Dank voor de input. Ik waardeer pogingen om mijn verhaal kapot te schieten.
Ik ga de verdediging in. Niet zozeer omdat ik van de waarheid overtuigd ben, maar meer om te kijken in hoeverre mijn ideeën verdedigbaar zijn.
quote:
op 26 Aug 2003 21:48:51 schreef gesp:
* Hoewel het gemiddelde geluidsniveau van popconcerten hoger is dan van andere soorten muziek, heb ik nooit kerkdiensten of vieringen meegemaakt waarin zo hoog was dat het die 'totaalervaring' benadert. Er wordt weliswaar hetzelfde soort instrumenten gebruikt, maar worden ze ook op dezelfde manier en met hetzelfde doel gebruikt?
Je hoeft inderdaad niet met oordopjes naar de kerk.
Het hangt er vanaf wat je als ideaal ziet. Als het gaat om 'aanbidding', dan is het wenselijk dat er omstandigheden gecreëerd worden waarin dat kan. Als je 'in aanbidding geleid' wilt worden, is het beter om daarbij muziek te gebruiken waaraan je je moeilijk kunt onttrekken. En dan voldoen elektrisch versterkte instrumenten toch beter dan geheel akoestische. Er moet ook hard zacht gespeeld kunnen worden (behalve misschien in zeer kleine gezelschappen).
Als in sommige 'traditionele' kerken een begeleidingsband wordt gebruikt op dezelfde manier als die waarop het orgel zou worden gebruikt (je kunt er zelfs psalmen mee begeleiden), lijkt dat mij meer een kerkpolitiek compromis dan een situatie waarin dat instrumentarium tot z'n recht komt. Dat moeten we daarom buiten beschouwing laten.
quote:
* Als een muziekstijl een taal is, waarin je hebt geleerd elkaar te verstaan en waarin je gewend bent jezelf uit te drukken. Ligt het dan niet voor de hand dat velen ook de kerkdiensten in deze taal (of een daaraan verwant dialect) gehouden moeten worden?
Dat ligt inderdaad voor de hand. Maar dat is eigenlijk een andere discussie. Laten we ons hier op het begrijpen van de verschillen richten, en niet op wat er eigenlijk in de kerk zou moeten. De oorlog die dan ontstaat kan beter in een ander topic uitgevochten worden.
quote:
* De 'totaalervaring' is het (wens)doel van de 'populaire muziek', volgens Pulpeet. Maar is dat doel nu zo anders dan het doel van de laat-romantische klassieke muziek (Wagner, Mahler)? Waarom anders 120-koppige symfonie-orkesten. Veel klassieke-muziekliefhebbers draaien dergelijke muziek ook graag erg hard (hoewel: "klassieke muziek is nooit hard, maar soms 'luid'"...) af, of via koptelefoon. Er worden andere middelen gebruikt (groot orkest vs. versterkte band) omhetzelfde doel te bereiken: een overrompelende ervaring bij de luisteraar.
Ja. Daar wees Peter ook op.
Ik vraag me af of het 'groot-zijn' van het orkest van Wagner (en navolgers) hetzelfde soort 'groot-zijn' is als bij de huidige populaire muziek. We moeten voorzichtig zijn met het projecteren van onze manier van denken op mensen van honderd jaar geleden. De nadruk op 'beleving' is nog niet zo oud. Ik vraag me af of die grote orkesten er puur voor de kick waren. Het megalomane van toen had denk ik ook te maken met de positieve opvatting van de (technische) mogelijkheden van de mens. Denk ook aan de wereldtentoonstellingen die toen georganiseerd werden. Het menselijk kunnen werd overschat. Met de techniek kon alles. Bij die grootheidswaanzin hoort ook 'grote' muziek. Het is dan ook veelbetekenend dat na WOI (de grote desillusie) ook de grote orkesten verdwenen. Dat wil zeggen, de koplopers in de ontwikkeling van de westerse muziek schreven niet meer zulke muziek. De muziek van Schönberg c.s. had meer een kamermuziek-karakter.
