The Pixies ik had er nog nooit van gehoord. Totdat een collega mij vertelde dat hij naar Rock Werchter gaat speciaal omdat daar de Pixies komen. De Pixies waren vooral eind jaren tachtig, begin jaren negentig populair. Voor de ontwikkeling van de populaire muziek worden The Pixies als uitermate belangrijk gezien. Ten diepste is de muziek van The Pixies te scharen onder de zogenaamde "Surf" muziek en als je de cd The Best of in de speler doet valt dit vooral op bij de eerste nummers, verwacht overigens geen 'surf sound' a la The Beach Boys. Maar van een "Wall of Sound" is zeker wel sprake. Overigens de oprichter van The Pixies: Charles Micheal Kitridge Thompson IV heeft in zijn teksten nogal wat ervaringen uit zijn christenjeugd verwerkt. Wil je de teksten eens dieper analyseren dan kan dat op
verscheen.
quote:
Ze zijn terug – heel even. De invloedrijke undergroundband de Pixies. Met een dvd, een verzamel-cd en een optreden op Pinkpop.
DANNY KOKS
De dvd 'Pixies' en de compilatie-cd 'Wave of Mutilation: the best of the Pixies' uit bij 4AD/V2.
David Bowie vat de impact die de Pixies in hun korte bestaan (1987-1991) op de en rockmuziek gehad hebben het treffendst samen. Op de dvd 'Pixies' vergelijkt hij de band met Velvet Underground en zegt hij: 'Die verkochten in hun tijd ook niet veel platen, maar iedereen die er eentje kocht begon meteen daarna zijn eigen band. Tot degenen die aangestoken door platen als 'Surfer Rosa' (1988) en 'Doolittle' (1989) hun eigen bandje oprichtten behoren in ieder geval Kurt Cobain en Radioheads Thom Yorke.
Cobain zei in het Amerikaanse blad Rolling Stone over het totstandkomen van 'Smells Like Teen Spirit': 'Ik probeerde het ultieme popliedje te schrijven. In feite heb ik het gewoon gejat van de Pixies. Radiohead-gitarist Jonny Greenwood ging een stapje verder in zijn eerbetoon, door voor de Britse televisie uit de doeken te doen waarom Radiohead tegenwoordig nauwelijks meer gitaren gebruikt. 'Omdat er maar een handjevol Pixies-albums is, die kun je niet blijven kopiëren.
De Pixies waren een underground gitaarband uit Boston, begonnen door antropologiestudent en zoon van een kroegbaas Charles Thompson, die zich vanaf toen Black Francis is gaan noemen en tegenwoordig als solo-artiest Frank Black heet. Zijn gitarist was Joey Santiago en via een advertentie kwamen ze aan bassiste Kim Deal, die op haar beurt een drummer meenam, David Lovering. In een paar jaar brachten ze vier platen uit en toerden ontzettend veel. Net toen talloze door de Pixies beïnvloede bands een ongekende bloeiperiode voor de alternatieve gitaarmuziek inluidden – het grungetijdperk was aangebroken – hief Black Francis middels een fax zijn band op.
Tegenwoordig is Black Francis' wijze van songs schrijven usance geworden. Iedere gitaarband werkt met dynamiek en contrast: hard-zacht, licht-donker, mooi-lelijk. Je zou bijna vergeten dat hij ermee begonnen is, zozeer heeft zijn invloed zich als een olievlek over jaren en stijlen verspreid. Om te begrijpen wat er nu zo vernieuwend aan hun platen was, is een goed beeld van de popmuziek in hun tijdsgewricht nodig.
Eind jaren tachtig zijn het hardrockbands met opgetoupeerd haar en roze spandexbroeken die in Amerika de ether, hitlijsten en MTV regeren, met stuntmannen op de gitaar en gillende sirenes achter de microfoon. Het karige menu waar de muziekliefhebber verder uit kan kiezen bestaat uit millionsellers als Madonna, U2 en Michael Jackson, fossiele overblijfselen uit het vorige decennium of obscure gitaarbandjes uit de underground: Black Flag, Hüsker Dü, Sonic Youth.
Daartussen wurmt zich in 1987 uit het niets het vadsige lichaam van Black Francis, die zingt als een castraat en schreeuwt als een psychopaat. En uiterst grappige teksten schrijft over uiterst lugubere zaken als incest, verkrachting en moord en later over ufo's en buitenaardse wezens. Hij wordt bijgestaan door een neuroot op gitaar die zijn instrument laat krijsen, kraken en krassen. Wat hij doet klinkt onbeschaafd, wanhopig haast, en volkomen uniek. En dan is er nog Kim Deal, een kinderlijk warhoofd met heerlijke baslijntjes en een warme, erotische stem. In hun Tshirtjes en houthakkershemden zien ze er alledaags uit, maar ze zijn op dat moment met geen enkele band te vergelijken.
