Deelname aan het Avondmaal

[Arnout]

Om te beginnen: gegroet! (ben nieuw hier, vandaar)

In het kader van mijn studie ben ik een afstudeerscriptie aan het schrijven over de wijze waarop Gereformeerde Kerken in Nederland en de Rooms Katholieke Kerk omgaan met resp. Avondmaal en Eucharistie. Achterliggende vraag die me tot dit onderzoek bracht is de waarneming dat:

1. Gereformeerde Kerken in Nederland gemiddeld genomen veel "orthodoxer" zijn dan de RKK (waarbij ik onder "Gereformeerde Kerken" alle kerken versta die "gereformeerd" in hun naam voeren, inclusief de Gereformeerde Bond in de Hervormde Kerk/PKN)
2. De Gereformeerde Kerken en de RKK beide eisen stellen aan gelovigen voor deelname aan Avondmaal / Eucharistie
3. Eigen waarneming, en die van anderen, het beeld oproept dat bij de RKK vrijwel iedereen deelneemt, terwijl dat bij de Gereformeerden veel minder voorkomt.
4. Voorgaande tot de conclusie lijkt te leiden dat de Gereformeerde Kerken duidelijk succesvoller zijn in het bewerkstelligen van gewenst gedrag t.a.v. het Avondmaal, dan de RKK dat is tov de Eucharistie.

(In dit alles nemen de Hervormde Kerk, en de veelheid aan "overige" Christelijke kerken een zodanig diffuse positie in, dat ze voor mijn onderzoek niet zo handig zijn)

De eisen voor deelname zijn, voorzover ik het begrepen heb, grofweg als volgt (NB: los van doop, belijdenis e.d., het gaat me dus puur om de niet uiterlijk waarneembare vereisten):

- Om deel te nemen aan het Avondmaal in een Gereformeerde Kerk dient de deelnemer te geloven dat hij/zij persoonlijk gered/verlost/behouden is door het Kruisoffer van Jezus.

- Om deel te nemen aan de Eucharistie dient de deelnemer te geloven dat hij/zij het werkelijke lichaam van Jezus, onder gedaante van brood/wijn, ontvangt.

Mijn concrete vraag (hoewel ik daarnaast ook absoluut interesse heb in meningen en reacties) is:
- Klopt mijn idee van de eis die in Gereformeerde Kerken wordt gesteld? Waar kan ik die eis gedocumenteerd vinden?
- Herken je mijn beeld dat in de Gereformeerde Kerken deelname aan het Avondmaal inderdaad beperkt is (met als hypothese dat dat te maken heeft met het geloof van de kerkgangers)

Alvast bedankt voor de medewerking!
-

[Pooh]

Je bent nogal onduidelijk over je definitie van gereformeerd, waardoor e.e.a niet echt duidelijk wordt. Als ik je goed begrijp, doel je vooral op de zogenaamd 'bevindelijk gereformeerden' (Gereformeerde Gemeenten e.d.), waarbij het gebruikelijk is dat slechts een deel van de gemeente aangaat aan het avondmaal. Bij de overige gereformeerde denominaties is dit eigenlijk geen issue.

Je doelt dus niet op het aangaan van kinderen (bij RKK vanaf de eerste communie, rond een jaar of 12, bij gereformeerden vanaf het doen van openbare geloofsbelijdenis, rond een jaar of 18), en/of op het aangaan van gasten die geen lid zijn?

Overigens verwoordt het gereformeerde avondmaalsformulier het als volgt: Want wij komen niet tot dit avondmaal om daarmee te kennen te geven, dat wij in onszelf volmaakt en rechtvaardig zijn. Integendeel, wij erkennen, nu wij ons leven buiten onszelf in Jezus Christus zoeken, dat wij midden in de dood liggen.
Voorwaarde voor aangang is inderdaad die erkenning dat wij ons leven buiten onszelf in Christus zoeken.

In de praktijk kennen de meeste gereformeerde kerken een zogenaamd 'gesloten' avondmaal, wat inhoudt dat alleen leden, en leden van zustergemeentes, aan mogen gaan. Dit omdat de kerkeraad het als taak ziet leden tegen zichzelf te beschermen. (Paulus zegt immers: "Wie eet en drinkt zonder dat hij het lichaam onderscheidt, haalt een oordeel over zich". (1 kor). Andere kerken zijn hier wat vrijer in, en laten gasten toe op hun belijdenis dat zij Christus erkennen als hun Heer. (Soms openlijk uitgesproken in de kerk, soms voor de dienst in de consistorie).

