Nikolov,
Je twijfel en onzekerheid over de Bijbel zijn voor mij erg herkenbaar. Dat is mij ook overkomen toen ik begon met het loslaten van dogma's en probeerde te *begrijpen* Wie God is, wat Hij wil en hoe de God van het OT te rijmen is met de God van het NT.
Die vragen zijn trouwens van alle tijden en zelfs vandaag de dag gaan de theologen af en toe rollend over straat over die vragen.
Ik zal proberen wat van de vragen die je oproept te antwoorden. 't Is allemaal wel nogal persoonlijk, niet echt gestoeld op enige formele leerstelling, ofzo. Dus er kan af en toe wel wat ketterij tussen staan. Het zij zo. In ieder geval, bij alles wat ik hieronder neerkwak zijn de 'denk ik', 'IMHO' en 'mijns inziens' impliciet veronderstelt
quote:
Maar voor een groot deel omdat ik het moeilijk heb sommige stukken van de bijbel te verbinden met de God die ik denk te kennen. Misschien ben ik gewoon een naieve zweef hippie. Maar de eigenschappen die Jezus tentoonstelde. De ultieme compassie samen met simpele begrijpbare wijsheden die nog practisch nut hebben ook. Die eigenschappen zal zijn vader toch ook wel hebben? Hoe combineer ik dat met territoriale conflicten? Slavernij en allerlei gebeurtenissen die Jezus als ik hem een beetje begrijp met kracht zou afwijzen? Maar gebeurtenissen die wel in de bijbel staan. Een boek wat Gods woord bevat. Misschien betekent het dat God veranderd is. Dat vind ik moeilijk te geloven. Misschien betekent het dat God hier geen oordeel over heeft, misschien accepteert hij die conflicten omdat ze onze keuzen waren. Misschien betekent het dat de Bijbel niet 100% Gods woord is, aangezien de woorden van Jezus erin staan die voor mij duidelijk resoneren met mijn God gevoel is het boek voor mij zeker voor een groot deel Gods woord. Voor nu is mijn standpunt dat ik het gewoon echt niet weet.
Er zijn een aantal aspecten aan het verschil tussen de God uit het OT en de God uit het NT. Een aantal mogelijke verklaringen die elkaar aanvullen.
Om te beginnen: Jezus was een zachtmoedig en vergevingsgezind mens. Maar het was geen zacht ei. In het zicht van onrecht en dwaling kon Hij ook flink uit zijn slof schieten (zie bijv Zijn kritiek op de kerk autoriteiten van Zijn tijd). Een verhaal waar mensen die vooral de zachtmoedige kant van Jezus willen benadrukken graag overheen mogen lezen, is het verhaal van het opschonen van het Tempelplein. Jezus (en daarmee OnzeLieveHeer) laar daarmee zien dat Hij het gebruik van geweld niet schuwt als het erom gaat onrecht en dwaling te bestrijden.
Dat is een punt waar m.i. veel te weinig bij stil gestaan wordt: God is liefhebbend en vergevingsgezind, maar zeker niet tolerant tov van alles. God straft. God is onze Vader, wat betekent dat Hij van ons houdt en ons accepteert zoals we zijn. Maar dat betekent ook dat Hij get recht reserveert om de mensheid als geheel en de mens als individu een pak op de broek te geven. Niet uit wraakzuchtigheid, maar om een punt te maken, om je bij de les te houden.
In het OT waarschuwden de profeten het Joods volk al voor de Babylonische ballingschap als ze hun leven niet beterden (het Joods volk in het OT was notoir ontrouw aan God en speelden graag leentjebuur bij religies die niet bepaalt goddelijk te noemen waren). In het OT hebben de Joden het meer dan andere volkeren zwaar te verduren van God, juist omdat zij beter horen te weten, maar zich weigeren naar het Woord van God te voegen.
Dat klinkt allemaal alsof God wat dictatoriale trekjes heeft, maar dat is beslist niet zo. God heeft ons de 10 geboden gegeven niet om ons te beperken, maar juist om een wereld en aan samenleving in te richten waarin iedereen tot zijn recht komt. Afwijken van Gods Woord is daarmee eerder wel dan niet destructief. Het treft niet alleen God, maar ook ons mensen zelf. En als een rechtgeaard Vader betaamt zal God af en toe ingrijpen (hardhandig of anderszins) om te voorkomen dat we onszelf al te veel verwonden.
In de OT is dat uitgesprokener dan in het NT. Een verklaring die ik daarvoor heb gelezen is deze: De mensheid wordt ouder. In het OT staat de mensheid als het ware nog in de kinderschoenen en wordt door God dus ook als een kind terechtgewezen.
Het nieuwe verbond met Jezus was zoiets als God, die tegen de mensheid zegt 'Je bent nu oud genoeg. Ik vertel je nu een aantal dingen die je moet weten om verder te komen. Maar je bent oud en wijs genoeg om op eigen benen te staan. Ik blijf je Vader, maar vanaf nu zul je meer voor jezelf moeten zorgen'.
