Belofte en eis en preken

[E-line]

N.a.v. Klank en weerklank
Niet al te lang geleden heb ik in 'Klank en weerklank' zitten lezen, een bekend boek van prof. dr. C. Trimp. Daarin vond ik de uitleg van het begrip 'belofte' bijzonder mooi en intrigrerend (hf. 3 vooral).
Kort samengevat
----------
Het gaat over de bekende uitspraak 'Het verbond heeft twee delen, namelijk een belofte en een eis'. Gods belofte is dat Hij zijn relatie met ons zal herstellen en dat Hij dan ook zijn Geest zal geven, die het geloof werkt. Daarmee maakt hij de inhoud van de eis tot inhoud van de belofte. De bron van het verbond en onze relatie met God is dan Gods belovend spreken, en de norm voor onze nieuwe omgang met God is de eis van Gods liefde.

Daarbij is belofte niet per sé een beloven om iets te zullen doen in de toekomst.
Belofte is het verkondigen, toe-spreken, toe-zeggen, aan-zeggen van het evangelie. Op het moment van het uitspreken van de belofte komt God met de inhoud van die belofte naar ons toe. En dan is het complement van belofte niet vervulling, maar gelovige aanvaarding.

Dat is dan ook de functie van de preek: belofte-verkondiging, bediening van het Woord.
----------
Ik vond dit zeer verhelderend, deze uitwerking.
Ik heb alleen wel het idee dat veel mensen anders naar preken kijken, veel vrijblijvender, veel meer als 'dat is ook maar een mening van de dominee'.

Stelling
Mijn stelling (om over te discussiëren) is:
Veel kritiek op preken hangt samen met een minder-bewustzijn van dat preken woordbediening, belofte-prediking zijn, óf van de kant van de kriticasters, óf van de kant van de dominee (of van allebei).

[Knee]

Voordat ik op je stelling reageer: ik vind wat je schrijft over 'belofte' en 'verbond' wel erg abstract. Kun je het wat concreter maken? Ik ben bang dat ik je niet helemaal kan volgen.

[E-line]

Da's het nadeel van samenvattingen he
Nou kan ik natuurlijk zeggen: leen ergens het boekje (er zijn best veel grefo's die hem in huis hebben). Maar ik kan ook wel even een stukje ervan overtypen.

quote:

Trimp in 'Klank en weerklank - door prediking tot geloofservaring'
Er is iets eigenaardigs met het woord 'belofte'. Binnen de taalwereld waarin wij leven, betekent het woord 'belofte' allereerst: een toezegging om iets te zullen doen.
Maar voor de reformatoren van de zestiende eeuw klonk het woord anders. Zij hoorden in de uitdrukking: 'God belooft' niet primair een verwijzing naar toekomstig handelen. Het ging hun om het spreken van God in het heden: God verkondigt goede boodschap, het evangelie van de vrijspraak in Christus. Zijn spreken is belovend spreken (Duits: 'versprechen'), dat wil zeggen: toe-spreken, toe-zeggen, aan-zeggen, verkondigen van het evangelie. In dat spreken komt het heil van Christus op het eigen moment naar ons toe, ja: God komt met dat heil tot ons. Vandaar dat het de gewoonte is geworden om te spreken over het 'belofte-karakter van het heil'. Daarmee bedoelen wij niet, dat het heil pas in de toekomst ons deel wordt.
Wij bedoelen dat het heil van God in de weg van Gods spreken ons hart en leven bereikt.
Nemen wij 'belofte' in de zin van een toezegging om in de toekomst iets te zullen doen, dan is het begrip 'vervulling' het daarmee corresponderende begrip. En een 'vervulde belofte' heeft opgehouden een belofte te zijn.
Maar spreken wij over 'belofte' in de zin van 'verkondiging van het evangelie van Christus', dan is niet primair de 'vervulling' maar de 'gelovige aanvaarding' het corresponderende begrip.
'Geloven' is immers luisteren, het gehoor richten op het door God gesproken woord en dat woord betrouwbaar achten.
Feitelijk staan wij hier bij het hart van de Reformatie. Gods genade komt niet naar ons toe in de vorm van een of andere genade-substantie, die verpakt is in een sacrament. Gods genade is goede gezindheid jegens ons. God ontsluit zijn hart en biedt ons zijn liefde in het woord van zijn liefde. Wij kunnen ook zeggen: Hij geeft ons zijn genade in zijn goede woord, het evangelie. De Here deed in zijn heilswerk immers twee dingen, blijkens 2 Korintiërs 5:19: Hij verzoende in Christus de wereld met Zich én vertrouwde aan mensen het woord van verzoening toe. Dat woord is het evangelie: kracht van God tot behoud voor ieder, die gelooft (Rom. 1:16).

