Psalm 51

[diak2b]

Naar aanleiding van wat meligheden in het "schuif eens een boek opzij"-topic, over de verschillende gangbare Psalm-vertalingen in katholieke hoek, ben ik eens wat vertalingen van mijn favoriete psalm naast elkaar gaan leggen, en dan met name een paar specifieke regels. Wat me opviel, is dat de ene vertaling me echt aangrijpt, en de andere me niets doet. Wie herkent dat verschijnsel? Of zeggen jullie: het maakt niet uit welke vertaling me beter bevalt, zolang het maar (vul maar in)

Puur ter illustratie dus, de bedoelde regels uit Ps 51, volgens de vertalingen die ik hier uit de kast trek:

Getijdenboek
In geschenken hebt Gij geen behagen,
wat ik U ook bied, Gij wilt het niet.
Wat ik offer, God, is mijn boetvaardigheid,
een vermorzeld en vernederd hart wijst Gij niet af.

Laus Deo 1
In offers schept Gij geen vreugd
en brandoffers wenst Gij niet
Een verslagen geest is mijn offer,
Gij aanvaardt een verbrijzeld hart.

Laus Deo 2
Geen brandaltaar kan U behagen;
maar Uw barmhartigheid aanschouwt
wat ik bereid als offergave:
een hart vol deemoed en berouw.

NBV
U wilt van mij geen offerdieren,
in brandoffers schept u geen behagen.
Het offer voor God is een gebroken geest;
een gebroken en verbrijzeld hart
zult u, God, niet verachten.

Willibrord 1995
U wenst toch immers geen slachtoffers?
U vindt toch geen voldoening in brandoffers?
Een berouwvolle geest is een offer voor God.
Een rouwmoedig, vermorzeld hart,
zult U, o God, niet verwerpen.

Willibrord 1978
Ik weet: offers zult Gij niet verkiezen,
bràcht ik brandoffers - Gij wees ze af;
mijn offer aan God: mijn berouw,
een berouwvol en nederig hart
zult Gij, God, niet als te gering zien.

Naardense
Want uw verlangen gaat niet uit
naar een offer,
ik geef wel, maar een opgangsgave
kan u niet behagen:

offers voor God zijn een gebroken geest,
een hart gebroken en verslagen,
God,
zult gij niet verachten!

[St. Ignatius]

Psalm 51 is ook een van mijn favorieten! (zie onderschrift bij mijn posts). Vooral het Misere van Allegri is een absoluut hoogtepunt in katholieke kerkmuziek.

Maar goed, psalm 63 vind ik ook mooi en dan vooral de Ida Gerhardt/WB 78 vertaling. Voor sommige misschien archaisch taalgebruik, maar wel van enorme poetische schoonheid. Helaas heb ik geen andere versies dan de hieronder genoemde in huis.

Willibrord 1978

Waart Gij niet immer mijn hulp?
onder uwer vleugelen schaduw
heb ik mijn jubel gezongen:
u zoekt mijn hart - u hangt het aan.
Uw hand zal mij vast blijven houden.


NBV

U bent altijd mijn hulp geweest,
ik juichte in de schaduw van uw vleugels.
Ik ben aan u gehecht, met heel mijn ziel,
uw rechterhand houdt mij vast.


Willibrord 1995

Want U bent altijd mijn helper geweest,
in de schaduw van uw vleugels was ik opgetogen.
Mijn ziel hangt aan U, wil dicht bij U zijn,
uw rechterhand zal mij blijven vasthouden.

[Liudger]

Heel herkenbaar, Diak2. Ik heb een keer een verzamelbundel gekregen van alle psalmen vertaald door dichters.  Ik dacht eerst, gaaf, maar het blijkt dat in vrijwel elk geval de versies in de diverse bijbelvertalingen mij meer aanspreken. En hoe dichter het de oorspronkelijke Hebreeuwse dichtvorm (elk vers min of meer herhaald in het volgende vers, geen rijm) volgt, hoe beter wat mij betreft.

Misschien vandaar dat van de versies die je biedt, Diak2, ik de voorkeur aan de Naardense geven. De Laus Deo 2 versie kwam wat mij betreft op positie 2.

Hieronder nog wat Engelse versies.

Could sacrifice have purged my vice
Lord I had brought thee sacrifice:
But though burnt offerings are refused
Thou shalt accept the heart that's bruised;
The humbled soul, the spirit oppressed,
Lord such oblations please thee best.

