Nederlands Dagblad: Terri Schiavo leeft met laag bewustzijnDEN HAAG - Comadeskundige Henk Eilander neemt het op voor de familie Schiavo, die hun dochter en zuster in leven willen houden. Volgens hem hoeft er bij Terri, als ze liefdevol en stimulerend wordt behandeld, geen sprake te zijn van ernstig lijden.Eén ding staat vast: de 41-jarige Terri Schiavo uit Florida, al vijftien jaar buiten bewustzijn, ligt niet in coma. ,,Een belangrijk kenmerk van een coma is dat de patiënt de ogen dicht heeft. Zo'n periode duurt nooit veel langer dan een week of vier. Dan is de patiënt overleden, of gaan de ogen open'', zegt comadeskundige en ontwikkelings- en neuropsycholoog Henk Eilander. Eilander onderzoekt en behandelt in revalidatiecentrum Leijpark in Tilburg patiënten als Schiavo.
Als de ogen eenmaal open zijn, wil dat niet zeggen dat de patiënt bij bewustzijn is. Maar al te vaak verkeert hij in een zogeheten 'vegetatieve staat'. Daarin werkt alleen de hersenstam nog, die de patiënt in staat stelt een aantal basisfuncties te vervullen, zoals ademen en het op peil houden van bloeddruk en lichaamstemperatuur. De patiënt toont geen emoties, reageert niet op prikkels en beweegt niet. Hooguit wordt een enkele keer met de ogen geknipperd, of er is sprake van een reflex van de oogpupillen.
Het komt voor dat mensen uit hun schemerwereld ontwaken - hoe dat kan is trouwens onbekend - maar velen overlijden binnen een jaar of vijf. ,,Patiënten in een vegetatieve staat die tien jaar overleven zijn zeer uitzonderlijk'', zegt Eilander. Wie na lange tijd weer wakker wordt, zal nooit meer de oude worden.
Amerikaanse rechters hebben herhaaldelijk uitgesproken dat Terri Schiavo in een permanente vegetatieve staat verkeert. Eilander spreekt van een vorm van ,,laag bewustzijn'' waarbij behalve de hersenstam ook onderdelen van de tussenhersenen nog wat functies verrichten. ,,Op televisiebeelden was duidelijk te zien dat de vrouw gericht naar haar moeder keek, je zag het ook aan haar bewegingen. Ze reageerde duidelijk op haar moeder.'' Wat iemand in een dergelijke staat precies hoort, voelt, ruikt, proeft en waar hij of zij zich bewust van is, is onduidelijk.
Stinissen
Nederland heeft in de vorige eeuw een vergelijkbare kwestie gekend. Het betrof Ineke Stinissen die begin jaren zeventig in coma raakte en daarna zestien jaar vegeteerde, voordat een rechter toestemming gaf haar behandeling te stoppen, waarna zij overleed. Ook in het geval Stinissen was het de familie die haar in leven wilde houden en waren het de artsen die de behandeling wilden stoppen.
Sindsdien is de regelgeving in Nederland verder uitgekristalliseerd, legt juridisch adviseur J. Legemaate van de landelijke artsenvereniging KNMG uit. Omdat niemand in Nederland tegen zijn wil een behandeling hoeft te ondergaan, bestaat de mogelijkheid een wilsverklaring op te stellen, waarin is vermeld dat men niet wil worden behandeld als men in coma of in vegetatieve staat komt. De meeste mensen beschikken echter niet over zo'n papiertje.
In Nederland geldt in dergelijke gevallen in grote lijnen dat de artsen kunnen (maar niet hoeven) beslissen tot het stoppen van de behandeling als zij tot de conclusie zijn gekomen dat verdere behandeling medisch zinloos is. Dat kan het geval zijn als vaststaat dat herstel uitgesloten is. Doorgaans zal zo'n besluit genomen worden in overleg met naasten, maar uiteindelijk hebben de arten het laatste woord. Legemaate: ,,Blijkbaar zijn de artsen van Terri Schiavo ook tot een dergelijke conclusie gekomen''.
Henk Eilander neemt het op voor de familie Schiavo, die hun dochter en zuster in leven willen houden. ,,Ik ben jarenlang werkzaam geweest in de gehandicaptensector, en daar kom je nogal wat patiënten tegen met een vergelijkbaar laag bewustzijn als dat van Terri Schiavo. Bij die mensen wordt de behandeling doorgaans ook niet gestaakt.''
Volgens Eilander is er, bij een liefdevolle en stimulerende behandeling doorgaans geen sprake van ernstig lijden. ,,Dat wordt natuurlijk anders als er complicaties als longontsteking en pijnlijke doorligplekken optreden, maar ik heb niet de indruk dat dat bij Schiavo het geval is.''
