quote:
henk w schreef op 02 mei 2005 om 20:05:Ingrijpen van God? Afkeuring door God?
Moreel hoogstaand mannetje trouwens. Je vrouw de hele nacht verkracht en wat doe je als je 's morgens buiten komt. Je zegt gewoon: kom op, we gaan.
Het zou kunnen dat het inderdaad gewoon een rotzak was, die man. Richteren beschrijft immers gewoon geschiedenis, en wellicht was het een onverschillige eikel. Dat de bijbel gruwelijke dingen beschrijft, betekent nog niet dat de bijbelschrijvers of God er ook achter staan. Het is
beschrijving van geschiedenis (onfeilbaarheid van de bijbel betekent hooguit dat wat beschreven is ook echt gebeurd is - eventueel gekleurd opgeschreven).
Als je denkt dat alles wat beschreven staat in de bijbel, automatisch de
goedkeuring van God draagt, dan kom je op volkomen onzin uit (kruisigen is goed - want het wordt beschreven, ongelovig zijn is goed - want er worden ongelovigen vermeld in de bijbel. Slavernij in egypte is goed, want het wordt beschreven...)
Maar als ik naar het verhaal kijk valt me nog meer op:
quote:
richteren 19
1 Nu gebeurde het in die dagen, toen er geen koning in Israël was, (..)
4 Zijn schoonvader, de vader van de jonge vrouw, hield hem bij zich; en drie dagen bleef hij bij hem; zij aten, dronken en overnachtten daar. 5 Maar op de vierde dag, toen zij vroeg in de morgen waren opgestaan en hij zich gereed maakte om te vertrekken, zeide de vader van de jonge vrouw tot zijn schoonzoon: Verkwik u eerst met een stuk brood en daarna moogt gij vertrekken. (..) Zie, de dag neigt ten avond; blijf toch overnachten, zie, hoe de dag voorbij is, blijf hier overnachten en wees vrolijk; dan kunt gij morgen vroeg opstaan voor uw reis en naar huis gaan. 10 Maar de man wilde niet blijven overnachten en maakte zich reisvaardig en vertrok. Zo kwam hij tot tegenover Jebus – dat is Jeruzalem – tezamen met zijn span gezadelde ezels en zijn bijvrouw.
Het verhaal begint met het 'refrein' van richteren, dat er geen koning was in die dagen. Dat refrein wordt in de laatste zin van het boek overigens afgemaakt met een conclusie over die hele periode:
"In die dagen was er geen koning in Israel: ieder deed wat goed was in zijn ogen"! Er gaat dus een geschiedenis verteld worden, waarbij we dat in gedachten moeten houden: chaos en eigenrecht.
Dan wordt de aanleiding van de geschiedenis verteld (vrouw die wegloopt, etc). Ook wordt de spanning opgebouwd door verzenlang te vertellen dat de man wegwil, maar dat de vader van de vrouw hem met smoesjes etc vertraagt. (Dit had de historicus ook in 1 zin kunnen vertellen!).
quote:
11 Toen zij dicht bij Jebus waren en de zon laag gedaald was, zeide de knecht tot zijn heer: Laten wij nu toch afslaan naar deze stad der Jebusieten en daar overnachten. 12 Maar zijn heer antwoordde hem: Wij zullen niet afslaan naar een vreemde stad, waar geen Israëlieten wonen, maar verder trekken tot Gibea. 13 Ook zeide hij tot zijn knecht: Kom, laten wij trachten de een of andere plaats te bereiken en te Gibea of te Rama overnachten.
De knecht wil bij niet-israelieten overnachten, maar dat lijkt de heer niet slim. Kennelijk vertrouwt hij dat niet zo. Maar als ze Gibea of Rama maar kunnen bereiken, dan zijn ze veilig (zo is de suggestie).
quote:
14 Toen zij verder trokken op hun tocht, ging de zon onder bij Gibea, dat tot Benjamin behoort. 15 Daarom sloegen zij daarheen af om te Gibea te gaan overnachten, en toen zij daar gekomen waren, bleven zij op het stadsplein. Maar er was niemand, die hen naar huis meenam om te overnachten.
De stad is niet echt gastvrij. Niemand die hen meeneemt! En dat terwijl gastvrijheid toch een groot goed is in het hele midden oosten (en zeker ook in Israel!)
quote:
16 Maar zie, daar kwam des avonds een oud man van zijn werk, van het veld. Die man was uit het gebergte van Efraïm en woonde als vreemdeling te Gibea; de bewoners van die plaats waren Benjaminieten. 17 Toen hij opkeek en de reiziger op het stadsplein zag, zeide de oude man: Waar gaat gij heen en vanwaar komt gij? 18 Hij antwoordde hem: Wij trekken uit Betlehem in Juda tot diep in het gebergte van Efraïm. Ik ben daarvandaan; ik ben naar Betlehem in Juda geweest en ben op weg naar huis, nu is er niemand, die mij meeneemt naar zijn huis, 19 ofschoon ik stro en voeder voor onze ezels heb zowel als brood en wijn voor mij zelf, voor uw dienstmaagd en de knecht, die uw dienstknecht bij zich heeft; er ontbreekt ons niets. 20 Toen zeide de oude man: Vrede zij u! Laat mij maar zorgen voor al wat gij nodig hebt; op het plein echter moet gij niet overnachten. 21 Daarop bracht hij hem naar zijn huis en gaf voeder aan de ezels; en zij wiesen hun voeten, aten en dronken.