Bono noemt Black Francis op de Pixies-dvd 'een van de grootste Amerikaanse songschrijvers ooit'. Het onderwerp van dat compliment zal zo'n uitspraak maar raar vinden. Het enige dat Black Francis in de Pixies immers doet is zich aan een paar eenvoudige regels houden. Zo heeft een goed liedje in zijn ogen hoogstens drie akkoorden en drie minuten nodig. Kort, simpel en effectief.
In een interview met muziekblad Oor in 1990 zegt hij: 'Wij bezitten het vermogen om het elementaire van een pasgeschreven song te handhaven. Een strakke basis met daaroverheen een simpele, pakkende riff. Bij de eerste beluistering moet de vonk meteen overspringen. Ik geloof ook niet in het langdurig werken aan een compositie. Het moet er ineens staan, dan is het oké. Een jaar later zegt hij in hetzelfde tijdschrift: 'De Pixies hebben veel minder om het lijf dan iedereen denkt. Ik hou gewoon van gitaar spelen en liedjes schrijven en dat is het.
Dat de fans meer achter de Pixies zoeken dan er volgens de bandleden is, hangt voor een groot deel samen met het soort teksten dat Black Francis schrijft. Zinsneden als 'You are the son of incestuous union' of 'Losing my penis to a whore with diseases' zijn voor die tijd zeer ongebruikelijk in de popmuziek – en zijn dat eigenlijk nog steeds. En als je die woorden al uit de mond van een artiest verwacht, dan toch eerder uit die van een gangstarapper dan van een integere, middle class-popmuzikant.
Maar ook over zijn songteksten heeft hij altijd opvallend laks gedaan, simpelweg door ze in interviews af te doen als klinkklare nonsens. Het is hem altijd veel meer gegaan om de klank dan de inhoud van een woord. Toen de band in de studio zijn derde plaat 'Bossanova' (1990) opnam, stuurde producer Gil Norton Black Francis naar de koffiebar om de hoek met de mededeling dat hij pas terug mocht komen als hij een paar songteksten af had. Als iemand niet die druk op hem legde, zouden alle Pixies-nummers instrumentaal zijn gebleven, zei hij daarover.
Niet lang na de vierde cd 'Trompe le monde' dat net als zijn voorganger 'Bossanova' gematigd positief werd ontvangen, hield Black Francis het voor gezien. Tijdens een radio-interview voor de BBC deelde hij mee dat de Pixies uit elkaar waren. Later die dag stuurde hij Kim Deal, Joey Santiago en David Lovering een fax met dezelfde mededeling. De Pixies zijn nooit een vriendenclub geweest, Black Francis zag het als zijn band die alleen zijn liedjes mocht spelen – Kim Deal wist op vier albums welgeteld twee zelfgeschreven liedjes te smokkelen: 'Gigantic' en 'Silver'.
De carrières van de vier zijn sindsdien danig in het slop geraakt. Kim Deal scoorde elf jaar geleden met haar bandje The Breeders onverwachts een grote hit met 'Cannonball' maar is sindsdien aan lager wal geraakt. Santiago zat een tijdje in The Martinis met zijn vrouw Linda en David Lovering en schrijft tegenwoordig vooral filmmuziek. Frank Black heeft inmiddels al tien soloplaten op zijn naam staan, maar zag per cd zijn schare fans krimpen tot het huidige, zeer bescheiden aantal.
De mythische aura die de Pixies al jaren omringt, heeft uiteraard met hun gevoel voor timing te maken: ze stopten ermee en vervolgens gingen talloze bands met hun gedachtegoed aan de haal. Maar het heeft toch ook te maken met de vreemde tegenstellingen die de Pixies in zich herbergden. Want hoe konden zulke alledaagse, onopvallende mensen toch zulke, haast buitenaardse muziek maken? Hoe kon je zulke scherpe, komische teksten afdoen als idiote vondsten? Hoe kon Francis de algemeen geldende popconventies over de duur en opbouw van een liedje zó binnenstebuiten keren en er iets totaal nieuws mee doen? Hoe kon een band wiens videoclips en singles niet op tv en radio verschenen de weg voor Nirvana en Smashing Pumpkins naar een miljoenenpubliek plaveien?
Het zijn vragen waar Black Francis in ieder geval geen antwoord op kan geven. Of wil geven. Hij houdt gewoon van gitaar spelen en liedjes schrijven en dat is het. Dat hij zich nu heeft herenigd met de drie muzikanten die hij zo ongepast aan de kant had gezet, zal dan ook vooral daar mee te maken hebben. En met de aardige som geld die er aan het eind van de reünietoer op hen wacht.
Copyright: Trouw
