon en het Werk van Johannes’ leeftijdgenoot Jezus Christus veel aandacht krijgt. Anderzijds is de Bijbel niet heel zuinig met informatie over Johannes de Doper. Alle evangelisten wijden wel enkele hoofdstukken aan hem. En ook na de vier evangeliën komt de De Doper in het Nieuwe Testament nog een enkele keer ter sprake.
Gezien de taak van Johannes de Doper zou je hem zelfs de grootste profeet van het Oude Verbond kunnen noemen. Als we spreken over ‘vier grote en twaalf kleine profeten’, kun je eigenlijk niet heen om de laatste profeet voor het optreden van Jezus Christus, de profeet Johannes, bijgenaamd de Doper.
In de Joodse theologie wordt deze profeet vaak min of meer genegeerd. De ontkenning van Persoon en Werk van Jezus Christus wordt helder gepropageerd. Maar met de wegbereider tot dit Lam dat de zonde wegneemt, weet men in de regel geen raad. Dat is niet nieuw. Al in de Bijbel zelf krijgen we enkele van die radeloze beschrijvingen te lezen waar Johannes mee te maken had. Dat dat tot vandaag toe voortduurt is jammer, maar is niet meer dan een voortzetting van beschrijvingen die we bij alle evangelisten aantreffen.
Geboorte
De aardigste beschrijving van Johannes’ geboorte geeft Lucas. In hoofdstuk 1 geeft hij een royale beschrijving van deze grote gebeurtenis. Zacharias krijgt de aanzegging van een engel over de geboorte van Johannes. De passage “uw gebed is verhoord en uw vrouw Elisabeth zal u een zoon baren” etc, wordt vaak uitgelegd als een verhoring van Zacharias’ gebed om nakomelingen. Gezien de situatie die Lucas beschrijft, is dat echter zeer onwaarschijnlijk. Als Elisabeth geen kinderen meer zou kunnen krijgen vanwege haar leeftijd, is het wel erg roekeloos als Zacharias toch om kinderen gebeden zou hebben. Het is veel logischer dat de gebedsverhoring betrekking heeft op het gebed om de Messias. Het volk Israël, en zeker de Levieten en priesters (zoals Zacharias) wisten uit de profeten zeer goed dat de Messias zou komen, en bad daar ook voortdurend voor. Als de engel dus zegt dat Zacharias’ gebed verhoord is, heeft dat dus betrekking op de aanstaande geboorte van Jezus Christus. Dat wordt ook bevestigd door de lofzang van Zacharias (zie gezang
dat over Jezus als Verlosser handelt, en niet over zijn eigen gezinnetje.
Wat verder opvalt is dat de engel meldt dat Johannes al voor de geboorte vervuld zal worden van de Heilige Geest (Lucas 1 : 15). Een vermeldenswaardige bijzonderheid, maar Johannes zou dan ook profeet worden.
In hoofdstuk 1 : 39 e.v. wordt apart beschreven dat Elisabeth ‘vervuld werd met de Heilige Geest’. Dat leidt acuut tot een profetie als Elisabeth Maria aanspreekt als moeder van mijn Heer. Voor die dagen beschikte je wel over uitzonderlijke kennis als je Maria zo kon aanspreken. Immers, het volk wist nog niets van de geboorte van zowel Johannes als Jezus.
Optreden
Eveneens in Lucas treffen een beschrijving aan van het staatkundig en religieus decor dat hoort bij Johannes’ optreden (Lucas 3 : 1 – 2. Ik zal daarover iets voorlezen tijdens club van J. van Bruggen). Het optreden zelf wordt gekenmerkt door dopen (voor een besnijdenisvolk een revolutie!) en oproep tot bekering. Ook redelijk ongewoon. Waarom moet een nakomeling van Abraham zich bekeren? Dit dient om het volk klaar te maken voor het optreden van de lang verwachte Messias. Dat bij de doop van Jezus (zie Marcus 1 : 9 e.v.) de Heilige Geest neerdaalt als een duif geeft blijk van een bepaalde symboliek. 1. De duif als dier dat vrede brengt. 2. De duif werd door de Joden vaak als offerdier gebruikt. Dit ‘Offerdier’ heeft zojuist Zijn doop ontvangen. Sommige theologen zien een link met de duif die Noach uit de ark liet gaan. Dat is onzin.
Het optreden van Johannes bij de rivier de Jordaan, bevat ook enige symboliek. Ik zal daarvan op club een en ander voorlezen, ook van J. van Bruggen.
Verschillende teksten wijzen er op dat Johannes enorm populair was. Het hele volk liep uit om hem te zien en velen lieten zich dopen. Dat is opmerkelijk, en bijna omgekeerd aan de (uiteindelijke) populariteit van Jezus. Wat viel er aan Johannes te zien? Hij deed geen tekenen en wonderen, en van zijn boodschap werd je ook niet bepaald vrolijk. En om daar nu een lange woestijnreis voor te maken, ligt niet voor de hand. Toch bleef het volk toestromen, inclusief Farizeeën uit Jeruzalem. In Lucas 3 : 15 wordt zelfs geopperd dat Johannes de Messias is. Dat ontkent Johannes en consequent wijst hij op Hem die na hem komt.
Het einde
De populariteit van Johannes is echter niet eindeloos. Met name de evangelist Johannes (Johannes 3) beschrijft de afname in populariteit van Johannes de Doper en de toenemende aandacht die Jezus ten deel valt. Er zijn ook leerlingen van Johannes die ‘overlopen’ van Johannes naar Jezus. Johannes duidt dat echter juist positief. ‘’Hij moet groeien, ik moet afnemen’’. Johannes kent zijn plaats!
Als Johannes uiteindelijk in de gevangenis van Herodes belandt, laat Jezus ook nergens een protest horen. Johannes is de voorloper van Jezus, ook in het einde van zijn leven. Immers, na een periode van gevangenschap, wordt hij onthoofd, op verzoek van de dochter van zijn nieuwe vrouw. Hoewel Herodes dit niet graag wilde, moest hij dit wel doen om de belofte waar te maken die hij aan de dochter van gedaan had. Door alle commotie vergat hij zelfs Johannes netjes te begraven.
Toch blijkt uit Matteus 11 (vanaf vers 2) dat ook Johannes twijfelde over Jezus. Vanuit de gevangenis laat hij aan Jezus vragen: “Zijt Gij het die komen zou, of hebben wij een ander te verwachten?” Tot aan zijn opsluiting profeteert hij over Jezus, maar na een periode in de gevangenis, is Johannes ook even het spoor bijster.
Slot
De invloed van Johannes de Doper was groot. Hij was zeer populair bij het volk, en velen geloofden zijn preek en lieten zich dopen. Er zijn leerlingen geweest die wel in Johannes geloofden maar niet in Jezus. Handelingen 19 (vanaf vers 1) gaat nog een stapje verder. Daar wordt verteld van volgelingen van Johannes de Doper, die zelfs van Jezus nog nooit gehoord hadden!
Gelukkig de volgelingen van Johannes de Doper, die ook volgelingen zijn van het Lam dat de zonde wegneemt!