[Knee]

Bedankt E-line! Het is me nu een stuk duidelijker. Ik vraag me altijd af waarom we dan over 'belofte' spreken.... Ik zou het niet 'belofte-verkondiging' noemen, maar 'genade-verkondiging'. Maar goed.

Ik ben aan het lezen in het boek 'Toekomstige genade' van John Piper en hij beschrijft iets wat hier alles mee te maken heeft. Hij definieert toekomstige genade als alle genade die wij nu - vanaf deze seconde tot in de eeuwigheid - mogen ontvangen. Hij heeft het ook over voorbije genade en dan doelt hij op datgene wat God al heeft gedaan, vooral in het werk van Jezus Christus. Voor beide 'soorten' genade geldt dat die alleen ons deel worden door geloof. Voor wat betreft de voorbije genade geldt dat wij Jezus als onze persoonlijke Verlosser moeten aanvaarden. Voor wat betreft de toekomstige genade geldt dat wij ons vertrouwen moeten stellen op Hem. Als wij op enige manier deze genade blokkeren, dan is dat ten diepste ongeloof. Dat kan bijv. bezorgdheid, of trots zijn, waardoor we niet op God willen vertrouwen, of zijn verlossing in Christus niet willen aanvaarden.

Ik heb het boek nog niet uit, en het is (ook) wat abstract allemaal, maar ik kan er wel veel mee in mijn persoonlijk geloofsleven.

[grompie]

quote:

[message=195555,noline]E-line schreef op 19 augustus 2005 om 15:25Stelling
Mijn stelling (om over te discussiëren) is:
Veel kritiek op preken hangt samen met een minder-bewustzijn van dat preken woordbediening, belofte-prediking zijn, óf van de kant van de kriticasters, óf van de kant van de dominee (of van allebei).

sorry maar volgens mij is kritiek op een preek over het algemeen kritiek op de inhoud en niet op de functie.
wat mij betreft mogen preken gericht  zijn op het geven van inspiratie of uitleg. ik heb een hekel aan preken waar bij een stelling waar ik het niet mee eens ben als waarheid wordt gepresenteerd of preken over stelling waar ik het mee eens ben een half uur van mijn tijd verspillen.

[E-line]

Waar kritiek mee samenhangt is iets anders dan waar de kritiek over gaat. Daarnaast had ik het over 'veel kritiek' dus niet over 'alle kritiek'.

Dominee
Als de dominee zich bewust is van de functie van de preek, heb je volgens mij een preek waarin de uitleg van de bijbel een onderdeel is van de heilsverkondiging, en is het onderwerp van de preek altijd gericht op het verkondigen van Gods heil, genade en liefde en grootheid, met diepgang en een duidelijk appél op de luisteraars.

Luisteraars
Als de luisteraars zich ervan bewust zijn, zullen die

• bij een preek die niet wordt gegeven vanuit die functie, zich niet verzadigd voelen (om het plastisch uit te drukken) (en dus zullen ze kritiek hebben)

• bij een preek die wél wordt gegeven vanuit die functie,

 - kleine misstappen in de uitleg van ondergeschikt belang vinden;
 - herhaling van stellingen (waar je het mee eens bent of juist niet) ook niet als heel ernstig probleem zien;
omdat het heil hun is bediend (en dus zal de kritiek niet fundamenteel zijn).
(Hierbij ga ik ervan uit dat de definitie van heilsverkondiging niet in het geding is).

Dominee én luisteraars
Als zowel de dominee als zijn luisteraars de functie van de preek uit het oog hebben verloren, zal de preek een onderwerp van discussie worden, zoals elke willekeurige lezing een onderwerp van discussie kan worden. Je kunt het er mee eens zijn of niet, en de dominee heeft dan ook niet meer gezag dan een theoloog die toevallig geen ds. is geworden.

[E-line]

Over het verschil tussen 'samenhangen met' en 'gaan over':
In een ruzie tussen twee kinderen kan het gaan over wiens papa nou het knapste, sterkste, enz. is. Dat is dus het onderwerp. Maar dat hangt samen met de behoefte aan waardering en identiteit. Dat is niet het onderwerp, maar is wel mede-oorzaak, en waarschijnlijk zelfs hoofd-oorzaak.