Het avondmaalsformulier van de GKv staat online: http://www.gkv.nl/main.as...download&intItemID=16 . De avondmaalsformulieren van de NGK en de CGK hebben hier grote verwantschap mee, over andere gereformeerde kerken ga ik even geen uitspraak doen.

[Arnout]

Ik gaf aan: "waarbij ik onder "Gereformeerde Kerken" alle kerken versta die "gereformeerd" in hun naam voeren, inclusief de Gereformeerde Bond in de Hervormde Kerk/PKN". Ik begrijp uit je reactie dat dat in dit opzicht geen helder onderscheid geeft. Daarmee heb je me in ieder geval al geholpen.

Als het, zoals je aangeeft, typisch voor "bevindelijk gereformeerden" is dat slechts een deel van de gemeente deelneemt ("aangaat aan" is de correcte term begrijp ik?) dan beperk ik me inderdaad tot die groep. Mijn waarneming tot nu toe (en dus volstrekt onwetenschappelijk) is als volgt:

- Gereformeerd vrijgemaakt: wel verschil deelname
- Gereformeerde bond: wel verschil deelname
- Synodaal: geen verschil deelname
- Christelijk Gereformeerd: wel verschil

Het gaat me inderdaad nadrukkelijk niet om zaken als leeftijd.

Maakt dit mijn vraag duidelijker?

[Arnout]

quote:

Pooh schreef op 03 december 2004 om 11:40:
Overigens verwoordt het gereformeerde avondmaalsformulier het als volgt: Want wij komen niet tot dit avondmaal om daarmee te kennen te geven, dat wij in onszelf volmaakt en rechtvaardig zijn. Integendeel, wij erkennen, nu wij ons leven buiten onszelf in Jezus Christus zoeken, dat wij midden in de dood liggen.
Voorwaarde voor aangang is inderdaad die erkenning dat wij ons leven buiten onszelf in Christus zoeken.

Het avondmaalsformulier van de GKv staat online: http://www.gkv.nl/main.as...download&intItemID=16 . De avondmaalsformulieren van de NGK en de CGK hebben hier grote verwantschap mee, over andere gereformeerde kerken ga ik even geen uitspraak doen.

Dank!

[Dieterich]

Ik vind dit boek als uitgebreide inleiding een echte aanrader: Was geht vor beim Abendmahl? En dan m.n. de 2. vollständig überarbeitete und erweiterte Auflage, in 2004 verschenen in Gütersloh. Het is geschreven door Michael Welker, hoogleraar systematische theologie aan de Universiteit Heidelberg.

[Wybo]

De kerken die je noemt, daar is juist geen verschil in deelname. Practisch iedereen die daar belijdenis gedaan heeft neemt deel... en dat is practisch gezien iedereen vanaf een jaar of 18-20.
Deze genoemde kerken vallen dan ook niet onder het kopje bevindelijk gereformeerden. (MUV een kleine groep, zo'n 5-10% van de Christelijk Gereformeerden)

[Pooh]

Als je je wilt beperken tot bevindelijk gereformeerden, hoort die 'Gereformeerd vrijgemaakt' duidelijk niet in je rijtje thuis. Ik zal hier niet teveel uitspraken over doen, omdat ik die materie niet goed ken, maar bevindelijk gereformeerden leggen meer nadruk op een 'persoonlijke ervaring van het uitverkoren zijn". Afhankelijk van die ervaring mag je al dan niet deelnemen aan 't avondmaal. [1]
Deze bevindelijkheid vindt je in de (oud) gereformeerde gemeenten, en in sommige gemeenten (lang niet alle!) van de gereformeerde bond en de CGK.

--
[1] Dit is dus heel kort door de bocht, anderen kunnen dit vast beter uitleggen.

[Arnout]

quote:

Alfredt schreef op 03 december 2004 om 11:54:
De kerken die je noemt, daar is juist geen verschil in deelname. Practisch iedereen die daar belijdenis gedaan heeft neemt deel... en dat is practisch gezien iedereen vanaf een jaar of 18-20.
Deze genoemde kerken vallen dan ook niet onder het kopje bevindelijk gereformeerden. (MUV een kleine groep, zo'n 5-10% van de Christelijk Gereformeerden)

Tsja, niet thuis in de gereformeerde wereld, alleen een paar vrienden, en kassa, ik zit er dus dik naast. Kan je aangeven in welke kerken ik dat verschil dan wel zou moeten zien?