Maar gelukkig is er een
oude man (oud en dus weerloos?) die er ook nog eens als vreemdeling woont. Geen benjaminiet dus (met nadruk gezegd). De heer legt nog uit dat hij best voor z'n eigen voedsel kan zorgen (want hij heeft dat allemaal bij zich) dus het was wel extra vreemd dat niemand hem mee wilde nemen. Gelukkig deze man wel.
quote:
22 Maar zie, terwijl zij zich te goed deden, omsingelden de mannen der stad, nietswaardigen, het huis, bonsden op de deur en zeiden tot de oude man, de heer des huizes: Breng de man, die in uw huis gekomen is, naar buiten, opdat wij gemeenschap met hem hebben. 23 Toen ging de man, de heer des huizes, naar hen toe, buiten en zeide tot hen: Neen, mijn broeders, doet toch geen kwaad; nu deze man in mijn huis gekomen is, moet gij deze schandelijke dwaasheid niet begaan. 24 Zie, mijn dochter, die een maagd is, en zijn bijvrouw wil ik wel naar buiten brengen; verkracht haar en doet met haar wat gij wilt, maar met deze man moet gij deze schandelijke dwaasheid niet begaan.
De oude man is geinponeerd en ongetwijfeld bang. Hij moet een onmogelijke keuze maken: de heer uitleveren (met als gevolg homosexuele verkrachting en mogelijkerwijs moord - zie richteren 20:5
"5 Toen namen de burgers van Gibea een vijandige houding tegen mij aan en omsingelden des nachts het huis met boze bedoelingen tegen mij; zij waren van plan mij te doden, en mijn bijvrouw hebben zij zo verkracht, dat zij stierf.". Ook de heer dacht dat ze moordplannen hadden. Het andere alternatief is een afleiding: vrouwen aanbieden. Die zullen ze vast niet vermoorden. Kiezen voor het minste kwade dus
quote:
25 Maar de mannen wilden niet naar hem luisteren. Toen greep de man zijn bijvrouw en bracht haar bij hen buiten, waarop zij gemeenschap met haar hadden en de gehele nacht met haar bezig waren tot de morgen toe. Bij het aanbreken van de dag lieten zij haar gaan. 26 Zo kwam de vrouw, bij het naderen van de morgen, viel neer bij de ingang van het huis van de man, waar haar heer was, (en bleef daar liggen) totdat het licht was geworden.
Er moet actie ondernomen worden, en de man (de oude, zie de context) grijpt 'zijn' (= van z'n gast) bijvrouw en duwt die naar buiten (n.b. niet z'n eigen dochter dus). De mannen verkrachten haar, maar laten haar daarna wel gaan (dus de inschatting was goed).
quote:
27 Toen haar heer des morgens was opgestaan, de deuren van het huis opende en naar buiten trad om zijns weegs te gaan, zie, daar lag de vrouw, zijn bijvrouw, bij de ingang van het huis met haar handen op de drempel. 28 En hij zeide tot haar: Sta op, laten wij vertrekken. Maar er kwam geen antwoord. Toen legde de man haar op de ezel, maakte zich reisvaardig en ging naar zijn woonplaats. 29 Thuis gekomen, greep hij een mes, nam zijn bijvrouw, verdeelde haar, lid voor lid, in twaalf stukken en zond haar rond in het gehele gebied van Israël. 30 En ieder die dit zag, zeide: Zo iets is nooit gebeurd noch gezien van de dag af, dat de Israëlieten uit het land Egypte trokken, tot op deze dag. Overlegt het, beraadt u en spreekt!
En dan wordt de sfeer ineens heel kil, de beschrijving onderkoeld:
De man wilde naar huis gaan,
yeah right.. hij was het halve land doorgereisd om z'n vrouw te halen.
Hij zegt tot haar dat ze op moet staan..
yeah right.. understatement of the year!!
Daarna grijpt hij een mes en snijdt haar open. De schrijver vertelt expres nog niet eens dat ze al overleden is voor extra shock-effect.
Reactie van iedereen: ontstelt. Nog nooit zoiets gruwelijks meegemaakt! In het hoofdstuk daarna wordt uit woede een groot leger op de been gebracht om de benjaminieten grondig af te straffen. Dus de man is denk ik helemaal geen kille man, maar de beschrijving van het gebeuren is zo scherp en hard mogelijk gekozen om te laten zien hoe erg de hele geschiedenis was.
Overigens viel me op dat er een sterke parallel ligt met het sodom&gomorra-verhaal. Daarin vind ook een spanningsopbouw plaats (Abraham die met God onderhandelt over de juiste aantallen), net als het onderhandelen in dit verhaal over het nog even blijven of weggaan.
In S&G is Lot ook een vreemdeling in die stad.
De mannen (engelen) in S&G willen op het stadsplein blijven slapen in de buitenlucht, maar Lot biedt zijn gastvrijheid aan.
Ook in S&G komen de mannen vragen om uitlevering van de (mannelijke) gasten, vermoedelijk om verkrachting en daarna moord. Ook daar wordt een afleiding geprobeerd (2 dochters)
Daarna lopen de verhalen echter uit elkaar. Bij Lot gaat het goed en hier niet.
Aan het einde komen de geschiedenissen wel weer bij elkaar. In beide gevallen worden de bad guys gestraft.