[Knee]

quote:

E-line schreef op 19 augustus 2005 om 15:25:
Mijn stelling (om over te discussiëren) is:
Veel kritiek op preken hangt samen met een minder-bewustzijn van dat preken woordbediening, belofte-prediking zijn, óf van de kant van de kriticasters, óf van de kant van de dominee (of van allebei).

Prediking moet idd belofte-verkondiging zijn. Ik spreek echter liever over genade-verkondiging.

Je stelt dat er samenhang is tussen kritiek en het minder-bewustzijn van de functie van de preek. Ik zie niet een direct verband. Wel een indirect verband.

De inhoud van de preek moet namelijk wel de functie van de preek dekken. Vanuit de functie - genade-verkondiging - vloeit de inhoud voort als het goed is. De functie geeft, zeg maar, de intentie aan. De inhoud is dan de uitwerking van die intentie. Dat kan goed of minder goed uitpakken.

Ik zou graag zien dat het begrip 'belofte-verkondiging', of 'genade-verkondiging' verder wordt ingevuld. Mijn eigen kritiek op de prediking gaat voornamelijk over de diepte en de breedte van dat begrip. Om een voorbeeld te noemen: alleen preken over de rechtvaardiging door het geloof is wel genade-verkondiging, maar toont niet de volle rijkdom van de genade. Mijn kritiek is dan ook dat er in het algemeen te weinig genade wordt verkondigd.

[elle]

Als ik E-line goed begrijp uit ze kritiek op de houding van veel gemeenteleden tijdens de kerkdienst. Die gaan eens goed zitten voor de preek, horen dat eens aan en zeggen vervolgens: 'mooi gedaan' of 'ongestructureerd' of 'die ene zijweg was uit de lucht gegrepen, misschien zelfs onbijbels' of nog iets anders.
E-line, correct me if I'm wrong, ziet dat als een foute houding. De preek is een manier van God om zijn belofte te doen. De bijbehorende eis is dus: in de preek het Woord van God te willen horen, je best doen om God daarin te zoeken. Zelfs als er een predikant staat die het vertolken van Gods Woord niet goed beheerst, en dus de preek hilarische delen heeft, of delen mist die er volgens jou in hadden moeten zitten.

Daar zit denk ik wel wat in. Maar het is lastig, omdat menig predikant er zelf aan lijkt te twijfelen: ze zijn immers ook maar een zondig mens, en maken dus fouten. Dat maakt het voor mij ook wel wat lastig om dus mijn best te doen en serieus met elke preek om te gaan.

[E-line]

Inderdaad, Elle, da's wel ongeveer wat ik bedoel.

[Knee]

Er zitten natuurlijk altijd 2 kanten aan: in principe moet iedere preek weer benaderd worden met in het achterhoofd het besef dat het gaat om genade-verkondiging en dat God op die manier zijn heil wil laten klinken. Tegelijk geldt dat een predikant ook een hele grote verantwoordelijkheid heeft om dat heil en die genade dan ook zo duidelijk mogelijk en zo volledig mogelijk te verkondigen. Dat laatste hoeft niet per se in 1 preek, maar zou denk ik wel moeten blijken na verloop van tijd.

[elle]

Vraag blijft of je mag 'ophouden' met luisteren op het moment dat je denkt dat de dominee zich niet houdt aan dat stramien. Mag je hem dan disqualificeren als dienaar van God, of moet je er vanuit gaan dat -ondanks dat je tekortkomingen opmerkt (al dan niet terecht)- God toch een bedoeling heeft met deze preek, ook voor jou?

Mag je bijvoorbeeld denken: 'jaja, deze preek hield de andere dominee vorig jaar ook al, en bij mijn ouders heb ik 'm ook al eens gehoord, ik ken het nu wel' en vervolgens in slaap vallen? Is het niet je taak om, ondanks het bekende verhaal, je open te stellen voor de Geest en je een les te laten leren die er, zij het met enige moeite, ook voor jou in valt te leren?

[Knee]

Als ik het over kritiek heb, dan is het niet deze kritiek. In jouw voorbeeld kan het heel goed zijn dat iemand anders juist op dat moment heel erg veel steun en troost ontvangt door een preek die ik misschien al vaker heb gehoord.

Als ik luister naar preken, dan luister ik niet alleen voor mezelf, ik let ook altijd goed op wat de preek voor de hele gemeente betekent. En dan kan ik ontzettend blij worden als ik dingen hoor die voor mij misschien al heel bekend zijn, maar waarvan ik denk dat ze heel goed voor de gemeente zijn.