[Arnout]

quote:

Pooh schreef op 03 december 2004 om 11:55:
Als je je wilt beperken tot bevindelijk gereformeerden, hoort die 'Gereformeerd vrijgemaakt' duidelijk niet in je rijtje thuis. Ik zal hier niet teveel uitspraken over doen, omdat ik die materie niet goed ken, maar bevindelijk gereformeerden leggen meer nadruk op een 'persoonlijke ervaring van het uitverkoren zijn". Afhankelijk van die ervaring mag je al dan niet deelnemen aan 't avondmaal. [1]
Deze bevindelijkheid vindt je in de (oud) gereformeerde gemeenten, en in sommige gemeenten (lang niet alle!) van de gereformeerde bond en de CGK.

--
[1] Dit is dus heel kort door de bocht, anderen kunnen dit vast beter uitleggen.

Vergeef een katholiek zijn onnozelheid, maar is "gereformeerde gemeente" een aparte kerk?

[Pooh]

quote:

Arnout schreef op 03 december 2004 om 11:56:
[...]
Tsja, niet thuis in de gereformeerde wereld, alleen een paar vrienden, en kassa, ik zit er dus dik naast. Kan je aangeven in welke kerken ik dat verschil dan wel zou moeten zien?

Zie mijn post. Kijk ook eens rond op refoweb.nl, die kunnen je misschien beter helpen.

[Wybo]

quote:

Arnout schreef op 03 december 2004 om 11:57:
[...]
Vergeef een katholiek zijn onnozelheid, maar is "gereformeerde gemeente" een aparte kerk?

Ja

ik denk dat je op een ander forum dichter bij je doelgroep komt:

www.refoweb.nl

[Arnout]

quote:

Pooh schreef op 03 december 2004 om 11:58:
[...]


Zie mijn post. Kijk ook eens rond op refoweb.nl, die kunnen je misschien beter helpen.

Interessante site. Ichtus als haai, zo had ik er nog niet tegenaan gekeken  

[Pooh]

quote:

Arnout schreef op 03 december 2004 om 11:57:
[...]
Vergeef een katholiek zijn onnozelheid, maar is "gereformeerde gemeente" een aparte kerk?

Ja. Even heel kort door de bocht, een overzichtje van de grotere kerken met 'gereformeerd' in hun naam, van rechts/bevindelijk naar links/vrijzinnig:

- (oud) Gereformeerde Gemeenten
- sommige stromingen in de CGK en de Gereformeerde Bond
- CGK (Christelijke Gereformeerde Kerken)
- Gereformeerde Bond in de NHK
- GKv (Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt, waarvan dit forum is)
- NGK (Nederlands Gereformeerde kerk)
- Gereformeerde Kerk (opgegaan in de PKN)

[Arnout]

Ah, en ik maar denken dat de Vrijgemaakten tot de meer orthodoxe hoek behoorden, I stand corrected.

In ieder geval dank voor de hulp, ik heb de vrienden van refoweb inmiddels ook maar bestookt.

Mag ik overigens vragen hoe tegen deelname in de GKv wordt gedacht? Ik begrijp dat "iedereen" deelneemt. Is dat op leerstellige/schriftuurlijke gronden, of is dat vooral pragmatisch?

[Pooh]

quote:

Arnout schreef op 03 december 2004 om 12:13:
Ah, en ik maar denken dat de Vrijgemaakten tot de meer orthodoxe hoek behoorden, I stand corrected.

In ieder geval dank voor de hulp, ik heb de vrienden van refoweb inmiddels ook maar bestookt.

Mag ik overigens vragen hoe tegen deelname in de GKv wordt gedacht? Ik begrijp dat "iedereen" deelneemt. Is dat op leerstellige/schriftuurlijke gronden, of is dat vooral pragmatisch?

Dat is dus leerstellig, zoals ik hierboven al aangaf. Ieder die beseft dat hij van Christus afhankelijk is voor zijn rediing, mag aangaan.

