Hallo Henk,
Je schreef:
quote:
HenkG schreef op 28 januari 2007 om 16:53:Suignap,
...
Verder ben ik maar eens gaan speuren naar de betekenis van de midrasj, aangezien ik het niet ken als begrip. En wellicht zijn er meerderen die het niet kennen. Om de ruimte voor deelname aan de discussie te vergroten, lijkt me enige uitleg wel op zijn plaats.
[...]
Als ik de uitleg hier goed begrijp en dan kijk naar de evangeliën van Matteüs en Lucas, denk ik wel dat beiden tot christelijke midrasje gerekend kunnen worden, aangezien beiden, maar vooral Mattheüs, de vervulling van de schriften in hun boodschap laten doorklinken.
Noch het citaat uit de bruiloft in Kana, noch het verhaal over de geboorte van Jezus uit het Lucas-evangelie is midrash. Die optie kun je uitsluiten.
Geen enkel woord voor "vrouw" in het Hebreeuws en Aramees is beledigend of denigrerend, uitgesproken door een volwassen zoon. Tenzij je heel erg je best doet en er een heeeeeeel vies gezicht bij zet, kun je het als zodanig opvatten (zoiets:
en dan
nog gelooft waarschijnlijk niemand dat je onaardig wilt zijn). Misschien dat Jezus gewoon geen tijd wil besteden aan kleine probleempjes als het oplossen van een wijn-probleem.
Maar het is geen midrash. Midrash gebruikt teksten en woorden uit de gehele Tanach om concepten te verduidelijken.
Een paar voorbeeldjes (als voorbeeld kan feitelijk ieder woord en iedere zin uit de Tanach worden gebruikt, maar ik gebruik zelf altijd het liefst slechts het eerste woord uit de Tanach, omdat het anders te uitgebreid wordt):
Het eerste woord van de Bijbel is
"Bereshiet" (בראשית –
"in het begin").
De Midrash rangschikt de letters van het woord
"Bereshiet" (בראשית –
"in het begin") als ברא שתי (
"Hij schiep er twee"), en gebruikt deze nieuwe combinatie als een remez (hint) om te refereren de twee Torot: de Schriftelijke Torah & de Mondelinge Torah. Dat het om de p'shat (letterlijke, simpele, contextuele betekenis) gaat, kan meteen van de hand worden gewezen, aangezien zelfs de schrijfwijze ברא שתי incorrect is (de correcte schrijfwijze zou moeten zijn: ברא שתים). Midrashiem en remez zijn middelen – ze hebben niet als doel om de letterlijke betekenis van een tekst weer te geven (ook al betreft het soms
wel de letterlijke betekenis). Het gaat bij midrash altijd om de boodschap, en
niet om de letterlijke/simpele betekenis (de p'shat).
Het voornaamste criterium van deze remez is simpelweg, dat de letters worden herrangschikt om over te brengen dat studie van de Torah van zeer grote waarde wordt geacht.
Om dezelfde reden vertellen Tikkoenej Zohar 78b, Bereshiet Rabbah 1:4 & Midrash Tanchoemah (Noach 3) dat de Hebreeuwse letter Bejt (ב; deze heeft de getalswaarde 2) van het woord "bereshiet" verwijst naar de twee (ב) Torahs: de Schristelijke Torah & de Mondelinge Torah. Nogmaals een remez om te benadrukken hoe belangrijk Torah-studie is.
Zowel de Jeruzalemse Talmoed (Chagigah 2:1), alswel Midrash Tanchoemah 5 en Midrash Rabbah 1:10, gebruiken het eerste woord van de Tanach, "Bereshiet" (בראשית –
"in het begin"), eveneens om te vertellen dat God de schepping aanving met een zegen, zodat de schepping kon standhouden.