Om een voorbeeld te noemen: ik ben de afgelopen maanden heel erg bezig met nadenken over de vraag: wat houdt het in dat wij gemeente van Jezus Christus zijn? Dan ga je nadenken over: wat is onze identiteit? Wat is onze taak/opdracht/roeping? Hoe wil Christus dat zijn gemeente functioneert? Door bijbelstudie en het nadenken daarover, ben ik gaan zien hoe geweldig rijk de bijbel daarover spreekt. En ook dat er prachtige verbanden liggen: Beseffen wie we zijn in Gods ogen, als gemeente, is mijns inziens een geweldige stimulans om ook werkelijk te werken aan onze roeping als gemeente, om zo steeds meer te groeien en uiteindelijk steeds meer God te eren.

Nu hoorde ik gisteren een preek over het lichaam van Christus nav 1 Kor 12:27, waar staat: 'Gij nu zijt het lichaam van Christus en ieder voor zijn deel leden.' Is dat nu gesneden koek voor mij? Nee, absoluut niet. Ik vind het juist heerlijk om dit nu (eindelijk) eens van de kansel te horen, omdat ik meen dat dat te weinig gebeurd. De predikant lichtte bijv. vers 12 toe: 'Want gelijk het lichaam een is en vele leden heeft, en al de leden van het lichaam, hoe vele ook, een lichaam vormen, zo ook Christus;'. Dat 'zo ook Christus', dat betekent eigenlijk dat Paulus het geheel van Christus, als Hoofd, en wij als Lichaam, Christus noemt! Laat dat maar eens tot je doordringen! Dat betekent nogal wat.

Mijn kritiek gaat dus precies hierover: dat er prachtige dingen in de bijbel staan, over wie we zijn in Christus bijv., die naar mijn idee te weinig aandacht krijgen. Daarbij wil ik wel duidelijk stellen dat ik met kritiek niet beoog af te breken, maar juist op te bouwen.

[E-line]

Maar Knee, houd je dan niet de boodschap van de preek teveel buiten jezelf? Alsof het voor jou persoonlijk geen heilsverkondiging is, maar je bent wel blij dat het waarschijnlijk voor anderen wél relevant is?

[Knee]

Ik onderken dat het gevaar bestaat dat ik teveel ga luisteren met de oren van een ander. Dat is niet goed, natuurlijk. Maar ik denk wel dat het mag, vanuit een houding van betrokkenheid bij de gemeente. Ik denk overigens dat predikanten daar zelf ook mee te maken zullen hebben. Zeker als ze bepaalde preken meerdere keren houden...

Maar wat betreft die preek over het lichaam van Christus gisteren: ik voelde me zeker wel aangesproken, bijv. als het gaat om het er voor elkaar zijn, omdat je elkaar zo nodig hebt. Dat moet ik ook steeds weer horen. Tegelijk vond ik prachtig om deze - in mijn beleving wat onderbelichte - kant van het geloofsleven te horen.

[Qohelet]

Ik wil wel proberen E-lines typering van "belofte" concreter te maken. Een mooie omschrijving trouwens, de manier waarop Trimp het Refomatie-begrip "belofte" beschrijft.

De belofte van het evangelie -- dat wat aan-gezegd wordt -- is in de eerste plaats Christus. En daarom moet in een preek Jezus Christus worden neergezet, gepresenteerd, en in zekere zin, aangeboden.

Niet als iets dat nog komt, of dat misschien voor jou is als je eerst maar gelooft, of als een toekomstige gave aan een selecte groep mensen (uitverkorenen). Maar Jezus Christus als degene die opgeofferd is, die de deur naar heil geopend heeft, die de weg is en de waarheid en het leven. De preek is een belofte van levend water, niet omdat het water ooit zal stromen maar omdat het water volop stroomt. Het is een belofte van eeuwig leven, niet omdat er na de dood een herleving is maar omdat we in Christus een nieuwe schepping zijn en omdat zijn Geest hier en nu actief is in het herscheppen van mensen.

Die belofte als iets van nu past trouwens heel goed bij het tweetal "belofte en eis" dat vrijgemaakten traditioneel gebruiken om het verbond te typeren. Gods eis van gehoorzaamheid en onderwerping aan hem is hier en nu. Zo is ook zijn belofte hier en nu. Het doopsformulier zet die beloften op een rijtje. God wil onze vader zijn, hij adopteert ons. Hij heeft ons door het kruis vrijgekocht en bewaart ons bij die verlossing. Hij woont in ons en eigent ons toe wat wij in Christus hebben.