Zoals ik ook al zei: de GKv kent wel een gesloten avondmaalviering. Groepen die doorgaans niet aangaan:
- Kinderen en jongeren voordat ze belijdenis hebben gedaan.
- Gasten die geen lid zijn van een GKv elders
- Mensen die onder de zogenaamde tucht staan. (Je moet hier denken aan mensen die grove, openlijke zonde begaan, daarover vermaand worden door de kerkeraad, maar zich niet willen laten gezeggen. Komt in de praktijk niet zo vaak voor, minder dan 0.5%, dus niet zichtbaar bij een niet-wetenschappelijke telling).

[Arnout]

OK, maar dan is het verschil met die "andere" Gereformeerde Kerken principieel niet zo groot? Je moet dus aan een geloofseis voldoen. Alleen, blijkbaar voldoet men daar wat massaler aan, zeg ik dat goed?

En wat betreft die tucht, moet ik dat begrijpen vanuit het idee van Jakobus, die feitelijk zegt dat geloof tot gedrag leidt? IS de gedachte daarachter dan dat wie "fout" gedrag vertoont, blijkbaar niet gelooft?

[Pooh]

quote:

Arnout schreef op 03 december 2004 om 12:29:
OK, maar dan is het verschil met die "andere" Gereformeerde Kerken principieel niet zo groot? Je moet dus aan een geloofseis voldoen. Alleen, blijkbaar voldoet men daar wat massaler aan, zeg ik dat goed?

Lastig. Er is wel degelijk een fundamenteel verschil. Bevindelijken zullen eerder zeggen dat je moet ervaren dat Christus werkelijk voor jou persoonlijk gestorven is. Afhankelijk van de 'zwaarte' van zo'n gemeente is zo'n ervaring weggelegd voor 1 tot 100 procent van de gemeente. Niet-bevindelijken zullen eerder de nadruk leggen op Christus offer, dat immers voor alle mensen was, en het 'aannemen' daarvan. Als je dat gelooft, is 't goed, dat hangt niet van je ervaring af.

quote:

En wat betreft die tucht, moet ik dat begrijpen vanuit het idee van Jakobus, die feitelijk zegt dat geloof tot gedrag leidt? IS de gedachte daarachter dan dat wie "fout" gedrag vertoont, blijkbaar niet gelooft?

Ja en nee. In de eerste plaats kent men aan de vruchten de boom, maar daar gaat 't hier niet alleen om. Elke christen kan zondigen, maar wij mogen niet in die zonde blijven liggen. De tucht is er om mensen daartoe aan te sporen.

[Arnout]

quote:

Pooh schreef op 03 december 2004 om 12:39:
[...]


Lastig. Er is wel degelijk een fundamenteel verschil. Bevindelijken zullen eerder zeggen dat je moet ervaren dat Christus werkelijk voor jou persoonlijk gestorven is. Afhankelijk van de 'zwaarte' van zo'n gemeente is zo'n ervaring weggelegd voor 1 tot 100 procent van de gemeente. Niet-bevindelijken zullen eerder de nadruk leggen op Christus offer, dat immers voor alle mensen was, en het 'aannemen' daarvan. Als je dat gelooft, is 't goed, dat hangt niet van je ervaring af.

OK, snap ik, denk ik. Wel veel gevraagd trouwens, die bevindelijke benadering. Betekent dat ook dat je als bevindelijke-zitteblijver, als ik het zo mag noemen, geacht wordt te geloven dat je niet verlost bent?

quote:

[...]

Ja en nee. In de eerste plaats kent men aan de vruchten de boom, maar daar gaat 't hier niet alleen om. Elke christen kan zondigen, maar wij mogen niet in die zonde blijven liggen. De tucht is er om mensen daartoe aan te sporen.

OK, dat snap ik. Een beetje daarmee samenhangend: wat ontzeg je iemand precies, als je toegang tot het Avondmaal uitsluit? Of andersom geredeneerd: welk "nut" heeft deelname aan het Avondmaal?

[Marnix]

quote:

OK, snap ik, denk ik. Wel veel gevraagd trouwens, die bevindelijke benadering. Betekent dat ook dat je als bevindelijke-zitteblijver, als ik het zo mag noemen, geacht wordt te geloven dat je niet verlost bent?