(Thomas Carew 1598-1639)


You do not delight in sacrifice, or I would bring it;
you do not take pleasure in burnt offerings.

The sacrifices of God are a broken spirit;
a broken and contrite heart, O God, you will not despise.

(New International Version)

[elle]

Ik heb dat niet heel sterk, herken het ten dele.
Waar ik mij wel over verbaas (zonder overigens het topic richting opwekking vs psalmen te willen sturen), is dat sommigen het zingen van 25% van de verzen van een psalm prima vinden, maar het zingen van een opwekkingslied gebaseerd op een psalm (vaak een hedendaagse vertaling van een deel van een psalm) uit den boze achten.

Ik vind de vertaling van Jesasa 40 wel verschillend in prettigheid. Het slot krijgt extra diepte als het het juiste ritme heeft. De NBG en SV77 vallen af, die missen dichterlijke impact. Door de manier van lay-out wordt de tekst minder inzichtelijk, en dat is jammer. De NBV vind ik prettig, maar ik weet niet waarom het slotvers in enkelvoud staat, waar de anderen voor meervoud kiezen.

quote:

NBG 51:
27 Waarom zegt gij, o Jakob, en spreekt, o Israël: mijn weg is voor de HERE verborgen en mijn recht gaat aan mijn God voorbij? 28 Weet gij het niet, hebt gij het niet gehoord? Een eeuwig God is de HERE, Schepper van de einden der aarde. Hij wordt noch moede noch mat, zijn verstand is niet te doorgronden. 29 Hij geeft de moede kracht en de machteloze vermeerdert Hij sterkte. 30 Jongelingen worden moede en mat, zelfs jonge mannen struikelen, 31 maar wie de HERE verwachten, putten nieuwe kracht; zij varen op met vleugelen als arenden; zij lopen, maar worden niet moede; zij wandelen, maar worden niet mat.

SV77
27 Waarom zegt gij dan, o Jakob! en spreekt, o Israël! mijn weg is voor de HEERE verborgen, en mijn recht gaat aan mijn God voorbij?
28 Weet gij het niet? Hebt gij niet gehoord, dat de eeuwige God, de HEERE, de Schepper van de einden der aarde, noch moede noch mat wordt? Er is geen doorgronding van Zijn verstand.
29 Hij geeft de moeden kracht, en Hij vermenigvuldigt de sterkte hem, die geen krachten heeft.
30 De jongen zullen moede en mat worden, en de jongelingen zullen gewis vallen;
31 Maar die de HEERE verwachten, zullen de kracht vernieuwen; zij zullen opvaren met vleugels, gelijk de arenden; zij zullen lopen, en niet moede worden; zij zullen wandelen, en niet mat worden.

WV95
 27 Waarom zegt u, Jakob, en u, Israël:
‘Mijn weg is verborgen voor de HEER,
en wat mijn recht is, ontgaat mijn God.’
28 Weet u het niet of hebt u het niet gehoord?
De HEER is een God van eeuwigheid,
Hij heeft de verste hoeken van de aarde geschapen.
Hij wordt niet moe noch uitgeput, zijn inzicht is niet te doorgronden.
29 Hij geeft de vermoeide weer kracht,
en de onvermogende een overvloed aan macht.
30 Ook wie jong, is wordt moe en raakt uitgeput,
en jonge mannen kunnen zeker bezwijken,
31 maar zij die hopen op de HEER, vernieuwen hun kracht
en slaan hun vleugels uit als adelaars;
zij lopen en worden niet moe,
zij rennen en raken niet uitgeput.

NVB
 27 Jakob, waarom zeg je – Israël, waarom beweer je:
‘Mijn weg blijft voor de HEER verborgen,
mijn God heeft geen oog voor mijn recht’?
28 Weet je het niet? Heb je het niet gehoord?
Een eeuwige God is de HEER,
schepper van de einden der aarde.
Hij wordt niet moe, hij raakt niet uitgeput,
zijn wijsheid is niet te doorgronden.
29 Hij geeft de vermoeide kracht,
de machteloze geeft hij macht in overvloed.
30 Jonge strijders worden moe en raken uitgeput,
zelfs sterke helden struikelen,
31 maar wie hoopt op de HEER krijgt nieuwe kracht:
hij slaat zijn vleugels uit als een adelaar,
hij loopt, maar wordt niet moe,
hij rent, maar raakt niet uitgeput.

