Fundamentalisme?
www.kerkdruk.nl De gereformeerde gezindte verwijt de postmoderne mens dat de mens God in eigen gedachten geworden is. De moderne mens heeft nog wel een religieuze tint, gelooft in ‘iets’ of een ‘hogere macht’, kiest zijn eigen denkbeelden over God en is daarmee God in eigen gedachten. De beelden die men zelf heeft over God, dát is God.
Aleid Schilder noemt in Trouw (26 april, 1989) dat God door mijzelf is gemaakt, naar mijn beeld. Let op de kardinale consequentie van deze woordwisseling: God heeft mij niet gemaakt naar Zijn beeld, maar ikzelf heb God gemaakt naar mijn beeld. We komen hier op een uiterst cruciaal punt. Dr. C. Graafland zegt in zijn boek ‘gereformeerden op zoek naar God’, dat we onszelf met de stelling van Aleid Schilder bij onze haren uit het moeras van de Godsverduistering trekken waardoor we steeds dieper erin wegzinken (pagina 148).
De conclusie van Graafland is helder maar erg snel getrokken. Hoe staat het met de ideeën over God binnen de gereformeerde gezindte zelf? Speelt de subjectieve perceptie en interpretatie geen rol als men zich baseert op de objectiviteit van het ‘alzo zegt de Heere’?
Als God objectief is en als Gods Woord evenredig veel objectief is, hoe kunnen er dan binnen de gereformeerde gezindte tal van godsbeelden bestaan? Voor de een is God mild, lankmoedig en genadig en voor de ander is dezelfde God rechtvaardig en streng. Men zal zeggen dat de Bijbel beide beelden schetst en daarmee twee kanten van dezelfde God wil laten zien. In de zondagse prediking wordt God echter in tal van beelden geschetst. Is dit altijd gebaseerd op de objectiviteit van de Schrift of moeten we toegeven dat het voor een deel ook is ingegeven door onze eigen subjectieve geest en perceptie?
Ik wil in dit verband duiden op een aantal grillige godinterpretaties die ds. Jac. Van Dijk noemt: ‘In 1926 was er een stormramp in Borculo. Daar zijn heel veel levens te betreuren geweest en er werden veel huizen verwoest. Toen waren er ook mensen, die het precies wisten…. Het is logisch dat zoiets dáár gebeurt, zo zeiden ze. Weet je niet waarom? In Borculo is de Hervormde kerk vrijzinnig… dus… In diezelfde tijd stierf in Rotterdam ds. Oberman, heel jong nog. Hij was de oprichter van de jeugddiensten. Weet je hoe het komt, dat hij zo vroeg stierf? Oberman was een héél lichte… Daarom. Weet u, dat ze tegen Louise de Coligny zeiden, dat het geen wonder was dat Willem van Oranje was vermoord? U raadt het nooit! Omdat het doopmaal voor Frederik Hendrik zo overdadig en werelds was geweest… zodoende. Ze weten het allemaal zo precies. Von Rilke zei het al: hun tuintje grenst aan de tuin van God’ (Ds. Jac. Van Dijk, U zij de glorie, pagina
.
Toen de ramp in Volendam plaatsvond, hoorden wij sommige mensen letterlijk zeggen ‘dat God deze jongeren strafte omdat ze verkeerde gelegenheden (bar, dancing) bezochten’. Ten tijde van de MKZ-crisis en de aanslag van 11 september 2001 op het World Trade Center spraken mensen binnen de gereformeerde gezindte over ‘Gods oordelen die over de wereld gaan’, terwijl Osama Bin Laden zei dat God hem de juiste helpers had geschonken om deze zelfmoordactie uit te voeren. De moord op Pim Fortuyn wierp de vraag op of het ‘Gods hand misschien was die de hoogmoedige strafte’.
Daarmee is men binnen de gereformeerde gezindte niet ver verwijderd van de ‘God in eigen gedachten’. Men beschikt over deze eigen God, men beheert God en men schakelt God in als ‘de onafhankelijke’. Zelfs bij kerkscheuringen worden de bordjes snel geplaatst zoals Rehobôth (de Heere heeft ruimte gemaakt) of Eben-Haëzer (tot hiertoe heeft de Heere ons geholpen) terwijl het passender was geweest om te melden dat men zelf de zoveelste kerk heeft opgericht. Men heeft op deze wijze zelf een God gemaakt naar hun beeld en hun gedachten.
Verabsolutering van eigen inzichten
De gereformeerde gezindte claimt God. De Nederlandse geloofsbelijdenis zegt: ‘dat er is een enig God’. Hun God is de ware, waarmee men exclusief bezitter is van God. Er is immers geen andere naam onder de hemel gegeven is dan Jezus Christus om zalig te worden?. In de praktijk blijkt dat er vaak weinig ruimte over is voor de andersdenkenden.
Daarbij blijft het echter binnen de gereformeerde gezindte van vandaag niet. Ook de wijze waarop men in Christus gelooft, wordt geclaimd. Er is binnen bepaalde denominaties van de gereformeerde gezindte een verabsolutering van de waarheid en de eigen inzichten. Eigen schriftinterpretaties worden onfeilbaar en wie zich kant tegen deze inzichten wordt op zijn minst in de verdachtenhoek geplaatst.
De gereformeerde gezindte is fundamentalist, dat is duidelijk. Ik kan me echter niet aan de indruk onttrekken dat het soms een stap verder gaat. Wat bij de extremistische fundamentalisten met een terreuraanslag gebeurt, wordt bij een aantal binnen de gereformeerde gezindte ingegeven door een psalmvers:
De Heer zal opstaan tot de strijd
Hij zal zijn haters wijd en zijd
Verjaagd verstrooid doen zuchten.
hoe trots Zijn vijand wezen moog,
Hij zal voor Zijn ontzagg’lijk oog,
Al sidderende vluchten.
Gij zult hen, daar G’in glans verschijnt,
Als rook en damp, die ras verdwijnt
Verdrijven en doen dolen;
‘t Godd’loze volk wordt haast tot as;
‘t Zal voor Uw oog vergaan, als was,
Dat smelt voor gloende kolen’.
Wie is die hater en wie is dat Godd’loze volk, dat zal vergaan?
Wanneer we het heel grofmazig nemen, is de wereld hater. De wereld haat God en Zijn dienst. In die trant wordt geschreven, gepreekt, maar ook gebeden ‘voor ons volk dat zich steeds verder van God en Zijn dienst afkeert’. In de wereld woont het goddeloze volk. Zoals ik al eerder aangaf, is er eveneens geen plaats voor de islamiet, de boedhist of de Jood (die de Messias niet belijdt).
Het vangnet ligt dusdanig subtiel dat er ook weinig ruimte is voor de Rooms-katholieken, de gereformeerd synodalen, de evangelischen etc. Zeker kunnen in deze kerkgemeenschappen wel kinderen van God zijn maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat dit bijna hypothetisch is. Wie God écht leert kennen binnen de genoemde kerkgemeenschappen, kan daar eigenlijk moeilijk verder leven.
www.kerkdruk.nl