Het eerste woord van de Bijbel (בראשית) begint namelijk met de tweede letter van het Hebreeuwse Alfabet (de letter Bejt: ב), in plaats van met de eerste letter van het Hebreeuwse Alfabet (de Alef: א). Grammaticaal had de Tanach echter probleemloos met de Alef (א) kunnen beginnen: אלוהים ברא בראשית. Tanna Debe Eliahoe 31 verklaart dat het feitelijk zelfs logischer zou zijn geweest om de Tanach met de naam van God aan te vangen, die met een Alef (א) begint ("elohiem bara bereshiet" in plaats van "bereshiet bara elohiem"). Ook Midrash Tanchoema 5 zegt dat dit logischer zou zijn geweest, omdat de Alef de eerste letter van het Hebreeuwse Alfabet is. Desondanks vangt de Tanach aan met de tweede letter van het Hebreeuwse Alfabet, de bejt (ב). Rabbi's haalden deze opvallende woordkeus aan, om te vertellen dat de Schepping gezegend is, en dat we er zuinig mee moeten zijn. Ze vertellen dat de letter Bejt (ב) de
"zegen" (ברכה), vertegenwoordigt, terwijl de Alef (א) de
"vloek" (ארירה) representeert. Is dit
letterlijk waar? Nee. Natuurlijk zijn er ook zegeningen die met een Alef beginnen en vloeken die met een Bejt beginnen, maar de Midrash haalt dit citaat simpelweg aan om te vertellen dat de schepping de zegen van God draagt, en de midrash gaat vervolgens weer verder om legio andere concepten te lanceren met behulp van allerlei andere citaten. Dát is midrash.
Om te vertellen dat God naast deze wereld nog een andere wereld (Olam HaBa, "het hiernamaals") schiep, gebruikt de Midrash Tanchoemah 5 en Bereshiet Rabbah 1:10 het woord
"Bereshiet" ("in het begin") eveneens als een remez. Bereshiet bara' ("in het begin schiep [God]") begint met de Hebreeuwse letter Bejt (ב), en heeft de getalswaarde van 2. De Rabbi's hanteren deze getalswaarde eenvoudigweg om te verwijzen naar de twee (ב) werelden die God schiep: de Aarde & Olam HaBa (de Komende Wereld).
De gematria (de getalswaarde) van בראשית ("in het begin") is 913; dat is gelijk aan de gematria van בתורה יצר. ("Hij formeerde [het] met de Torah"). Alweer een midrash om aan te geven hoe belangrijk de Torah en studie van de Torah is.
Op dezelfde wijze herrangschikt de Midrash de letters בראשית ("in het begin") als ירא שבת, ("eerbiedig de Shabbat") -- een remez die het belang van de eerbiediging van de Shabbat aangeeft.
Om aan te geven hoe belangrijk de Tempel was & zal zijn in de Eindtijd, vertelt de Midrash dat de letters בראשית ("in het begin") herrangschikt worden als בית ראש, ("het Eerste/belangrijkste Huis") -- een verwijzing naar de Tempel.
Oektsien 3:12 vertelt een verhaal waarin wordt gezegd dat er 310 werelden werden geschapen voor de Rechtvaardigen. Om dit concept aan te dikken, gebruikt de midrash de Hebreeuwse letters van het woord "bereshiet", terwijl deze op een andere manier worden gerangschikt, namelijk בראת י''ש, waardoor de eerste zin van de Tanach de betekenis draagt van: "Jij hebt er 310 geschapen."
De Talmoed vertelt dat de o.a. de Torah en besnijdenis ertoe bijdragen dat we (de Joden. Ik ben Joods) niet door het vuur van Gehinnom hoeven. Om dat concept gestalte te geven, gebruiken de Rabbijnen midrashiem. Bijvoorbeeld het Hebreeuwse woord voor de frase "in het begin" is "Bereshiet" (בראשית). Deze Hebreewse letters kunnen op
nog een andere manier worden gerangschikt, namelijk: ברית אש. Nu draagt het de betekenis van: "verbond van het vuur". Deze herrangschikking wordt als remez gehanteerd als middel om uit te leggen hoe belangrijk de Torah en de besnijdenis is voor de Joden.