[diak2b]

quote:

diak2b schreef op 21 oktober 2006 om 23:32:
Puur ter illustratie dus, de bedoelde regels uit Ps 51, volgens de vertalingen die ik hier uit de kast trek:

En nou vergat ik er nog één:

Oosterhuis
Gij vraagt mij niet om gaven en offers.
Als ik, gebroken en vernederd,
mijn hart geopend houd voor U
is dat mijn offer. Neem het aan.

[diak2b]

quote:

Liudger schreef op 22 oktober 2006 om 11:11:
Heel herkenbaar, Diak2. Ik heb een keer een verzamelbundel gekregen van alle psalmen vertaald door dichters.  Ik dacht eerst, gaaf, maar het blijkt dat in vrijwel elk geval de versies in de diverse bijbelvertalingen mij meer aanspreken. En hoe dichter het de oorspronkelijke Hebreeuwse dichtvorm (elk vers min of meer herhaald in het volgende vers, geen rijm) volgt, hoe beter wat mij betreft.

Opvallend is dat he? Het lijkt er op dat je jezelf als vertaler vooral niet te veel vrijheid moet gunnen.

quote:

Misschien vandaar dat van de versies die je biedt, Diak2, ik de voorkeur aan de Naardense geven. De Laus Deo 2 versie kwam wat mij betreft op positie 2.

Ik heb zelf een zeer zware voorkeur voor de vertaling uit het getijdengebed, dat heeft er vermoedelijk mee te maken dat dat de versie is die ik met grote regelmaat lees. Het valt me op, en dat is in een psalm als 51 nogal cruciaal, dat zowel de teksten dicht bij de bron, als bijvoorbeeld die van het getijdengebed, er bepaald geen doekjes om winden. Hoe moderner de vertaling, hoe softer, heb ik wel eens de indruk.

quote:

Hieronder nog wat Engelse versies.

Could sacrifice have purged my vice
Lord I had brought thee sacrifice:
But though burnt offerings are refused
Thou shalt accept the heart that's bruised;
The humbled soul, the spirit oppressed,
Lord such oblations please thee best.

(Thomas Carew 1598-1639)


You do not delight in sacrifice, or I would bring it;
you do not take pleasure in burnt offerings.

The sacrifices of God are a broken spirit;
a broken and contrite heart, O God, you will not despise.

(New International Version)

Engels is een errug mooie taal imho  

[diak2b]

quote:

elle schreef op 22 oktober 2006 om 12:23:
Ik heb dat niet heel sterk, herken het ten dele.
Waar ik mij wel over verbaas (zonder overigens het topic richting opwekking vs psalmen te willen sturen), is dat sommigen het zingen van 25% van de verzen van een psalm prima vinden, maar het zingen van een opwekkingslied gebaseerd op een psalm (vaak een hedendaagse vertaling van een deel van een psalm) uit den boze achten.

Kan je uitleggen wat een "opwekkingslied" is?

quote:

Ik vind de vertaling van Jesasa 40 wel verschillend in prettigheid. Het slot krijgt extra diepte als het het juiste ritme heeft. De NBG en SV77 vallen af, die missen dichterlijke impact. Door de manier van lay-out wordt de tekst minder inzichtelijk, en dat is jammer. De NBV vind ik prettig, maar ik weet niet waarom het slotvers in enkelvoud staat, waar de anderen voor meervoud kiezen.

Als ik de Naardense en de SV als "dichtst bij de bron" neem, is de bron meervoud. Maar het "Wie xxx" enkelvoud van de NBV is taalkundig wel een enkelvoud, maar qua betekenis evenzeer een meervoud. Ik vermoed dat ze enkelvoud hebben gekozen omdat het beter loopt.

[elle]

Het vers in onze psalmberijming:
Niet aan het altaar wordt mijn schuld geboet,
geen offerdier, hoe gaaf ook, kan die dragen,
het offer van een diep gewond gemoed
en een gebroken hart zal U behagen.

En de (een?) opwekkingsvariant:
Make me know you, O Lord
In the depths of my soul.
Purify me and I will be clean.
Wash me whiter than snow.

(refrein) Create in me a clean heart, O God
And renew your Spirit within me.
Create in me a clean heart, O God
And renew your Spirit within me.

The sacrifices acceptable to you,
O Lord, are a broken spirit.
A broken heart, a contrite heart,
O God, you will not despise.

(refrein)

Copyright © 1996 Gilberto Barreto

[wateengedoe2]

quote:

diak2b schreef op 21 oktober 2006 om 23:32:
Wat me opviel, is dat de ene vertaling me echt aangrijpt, en de andere me niets doet. Wie herkent dat verschijnsel?