Dat, of althans een deel daarvan, hoort mijn inziens thuis in elke preek. Niet als theoretische uiteenzetting over soevereiniteit, volharding, rechtvaardigmaking enzovoort. Maar als bemoediging, belicht vanuit de tekst van de bijbel zelf en praktisch toegepast op het christelijk leven. Gebeurt dat niet, dan heb ik kritiek op de preek -- mijn ziel is niet gevoed, mijn brein is te goed in kritiek.

[E-line]

dank voor de heldere aanvulling

[Egbert]

Vergeet niet hoe moeilijk het is te preken in een cultuur die wars is van autoriteit. In die sfeer ademen mijn hoorders en dat maakt het preken voor mij best lastig!!

[elle]

offtopic:Preekangst? Ga stage lopen in Amstelveen

[Marnix]

of kom naar de GKv in Arnhem

[Egbert]

hahaha, zal moeilijk worden aangezien ik als voormalig synodaaltje nu lid ben van de PKN (op zich een apart topic waard).

Maar alle gekheid op een stokje: natuurlijk moet je nadenken over de theologische basis van het preken, maar hoe verhoudt zich de preek tot onze eigen tijd en tijdgeest? Dat lijkt mij op het moment een spannende en nodige vraag.

[E-line]

Misschien moeten we daarvoor bij Paulus in de leer? Op de Areopagus hield hij ook een preek... die bleef bepaald niet binnen de tijdgeest, volgens mij. En Jezus' manier van preken was ook opvallend omdat Hij met gezag sprak (mat. 7, laatste verzen). Dat viel op. Kennelijk was de 'normale' manier van preken vrijblijvender, met meer opening voor discussie erin.

Vraag is nu óf en zo ja hóe predikanten met hetzelfde gezag mogen/moeten preken. Volgens mij is dat wél zo. Heeft ook met de visie op predikanten te maken. Zijn zij daadwerkelijk geroepen door God om zo met gezag te preken?

Daarnaast kun je je ook nog afvragen of 'gewone' kerkleden níet met eenzelfde gezag mogen spreken, of juist wel.

[E-line]

Wat trouwens ook nog belangrijk is om je af te vragen: waarop is dat gezag gebaseerd, op de roeping van degene die met gezag spreekt, of op de inhoud (en herkomst) van de boodschap, of een combinatie?

En als het over de inhoud van de boodschap gaat: Gods beloften en eis, zijn die daadwerkelijk van levensbelang voor je publiek? Als het gaat om een huis dat in de fik staat, en de bewoners hebben dat niet door, dan heb je als brandweeragent niet echt tijd voor een leuke discussie over of het huis al dan niet in de fik staat... Of de bewoners nou als norm hebben dat alles open moet zijn voor discussie, of niet...
(je begrijpt: die norm is hier synoniem met de huidige tijdgeest, en het in de fik staan is parallel met de ernst van Gods Koninkrijk - daadwerkelijk van levensbelang.)

[Egbert]

Als ik je goed volg, zeg je dat de prediking zich niet teveel van de tijdgeest moet aantrekken. Tot op zekere hoogte kan ik daarin meegaan, maar je zult wel moeten begrijpen dat veel mensen, zo niet de meerderheid, een andere vorm van informatieaanbod gewend zijn: korter, in beeldvorm, interactief.... Daar zullen we in de preek toch ook rekening mee moeten houden.

Moet een preek met gezag gebracht worden? Ja, als je daar mee bedoelt dat de hoorder zijn of haar leven in een nieuw licht leert zien, nl. dat van God, dat Hij geeft in zijn Woord. De vraag blijft HOE we dat licht zo laten schijnen, dat de hoorder het opmerkt.

[Mezzamorpheus]

Egbert, lees dit eens: http://www.stadshartkerk.nl/preekreacties.htm

[E-line]

quote:

Als ik je goed volg, zeg je dat de prediking zich niet teveel van de tijdgeest moet aantrekken.

Dat is net niet wat ik bedoel. Tenminste: ik bedoelde dat de prediking zich niet teveel van de tijdgeest moet aantrekken als dat betekent dat een preek/boodschap niet met gezag mag worden gebracht. In veel andere aspecten zul je best met je tijd mee kunnen / mogen gaan, maar niet wat het gezag betreft. Ookal is de tijdgeest anti-autoritair, God heeft nog steeds [understatement] een zekere autoriteit [/understatement], daar kun je als gezondene niets aan afdoen, en daar mág je ook niets aan afdoen.

