De gemoederen voor en tegen de belijdenis lopen hier wat hoog op, geloof ik. Ik probeer daarom wat olie te werpen. Hopelijk komt die op de golven, niet op het vuur. En is het voor sommigen zelfs olie op een wond ...
Waarom een belijdenis? Volgens mij heeft dat alles te maken met het bijbelse motief 'samen met alle heiligen' (Ef. 3).
Bovendien is een belijdenis, zoals die in de loop der eeuwen is gegroeid, weinig anders dan een uitbouw van de hele korte belijdenissen zoals we die al vinden in het Nieuwe testament. Bijvoorbeeld die kamerling uit Etiope, die al een belijdenis uitspreekt. Of paulus met 'Jezus is Heer'. Later moest dat wel worden uitgebreid, omdat je in de brieven van Johannes al leest dat er mensen waren die wel Jezus als Heer wilden noemen, maar Hem niet echt wilden belijden als het vleesgeworden Woord. Zo groeide die belijdenis bijna vanzelf naar de twaalf artikelen, en later nog meer.
Welke functies heeft nu zo'n belijdenis?
Allereerst is daarin vastgelegd wat ons voorgeslacht (ons geestelijk voorgeslacht) heeft geleerd uit de Bijbel. Zo houden we de band aan het verleden vast, zonder alles opnieuw uit te moeten zoeken. (Ik kom hier later op terug). het zou toch dom zijn die wijsheid van vroeger - die ook een gave van de Geest is - ongebruik te laten liggen.
De belijdenis is ook meer dan een particuliere mening, omdat hierin de kerk, gezamenlijke kerken, zich uitspreken.
Verder helpt een belijdenis bij de herkenning. Wanneer ik in het buitenland kom, waar misschien allerlei christelijke groeperingen zijn, helpt een belijdenis van die groepen om ze te herkennen.
Het is ook een belangrijk hulpmiddel bij het onderwijs van de jeugd, of van nieuwkomers. Zeker, ze moeten de bijbel leren kennen. Maar hoe zullen ze die verstaan als niemand de weg wijst, vroeg bovengenoemde kamerling al. Een belijdenis helpt om daarbij de weg te wijzen. Niet de particuliere mening van een voorganger of gemeentelid, maar een gezamenlijke weg.
tenslotte is het ook een veiligheidsvoorziening. Iedereen, ook de braafste voorgangers in de kerken, loopt het gevaar verkeerde dingen te gaan leren. Als een wapen daartegen is er in de gereformeerde kerken afgesproken door de voorgangers: we houden ons aan wat in de belijdenis staat. Mocht iemand denken dat het anders is dan daar staat, dan is dat niet zonder meer fout, maar we stellen ook niet de gemeente direct daaraan bloot. Nee, dan zullen we dat eerst gezamenlijk, als kerken, overwegen. Zodat de gemeenten niet zijn uitgeleverd aan particuliere meningen, maar aan wat de kerken gezamenlijk hebben geleerd uit de bijbel.
Ik begrijp best dat sommigen het alleen met de bijbel willen doen. En ik vind dat veel gereformeerden veel te weinig in staat zijn te argumenteren vanuit de bijbel. Als ik met Wilhelmina zou discussieren, helpt een beroep op de belijdenis niet. Ok, dan niet, maar het maakt de discussie wel moeilijker. Binnen een gereformeerde kerk kan ik me wel op de belijdenis beroepen, meestal. Bij die belijdenis hebben we elkaar toch al gevonden in het verleden?
Er is nog een reden dat je in de praktijk niet zonder belijdenis kan. Als je alles wat de bijbel leert alleen maar uit de bijbel moet halen - dat is veel te veel. Daarvoor is een mensenleven veel te kort. In de afgelopen eeuwen heeft bijna elke generatie wel een nieuw stuk van de belijdenis moeten doordenken. Maar als elke generatie alles had moeten doen ...
Ik proef in het concept belijdenis van Qohelet nog een extra aspect. Eigenlijk schrijft hij weinig nieuws, het staat allemaal al in HC, NBG en DL. en toch ook niet, want hij formuleert vaak die bekende waarheden duidelijk in confrontatie met moderne dwalingen. Ik ervaar het een beetje als een opnieuw bij de les roepen.
het lijkt me heel waardevol als hij het af kan maken.
En als dan bijv. Wilhelmina heet met een onderdeel niet eens is, lijkt het me heel goed om dat dan in het licht van de bijbel verder door te discussieren. Uiteindelijke is de bijbel de enige norm.
Zonder belijdenis - dat is onnodige armoede.
Zonder Bijbel - dat is echt de dood in de pot.