Heel, heel herkenbaar, diak! Nou heb ik wat met dat woordje 'vermorzeld'. Dat staat in mijn (nogal ouderwetse) vertaling van de Navolging van Christus van Thomas a Kempis. En dat staat in de vertaling van het Getijdenboek, welke ik héél erg mooi vind (en waarvan ik psalm 51 onlangs als eerste en voorlopig enige psalm uit mijn hoofd heb geleerd - het is niet alleen jóuw favoriet, bljkbaar! ). En ook het Engelse woord 'contrite' doet me wat, vraag me voorál niet waarom

Ik zal eens kijken volgend weekend in Brecht bij de trappistinnen hoe hij daar gaat (daar gebruiken ze de vertaling van 2 protestantse dames, naar ik meen).

quote:

diak2b schreef op 22 oktober 2006 om 15:08:
[...]

En nou vergat ik er nog één:

Oosterhuis
Gij vraagt mij niet om gaven en offers.
Als ik, gebroken en vernederd,
mijn hart geopend houd voor U
is dat mijn offer. Neem het aan.

... en het is U geraaien, ook!  

(Sorry, ben nogal anti-Oosterhuis geworden)

[diak2b]

quote:

elle schreef op 22 oktober 2006 om 15:32:
Het vers in onze psalmberijming:
Niet aan het altaar wordt mijn schuld geboet,
geen offerdier, hoe gaaf ook, kan die dragen,
het offer van een diep gewond gemoed
en een gebroken hart zal U behagen.

En de (een?) opwekkingsvariant:
Make me know you, O Lord
In the depths of my soul.
Purify me and I will be clean.
Wash me whiter than snow.

(refrein) Create in me a clean heart, O God
And renew your Spirit within me.
Create in me a clean heart, O God
And renew your Spirit within me.

The sacrifices acceptable to you,
O Lord, are a broken spirit.
A broken heart, a contrite heart,
O God, you will not despise.

(refrein)

Copyright © 1996 Gilberto Barreto

En waarom heet het eerste nu een psalm en het tweede een opwekkingslied?

[elle]

Ik denk omdat het eerste deel uitmaakt van een complete (en in principe zo volledig mogelijke) vertaling. Ik ben volgens mij nog nooit een opwekkingslied tegen gekomen dat een hele psalm omvatte. Da's wel een belangrijk verschil, lijkt me.
Verder is opwekking afkomstig uit de evangelische hoek, dus daar zal veeeel minder lang over vergaderd zijn.

[diak2b]

quote:

elle schreef op 22 oktober 2006 om 20:19:
Ik denk omdat het eerste deel uitmaakt van een complete (en in principe zo volledig mogelijke) vertaling. Ik ben volgens mij nog nooit een opwekkingslied tegen gekomen dat een hele psalm omvatte. Da's wel een belangrijk verschil, lijkt me.
Verder is opwekking afkomstig uit de evangelische hoek, dus daar zal veeeel minder lang over vergaderd zijn.

sommige zaken rond protestanten en evangelicalen blijven raadselachtig voor me

[Pooh]

quote:

diak2b schreef op 22 oktober 2006 om 19:35:
[...]
En waarom heet het eerste nu een psalm en het tweede een opwekkingslied?

quote:

Een oude boer ging in het weekend naar de grote stad en bezocht daar een kerkdienst. Toen hij thuis kwam vroeg zijn vrouw hoe het was geweest.

"Ja," zei de boer, "goed. Één ding deden ze wel anders. Ze zongen opwekkingsliederen in plaats van gezangen."

"Opwekkingsliederen?" zei z'n vrouw. "wat zijn dat?"

"O, ze zijn wel mooi. Het zijn een soort gezangen, maar dan anders," zei de boer.

"Wat is er anders aan?" vroeg zijn vrouw. De boer zei: "Nou kijk, als ik tegen jou zou zeggen:

`Martha, de koeien staan in het maïs`,

dan zou het een gezang zijn. Maar als ik tegen je zou zeggen:

`Martha, Martha, Martha, o Martha,
de koeien, de grote koeien, de bruine koeien,
de zwarte koeien, de witte koeien, de zwart-witte koeien,
alle koeien staan in het maïs, staan in het maïs,
staan in het maïs, het maïs, maïs, maïs`,

en als ik dan de hele zaak een paar keer herhaal, dan heb je een opwekkingslied."Een jongeman die pas christen was, ging meestal naar de plaatselijke evangeliegemeente. Op een zondag kwam hij een keer in een kleine dorpskerk. Toen hij thuis kwam vroeg zijn vrouw hoe het was geweest.