Hm, dat hangt er van af wat bevindelijk is... in zware gereformeerde kerken zul je meer horen over hoe zondig mensen zijn, dat we verloren gaan... tenzij Christus ons wil redden. In die kerken zal dit echter minder vanzelfsprekend zijn, het "velen zijn geroepen maar weinigen uitverkoren" wordt daar binnen de kerk meer betrokken, en gered ben je in ieder geval niet zomaar, dan moet er wel heel wat gebeuren.... In bijvoorbeeld gereformeerd vrijgemaakte kerken wordt geleerd dat je op basis van geloof in Christus wordt behouden, daar is verlossing minder exclusief (en dat is volgens mij bijbels). Het velen zijn geroepen maar weinigen uitverkoren wordt niet zozeer op de kerk betrokken maar meer op de wereld, velen zijn geroepen... maar slechts een klein deel van die mensen gelooft.

quote:

OK, dat snap ik. Een beetje daarmee samenhangend: wat ontzeg je iemand precies, als je toegang tot het Avondmaal uitsluit? Of andersom geredeneerd: welk "nut" heeft deelname aan het Avondmaal?

Tja dat is een belangrijke vraag.... het afwijzen van mensen aan het avondmaal is een deel van de tucht, mensen die in openbare zonde leven en niet hun leven lijken te willen veranderen kunnen door de kerkenraad de toegang tot het avondmaal ontzegd worden. Wat mensen buiten de kerk betreft is dit denk ik niet de drijfveer... (laat ik hopen van niet)... Het is meer angst dat er iemand aan het avondmaal gaat die er niet thuishoort en omdat de kerkenraad dit niet kan controleren weigeren ze maar iedereen aan het avondmaal (preventief ruimen, de hele meute weigeren en dan pak je die ene die er niet thuishoort er ook tussenuit)

Klinkt misschien wat negatief maar dat ben ik op dit punt ook. Dit weigeren heeft verder geen invloed op hoe de kerk tegen zo'n gelovige aankijkt..... De kerk weigert iemand niet omdat zijn geloof niet goed zou zijn, daar oordeelt de kerk niet over als ze iemand weigeren aan het avondmaal... dat vind ik zelf ook het vreemde.... het wordt dan een beetje een houding van: Tja je gelooft misschien wel dat Jezus voor je zonden gestorven is... maar je mag hier niet aan Zijn maaltijd ter gedachtenis daaraan deelnemen.... want je bent niet gereformeerd...

[Arnout]

OK, dat snap ik. Maar heel concreet, waarom wil iemand deelnemen aan het Avondmaal? Wat heb je er aan, om het zo profaan te stellen?

[Marnix]

Omdat het avondmaal door Christus is ingesteld. Als er dus ergens avondmaal is is het fijn om mee te doen... ook als het in een andere kerk is omdat je dan ook de eenheid met andere christenen ervaart. Het avondmaal is niet iets wat zich perse tot je eigen kerk hoeft te beperken... het is iets voor alle christenen.... want Jezus stierf niet alleen voor de mensen in jou kerk maar voor ieder die dat gelooft.

[Miscanthus]

quote:

Arnout schreef op 06 december 2004 om 18:37:
OK, dat snap ik. Maar heel concreet, waarom wil iemand deelnemen aan het Avondmaal? Wat heb je er aan, om het zo profaan te stellen?

Dag Arnout,

Het avondmaal is ter gedachtenis aan het plaatsvervangend lijden en sterven van Christus. Ter versterking van het geloof door de gemeenschap aan Zijn lichaam en bloed, door de tekenen van brood en wijn. In het avondmaalsformulier staat goed omschreven wat de voorwaarden zijn;
- beproeven of we een mishagen aan de zonde hebben
- of we geloven dat onze zonden om Christus wil vergeven zijn
- of we van plan zijn om naar al Gods geboden te leven

Er is nog een forum waar je ook info vandaan kunt halen: www.omsionswil.nl

groet, miscanthus

[Marnix]

quote:

Arnout schreef op 03 december 2004 om 11:57:
[...]
Vergeef een katholiek zijn onnozelheid, maar is "gereformeerde gemeente" een aparte kerk?

Hehe nee hoor... alleen zijn er in sommige gereformeerde gemeenten wat andere toelatingseisen rond het avondmal.... dat verschilt heel erg per regio en per gemeente.... in sommige gemeenten gaan de meeste belijdende leden aan het avondmaal, in sommige andere gemeenten gaat maar 5 procent aan.