Wie muziek van Wagner of Mahler keihard opzet om er een kick van te krijgen, misbruikt m.i. die muziek. Maar aan zulk soort misbruik is eigenlijk niet te ontkomen. Omdat we in een andere tijd en onder andere omstandigheden leven, is het juiste gebruik van die muziek onmogelijk geworden. We kunnen alleen vanuit ons perspectief naar die muziek kijken. En daar hoort een grote nadruk op de pure beleving bij. In die zin wordt alle klassieke muziek misbruikt. Een renaissance-mis die je voor privé-consumptie via een hifi-installatie ten gehore brengt is in feite een ontaarding.
Mijn voorlopige conclusie is dus dat zelfs de 'klassieke' muziek heden ten dage niet ontsnapt aan het streven naar die 'totaalervaring'.
quote:
* Wat over de andere eigenschappen van populaire muziek: swing, korte nummers (hoewel), eenvoudiger harmonie en structuur.
Is idd veelbetekenend. Het moet makkelijk toegankelijk zijn. Ik denk dat ook de commercie een grote rol speelt in dezen. Het is voor de gewenste inkomsten van belang dat een zo groot mogelijk publiek bereikt wordt. En dat gebeurt niet als mensen moeten nadenken voordat ze iets met je produkt kunnen. Dan verkoop je niet veel. Je kunt beter een ervaring aanbieden. Zo wordt er trouwens ook geadverteerd. Toen ik een tijdje geleden in Utrecht Hoog Catharijne uitliep zag ik aan de overkant van het Vredenburg een winkelruit met daarop in grote letters: "Beleef onze erwtensoep". Het gaat niet om de erwtensoep, maar om de ervaring die je bij het eten van die soep hebt. Datzelfde gaat voor veel muziek ook op. Het moet aansluiten bij zeer elementaire reflexen wil het voor het grote publiek interessant worden. Dit zie je zelfs binnen de klassieke muziek. Slechts 4% van de totale cd-produktie in Nederland bestaat uit klassieke muziek (heb ik mij laten vertellen). En van die 4% is het overgrote deel gemakkelijk toegankelijke muziek (zeg maar, de Classic-FM meuk). Dit zegt iets over de commerciele waarde van muziek waar je aktief mee om moet gaan om er iets mee te kunnen. Bijna nihil dus.
Het lijkt erop dat we in een spiraal zitten. Massamedia bieden ingeblikte ervaring aan, waardoor het publiek luier wordt, waardoor de ervaring nog toegankelijker moet worden, waardoor het publiek nog luier wordt. etc. Tot aan de grote kladderadatsch... De ineenstorting van de westerse cultuur. Het einde van een traditie van vijfentwintig eeuwen... Maar waarschijnlijk ben ik te pessimistisch nu. Er zal wel een of andere onvoorziene wending komen (hoop ik).
Misschien is het gezien het bovenstaande beter om de term 'totaalervaring' te droppen, en eerder te spreken over 'ervaring an sich', of 'autonome ervaring', of 'pure ervaring' of 'primaire ervaring' of ... (er moet nog een betere term zijn. Het gaat iig over ervaring als doel en niet als middel).
Dit heeft m.i. ook zijn weerslag op de beleving(!) van kerkmuziek. Ik heb de indruk dat de ervaring die de muziek oproept belangrijker wordt gevonden dan de inhoud van de muziek. Dat verklaart ook dat het met de inhoud van de teksten niet zo nauw genomen wordt. Als ze geschikt zijn om ermee te aanbidden dan is het goed. Al te ingewikkelde teksten zijn dan zelfs ongewenst. Die doen een te groot beroep op het verstand, en dan gaan de teksten 'in de weg staan'. Dit gaat zelfs zo ver dat gebruikers van die muziek zelf niet meer zien dat de teksten minder inhoud hebben dan (bijvoorbeeld) de teksten uit het Liedboek of de teksten van de Psalmen. Omdat inhoudelijke rijkdom voor hen irrelevant is, is het te negatief om dit 'afstomping' te noemen, maar gezien vanuit de traditionele cultuur, is het een devaluatie.
Het volgende artikel is een aardige illustratie hierbij:
Brian Doerksen,
Toegankelijkheid: samen aanbidding ervaren:
pdf htmlP.S. Wie zich aangevallen voelt wil ik erop wijzen dat ik geen waardeoodeel gegeven heb. Ik probeer te begrijpen.