Ook de waarheidsclaim van het christendom is iets wat geen compromis met 'de tijdgeest' verdraagt. Ik denk dat dat wel heel belangrijk is om niet te vergeten. Anders krijg je van die 'wazige' en 'zweverige' preken, waarin de kern van het christendom discutabel wordt. En de luisteraars moeten zoeken naar de claim die God op hun leven legt. Dan haal je m.i. het hart eruit.

(Dat laatste is volgens mij juist een onderscheid is tussen een gewone inleiding op vereniging, en een preek: de preek legt die claim gezaghebbend op, en brengt de beloften van God bemoedigend en actueel naar voren, ook met autoriteit, namelijk namens God.)

[elle]

quote:

Egbert schreef op 12 september 2005 om 13:58:
Als ik je goed volg, zeg je dat de prediking zich niet teveel van de tijdgeest moet aantrekken. Tot op zekere hoogte kan ik daarin meegaan, maar je zult wel moeten begrijpen dat veel mensen, zo niet de meerderheid, een andere vorm van informatieaanbod gewend zijn: korter, in beeldvorm, interactief.... Daar zullen we in de preek toch ook rekening mee moeten houden.

Moet een preek met gezag gebracht worden? Ja, als je daar mee bedoelt dat de hoorder zijn of haar leven in een nieuw licht leert zien, nl. dat van God, dat Hij geeft in zijn Woord. De vraag blijft HOE we dat licht zo laten schijnen, dat de hoorder het opmerkt.

Hier worden 2 dingen door elkaar gehaald: vorm en inhoud. De inhoud moet 'bijbels' zijn, zonder consessies (zoals: prima, ieder zijn waarheid). De vorm mag supereigentijds zijn, met beamer en drumstel en kinderdienst.

Voorbeeld mbt inhoud: helder maken dat God homoseksualiteit verafschuwt. Dat mag je verder best naar het CZDP-niveau trekken dat je als christen niet mag (ver)oordelen maar liefde, lankmoedigheid en zorg moet betonen aan elke naaste, dus ook homoseksuele mensen.
Zo'n boodschap is natuurlijk 'not done' in onze maatschappij. Daarom maakt het ook uit hoe je zo'n boodschap brengt: met aarzeling, worstelend met wat je wilt zeggen, of bang zijn dat je mensen voor het hoofd stoot. Of overtuigend, doch met compassie voor eventuele betrokken toehoorders. Je spreekt namens God! Als Hij duidelijk is in iets, dan hoef je je als christen(predikant) daar toch niet voor te schamen?

[Egbert]

Ik zou niet graag ook maar iets van de inhoud van het evangelie willen afdoen, ook geen enkele claim van Gods Woord willen verminderen. Dat ff duidelijk gezegd. Ik ben de laatste tijd veel bezig met de MANIER waarop de verkondiging wordt gebracht. Om het nog wat anders te zeggen: predikers hebben de BELOFTE van God dat Hij hun woorden zal gebruiken, maar zij worden ook geconfronteerd met de EIS om de voor deze tijd juiste wijze van verkondigen te zeggen, die recht doet aan het absolute gezag van Gods Woord en de hoorders van nu weet te raken.

[Philippus]

Wat mij opvalt is dat ik van veel preken in een jaar er maar een paar onthoud.
Hebben jullie dat ook? Veel preken raken mijn hart niet en die vergeet ik.

[E-line]

Interessante vraag is dan: waardoor wordt je dan geraakt?

(Dat is trouwens een vraag die je kunt stellen om er descriptief (beschrijvend) achter te komen wat 'werkende' methoden zijn, terwijl de discussie hiervóór meer op de prescriptieve (voorschrijvende) toer was. Wellicht vullen die twee elkaar goed aan, al ben ik er een beetje huiverig voor om in theologische kwesties descriptief de norm vast te stellen, te achterhalen...)

[Philippus]

Wat "descriptief norm vast stellen" is weet ik niet, want dé norm staat toch in de Bijbel?
Op je vraag wat me raakt kan ik wel antwoorden, maar dan moet ik de desbetreffende preek hier ook weergeven. Eens preekte ds. Hutten bij ons over Paulus op de Areopagus. Ik werd geraakt omdat hij iedereen opriep om zendeling te worden en ons ook instructies mee gaf, want stoïcijnen en epicureeërs zijn er ook nu volop.