Dat God ons niet helemaal aan ons lot over heeft gelaten kun je in de geschiedenis van de mensheid af en toe wel signaleren. Voor mij persoonlijk is bijvoorbeeld de afloop van de Cuba crisis in 1963 nog steeds een wonder dat ik niet anders kan opvatten als een episode waarin God subtiel bijstuurde en daarmee een totale nucleaire oorlog voorkwam (als je geinteresseerd bent: 13 Days is een erg goede film over die crisis. Een echte aanrader).
Anyway, wat ik probeer aan te geven is dat het m.i. niet zo is dat God verandert, alswel dat Gods houding t.o.v. ons verandert, omdat we (de mensheid in het algemeen) ouder worden en zelfstandiger.
Dan een totaal ander punt: Het OT zoals wij dat kennen is een vertaling van de Tenach zoals die is samengesteld tijdens de Babylonische ballingschap (597 - 538 v.Chr.). Er zijn aanwijzingen dat in de Tenach een (groot?) aantal bepalingen, inzettingen en verhalen aan het orgineel zijn toegevoegd die uit de traditie voortkomen. Vooral de wet van Mozes schijnt daar last van te hebben.
Maar zoals eerder gezegd: de Bijbel (en dus ook het OT) is geen afgerond geheel, maar een verzameling boeken. Koningen en Kronieken bijvoorbeeld zijn precies dat: kronieken. En moeten ook, denk ik, op die manier gelezen worden. Je kunt je dan ook afvragen, wanneer God wordt opgevoerd als oproepend tot een oorlog, of dat werkelijk zo was, of dat daar sprake is van een legitimering van een oorlog door de menselijke heersers. Ik weet het niet.
De Bijbel is mensenwerk. Daarmee is de Bijbel niet onwaar, maar er zijn stukken in de Bijbel waarin het Woord van God wordt verhaspeld met menselijke interpretaties van wetten en gebeurtenissen, zoveel staat wel vast. Ik denk dat het bij alles wat je leest verstandig is je af te vragen of wat je leest ook wel echt is.
Bij dit alles heb je natuurlijk wel een ankerpunt nodig, anders komt echt alles op losse schroeven te staan en blijft er niks van de Bijbel over. Voor mij is dat ankerpunt Jezus. Bij alles wat ik hoor en lees (ook de Bijbel dus) zijn eerst de evangelie-en en op de tweede plaats de profeten een referentie. Die kant lijk jij ook op te gaan.
Ik denk ook dat dat exact is wat Jezus bedoelde, toen hij zei: 'Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven. Niemand komt tot de Vader dan door mij'. Niet alleen is Jezus onze wegbereider. Ik denk ook dat het letterlijk waar is: De manier om God te leren kennen is door wat Jezus leert. Dat is voor mij ten allen tijden *het* vertekpunt, zelfs als ik bijvoorbeeld de apostolische brieven lees. Ik bevindt me dan ook in de, zeker voor protestanten, ketterse positie dat ik het op een aantal punten hartsgrondig oneens ben met Paulus.
Ik kan het trouwens best mis hebben. Dat sluit ik helemaal niet uit. En ik ben me er van bewust dat ik daarmee het risico loop tegen OnzeLieveHeer te zondigen. Maar ik geloof naar het beste van mijn vermogen. Daarom ben ik ook niet zo bang dat God mij die punten waarop ik toch aan het dwalen ben al te zwaar aan zal rekenen. God als de Vader zal eerder meewarig het hoofdschudden over mijn eigenbereide, kinderlijke 'wijsheid' dan klaar staan met de roede (om het zo maar even uit te drukken).
Tot een afgeronde waarheid komt het waarschijnlijk ook niet. Op enig moment heb ik voor mezelf gezegd 'Ik weet het gewoon niet'. Da's best irritant, maar ik troost me dan maar met de woorden van Paulus (parafrase): 'Nu zien wij nog in een spiegel van raadselen, maar dan zal ik volledig kennen, zoals ik ook volledig gekend zal zijn'.
Dat betekent trouwens niet, dat ik opgehouden ben met zoeken en nadenken. Nog steeds kom ik af en toe iets tegen in de Bijbel wat me eigenljk nooit zo opgevallen is, maar dan opeens van de pagina afspringt in een volkomen nieuw licht. En zo wordt er af en toe toch weer een stukje inzicht toegevoegd. Die momenten koester ik nog steeds, want het houd mijn geloof levend, dynamisch en nieuw.
Dit is een hele lap tekst. Als je het tot hier gered hebt: Heb dank voor je geduld. Dit hele verhaal komt dus eigenlijk hierop neer: Vanuit een christelijke visie is de enige zekerheid die je hebt in Jezus, in wat Hij leert en wat Hij doet. Als je dat als vertrek punt houdt dan zul je denk ik bij alle omwegen die je maakt om de Bijbel te proberen te begrijpen nooit echt verdwalen.