quote:
P. Strootman schreef op 04 april 2005 om 21:19:Er zijn godsdienstonderzoekers, die zich nog steeds afvragen hoe de zegepraal mogelijk was van de antiredelijke christelijke godsdienst, over de in de traditie zo hecht gefundeerde wijsbegeerte van die tijd?
Vreemd. Het paulinistisch-christelijk geloof is hecht geworteld in de hellenistische wijsbegeerte, en sluit nauw aan op de indertijd nogal populaire stoïcijnse filosofie. Vanaf het begin van het jonge christendom ontwikkelde zich een apologetica die het opnam, en met succes opnam, tegen de filosofen van haar tijd. Ja, het verraste soms de upper-class dat de kerkvaders uit die religie van slaven en armen, tot zulke hoogstaande filosofie in staat waren, maar dat waren ze dus wel. Het christendom heeft in de eerste 14 eeuwen van haar bestaan een sterk filosofische basis gehad, en eeuwen lang waren filosofie en theologie feitelijk dezelfde zaken. Pas met de komst van het nominalisme, en de daaruit komende moderne en later de postmoderne filosofie, raakten beiden echt uit elkaar. Een anti-redelijke godsdienst? Welnee.
quote:
Hoe was het mogelijk, zo vragen zij zich af, dat het geestelijk lager staand geloof, het cultureel zich op zoveel hoger plan bewegende filosofisch denken overweldigde? De hooggevierde Logos en de overtuigende kracht van de Rede van de Grieken, moesten het afleggen tegen een antiwijsgerige godsdienst. Vanaf die tijd heerst de godsdienst, zegevierend, oppermachtig, maar ook dwingend.
Inderdaad, vanaf die tijd heerst een andere godsdienst, want ook daarvoor heerste de godsdienst. Maar ditmaal heerst een godsdienst, een kerk, die zich weet los te maken van de staat, en daardoor overleeft ze, terwijl de staat instort onder het geweld van de volksverhuizingen. Uiteindelijk roept deze oppermachtige godsdienst, met haar verder en verder ontwikkelde wijsbegeerte, haar eigen tegenstanders op. En pas dan, onder de reformatie, ontstaat een godsdienst, een variant op het chirstendom, die inderdaad anti-filosofisch is, hoewel ze zich wel degelijk baseert op filosofie, en haar eigen filosofen voortbrengt. Maar dan is van de griekse en de romeinse beschaving al eeuwen niets meer over dan de herinnering die de kerk heeft bewaard.
quote:
Hoewel, zou hierin nu toch eindelijk een kentering komen?
Eindelijk? In de franse revolutie werden kerken geplunderd om er altaren voor "de rede" in op te richten. Meer dan een paar jaar heeft die beweging, die godsdienst van de rede, het niet uitgehouden. Wat resteerde waren de filosofiën die onherroepelijk afmarcheerden op Nietzsche en op Hegel, op fascisme en marxisme, op dood en vernietiging. Dat is de verlichting van de rede in haar helderste vorm: de dood in enorme aantallen, Auschwitz, de goelag, de killing fields.
Moeten we blij zijn dat het anti-redelijke christendom ten onder gaat in het zicht van de verlichting van de rede? Of moeten we constateren dat de filosofie van het leven, zoals gebracht door het christendom van rooms katholiek tot luthers, van calvinistisch tot orthodox, in een bittere strijd is verwikkeld met de filosofie van de dood, zoals gebracht door het empirisch rationalisme, het hedonisme, de "Verlichting"? Een bittere strijd die christenen overigens met evenveel vertrouwen tegemoet zien als hun bestrijders. Hun bestrijders, omdat ze geloven in de kracht van de universele rede, die bij iedere nieuwe filosofische stroming weer minder universeel bleek. Christenen, omdat ze geloven in een kracht die niet anti-redelijk is, maar super-redelijk, de rede overstijgend en ondersteunend, Jezus Christus, die bij iedere nieuwe christelijke stroming weer samenbrengt en de universaliteit in de verscheidenheid weet te behouden.
