Ursa,
als ik de redenering van LAodicea volg, bespaar ik me één stukje uitzoekwerk, en is dit het antwoord voorzover ik het ken, en meen dat het is:
1. 1054: De Oosterse Orthodoxie
Directe aanleiding: toevoeging van "filioque" aan het credo van Nicea/Constantinopel door de latijnse kerk.
Werkelijke reden: een verschillende ontwikkeling in de griekse en de latijnse kerk in de eerste 10 eeuwen, en de claim van de apostolische zetel van Petrus en Paulus, alsmede van de hoofdstad van het oude keizerrijk op gezag over de gehele Kerk zoals ook vastgelegd in Nicea enerzijds, en het verzet daartegen van de niet-apostolische zetel, hoofdstad van het oost-Romeinse rijk, Byzantium, anderzijds.
Nestgeur en macht, kortom, met een een theologisch onderwerp als de USS Maddox.
2. een tijdje daarna (ja, hallo, ik ben geen historicus): reformatie
Directe aanleiding: een verschil van mening tussen de Augustijn Luther en de Kerk over de vrijheid van de wil.
Werkelijke reden: opkomst van de noord-europese natiestaat, waarin het hogere gezag van de paus steeds meer wrevel opriep van lokale wereldse heersters, grove ontsporingen van het pausdom, en van andere personen en structuren in de kerk, gecombineerd met een monnik vol zelfkwelling die ongeschikt was voor de religieuze staat.
Macht en toeval, kortom, met een theologisch onderwerp als de USS Maddox.
3. nog ietsje later: Angelicanen
Directe aanleiding: de wens van Henry VIII te scheiden en de weigering van de paus om daar aan mee te werken.
Werkelijke reden: opkomst van Engeland als beginnende wereldmacht, waarin het hogere gezag van de paus steeds meer wrevel opriep van lokale wereldse heersers, de wens van het engelse koningshuis om door roof in het bezit te komen van wereldse goederen van de kerk, met name van de kloosters.
Macht, kortom, zonder zelfs maar een schijnexcuus.
4. nog iets later: Jansenisten in Utrecht, ook wel de Oud Katholieke Kerk
Directe aanleiding: de weigering van Rome om het recht van het kapittel van Utrecht te erkennen zelf haar bisschop te kiezen, omdat men in Rome geen jansenist wilde, uit angst dat het jansenisme als een soort domino-effect richting het toch al grotendeels aan de reformatie gevallen Nederland zou bijdragen.
Werkelijke reden: de succesvolle campagne van tegenstanders van het jansenisme, en de weigering van de jansenisten zich daar bij neer te leggen.
Theologie, en een kerkjuridisch terechte claim, kortom, als een klein chinees mannetje tegenover een horde tanks nabij het plein van de hemelse vrede.
5. Heel recent: De priesterbroederschap Pius X
Directe aanleiding: de wijding van enkele bisschoppen zonder toestemming van Rome, door mgr Lefebvre.
Werkelijke reden: de weigering van groepen katholieken, veelal priesters, om de besluiten van Vaticanum II te aanvaarden. Men ziet in dit concilie een onterechte knieval aan de protestanten, een niet te verantwoorden breuk in de traditie.
Geen idee wat ik er van vinden moet, maar een ongeoorloofde wijding als USS Maddox iig.