"Ja," zei de jongeman, "goed. Een ding deden ze wel anders. Ze zongen gezangen in plaats van de gebruikelijke opwekkingsliederen.

"Gezangen?" zei z'n vrouw. "wat zijn dat?"

"O, ze zijn wel mooi. Het zijn een soort opwekkingsliederen, maar dan anders," zei de jongeman. "Wat is er anders aan?" vroeg zijn vrouw. De jongeman zei: "Nou kijk, als ik tegen jou zou zeggen:

`Martha, de koeien staan in het maïs`,

dan zou het een opwekkingslied zijn. Maar als ik tegen je zou zeggen:

1. O Martha, dierb're Martha, hoor mijn geroep.
Neig uw oor tot de woorden van mijn mond.
Wend uw gehele wonderbare oor
tot de zuivere, heerlijke waarheid terstond.    

2. Want wie doorgrondt de weg der dieren?
Bij hen is begrip noch verstand.
Zij koesteren zich in Gods zon of regen
in het zoete, bekoorlijke maïs op het land.    

3. Deze mijne koeien hebben met weerspannig behagen
hun ketenen afgeschud, versmaad hun warme stal.
En gedreven door duistere machten die hen schragen
zich tot het maïs begeven - o lot, bitterder dan gal!

4. Hef daarom uw hoofd op, want die dag zal genaken
dat alle schepselen leven in vrede en pais;
dan zal geen dier meer mijn ziel smart'lijk raken
en zie ik geen smaad'lijke koeien in het maïs.

En als ik dan alleen het eerste, derde en vierde vers zou doen, met een soort toonverhoging voor het laatste vers, dan heb je dus een gezang."

[diak2b]

glashelder    

[wateengedoe2]

quote:

Pooh schreef op 22 oktober 2006 om 20:44:

[PietZa]

Mijn dag begint goed met die geweldige quote van pooh, ik kom bijna niet bij van het lachen...    

[thijs14]

pooh bedankt!  

[Aafke]

quote:

diak2b schreef op 22 oktober 2006 om 15:23:
Kan je uitleggen wat een "opwekkingslied" is?

Lees en luister...

Opwekkingliederen

Enkele favo's van deze kattige, protse, evangelische Christen zijn :
Opw. 215, 222, 257!, 260, 281, 358, 427 en 462

[Aafke]

quote:

Pooh schreef op 22 oktober 2006 om 20:44:
en als ik dan de hele zaak een paar keer herhaal, dan heb je een opwekkingslied

Ken je het Jezusgebed.. de hoeveelheid woorden en de hoeveelheid van herhalingen?

[Heidi]

quote:

Aafke schreef op 23 oktober 2006 om 16:40:
Ken je het Jezusgebed.. de hoeveelheid woorden en de hoeveelheid van herhalingen?

Dat komt verdacht veel in de buurt van mantra's  

[kajem]

quote:

Aafke schreef op 23 oktober 2006 om 16:29:
[...]


Lees en luister...

Opwekkingliederen

Enkele favo's van deze kattige, protse, evangelische Christen zijn :
Opw. 215, 222, 257!, 260, 281, 358, 427 en 462

Ik kan mij veel bij je favoos voorstellen, zo ook de oude berijming van de psalmen en het liedboek. Overigens vindt ook ik niet alle opwekking geweldig. Er zijn liederen waarin ik het woordje "IK" wat te drammerig vindt, maar zo zijn er ook psalmen die qua tekst niet kloppen met de bijbelse teksten. Maar dan kom je uit op een heel andere discussie.

kajem

[St. Ignatius]

Vraagje: in welke gevallen gebruik je Laus Deo 1 en wanneer Laus Deo 2?

[diak2b]

quote:

St. Ignatius schreef op 24 oktober 2006 om 01:15:
Vraagje: in welke gevallen gebruik je Laus Deo 1 en wanneer Laus Deo 2?

hangt van de keuze van de officiant af cq van het koor cq van de liturgiewerkgroep cq van de pastoor. Beide teksten zitten in de Laus Deo-bundel, er zijn geen twee bundels.

[St. Ignatius]

aha, ik vroeg me al af of er twee versies van waren... (wij gebruiken deze nl niet)