Ai, daar hebben we het hete hangijzer weer: op welke manier is de OT wet relevant voor de NT christen?
Mijn overtuiging:
De vele geboden in de wet van Mozes waren in die vorm alleen voor de Joden. In Jezus Christus is het duidelijk geworden, wat de geestelijke betekenis van de wet is. Wie bij Hem horen, vallen niet onder de wet van Mozes, maar hebben te doen met de vervulde, vol-maakte wet zoals we die in Jezus leren kennen.
Er is een groot verschil tussen de Oude en de Nieuwe Wet (of: Verbond, wat bijna synomien is).
Want niet híj is een Jood, die het uiterlijk is, en niet dát is besnijdenis, wat uiterlijk, aan het vlees, geschiedt, 29 maar híj is een Jood, die het in het verborgen is, en de (ware) besnijdenis is die van het hart, naar de Geest, niet naar de letter. Dan komt zijn lof niet van mensen, maar van God. (Rom 2)
Thans zijn wij van de wet ontslagen, dood voor haar, die ons gevangen hield, zodat wij dienen in de nieuwe staat des Geestes en niet in de oude staat der letter. (Rom 7)
... die ons ook bekwaam gemaakt heeft om dienaren te zijn van een nieuw verbond, niet der letter, maar des Geestes, want de letter doodt, maar de Geest maakt levend. (2 Kor 3)
De vraag is wat precies het verschil is tussen gehoorzaamheid aan het verbond van de letter en gehoorzaamheid aan dat van de Geest. Veel aanwijzingen hiervoor vind je in de evangelieën. Jezus laat zien dat de wet niet bestaat in gedragsregeltjes maar in een dieperliggende houding t.a.v. God en de naaste. De brief aan de Hebreeën legt er de nadruk op, dat de uiterlijke dingen van het oude verbond verdwenen zijn.
Hierin maak ik geen verschil tussen de 10 geboden als "universeel" en de rest, eenvoudig omdat de bijbel dat onderscheid niet maakt. Veeleer lijkt de bijbel de 10 geboden als een samenvatting te zien, of een bron waaruit de andere geboden voortkomen.
Gehoorzaamheid aan het de wet in het NT betekent, dat we ons richten naar de geestelijke, onderliggende motieven in Gods Wet. Dat is precies de insteek van de Catechismus, die de 10 geboden als kapstok gebruikt voor aanwijzingen voor een christelijke levensstijl. Ik zie daar het volgende gebeuren:
letterlijk OT gebod ---> achterliggend geestelijk principe ---> NT invulling
Calvijn doet dat ook in de citaten aan het begin van deze draad. Hij beschouwt veel in de geboden als "ceremonieel", en richt zich op het geestelijk principe.
En om de discussie maar meteen op de spits te voeren: in het vierde gebod is het geestelijke principe dat wij ons inzetten voor de dienst aan God; en dat wij rusten van onze boze werken.
Ik denk dat zondag 38 duidelijke aanwijzingen geeft dat dit de bedoelde interpretatie is. Let maar eens op de volgorde. Als het "gedenken van de sabbatdag" zo belangrijk zou zijn, zou dat eerst genoemd worden. Maar nee; de Catechismus begint over het onderhouden van prediking en van theologische scholen. Het belangrijkste is, dat Gods Woorden blijven klinken en dat wij ons daarvoor inzetten. Daarnaast staat de samenkomst van de gemeente; en slechts als onderdeel daarvan: "vooral op de rustdag".
Ik geef mijn bezwaarde broers en zussen in Christus groot gelijk als ze vechten voor een royale dienst aan God. Dat is namelijk één van de duidelijke geestelijk principes die God in de bijbel duidelijk maakt. Maar ik ben het er niet mee eens dat er voor de invulling van dat principe toch weer wordt gegrepen naar de "letter van de wet". Wij leven in de bedeling van de Geest en we zijn geen Joden!