Om het belang van Rosh HaShanah te benadrukken, gebruiken Peiroesh HaRokeach, de Tikkoenej Zohar 25 [80b] en de Baal HaToeriem op Genesis 1:1, de gematria (de getalswaarde) van בראשית ברא , "bereshiet bara" ("in het begin schiep hij [G-d]"). Deze is 1116; dat is gelijk aan de gematria van בראש השנה נברא [העולם]. ("op Rosh HaShanah werd [de wereld] geschapen").
De gematria vanבראשית ("in het begin") wordt eveneens gebruikt om het belang te benadukken van de Mishnah (fundering van de Mondelinge Torah). De gematria vanבראשית ("in het begin") is 913; dat is gelijk aan de gematria van שש סדרים ("zes orders") – een verwijzing naar de Mishnah. Alweer een voorbeeld van het niet volgen van de grammatica: het vrouwelijke woord voor "zes", שש, is
niet correct; het mannelijke woord סדרים zou moeten worden gevolgd door de mannelijke versie van het Hebreeuwse woord voor "zes" – ששה. Maar aangezien midrash contextuele of grammaticale correctheid absoluut niet als criterium heeft, maakt dit niet uit.
Om de cruciale rol aan te geven van het volk Israel, gebruikt de midrash de gematria vanבראשית ("in het begin"), die gelijk is aan de gematria van ישראל בחר בעמים ("Hij [G-d] koos Israel vanuit de volken").
De gematria vanבראשית ("in het begin") is eveneens gelijk aan de gematria van תרי''ג יצר ("Hij vormde er 613 [Mitsvot]"). De midrash gebruikt deze remez om het belang van de 613 mitsvot aan te geven (de geboden en verboden uit de Mondelinge Torah en de Schriftelijke Torah).
Om de cruciale rol van Israel en de Torah te benadrukken, poneert de midrash het Hebreeuwse woord בראשית als een acronym van בראשונה ראה אלהים שיקבלו ישראל תורה ("vanaf het begin zag God dat Israel de Torah zou aannemen").
Om naar het belang van het milieu te wijzen, past de Midrash het Hebreeuwse woord בראשית ("in het begin") bijvoorbeeld eveneens toe als een acronym van ברא רקיע ארץ שמים ("Hij [G-d] maakte het firmament, de aarde, de hemelen, de zee, de diepten"), – een verwijzing naar de leefomgevingen van de schepselen.
Het Hebreeuwse woordבראשית ("in het begin") komt in de Tanach drie maal voor aan het begin van verzen. Namelijk:
1- in Genesis 1:1
"In het begin schiep God de Hemelen en de Aarde" (בראשית ברא אלהים את השמים ואת הארץ).
2- In Jeremia 27:1
"In het begin van de regering van Jehojakiem" (בראשית ממלכת יהויקם)
3- In Jeremia 28:1
"In het begin van de regering van Zedekiah" (בראשית ממלכת צדקייה).
De midrash haalt deze drie citaten uit hun context en combineert ze tot de volgende drasha: Toen God de Aarde had geschapen en Hij de zonden van de kwaadaardige Jehojakiem zag, wilde God de Aarde weer tot chaos en woesternij terugbrengen. Maar toen Hij daarna de rechtvaardigheid van Zedekiah en zijn generatie zag, nam Hij zijn besluit terug. Hier wordt in Acharien 17a midrash gebruikt om door middel van citaten de cruciale rol aan te geven die Tsaddikiem (Rechtvaardigen) spelen bij het voortbestaan van de wereld.
Ik heb het woord "bereshiet" eveneens horen gebruiken in talloze andere situaties, om talloze andere concepten te verduidelijken.
Mattenos Kehoenah op Bereshiet Rabbah 1:7 en Tosafos Hadar Zekejniem gebruiken de laatste letters van de frase בראשית ברא אלהים את ("in het begin schiep God [de]…") uit Genesis 1:1, om te herrangschikken tot het Hebreeuwse begrip אמת (“waarheid”).
Zonder problemen worden door de
zelfde Rabbijnen de
zelfde citaten gebruikt om
verschillende concepten te poneren. En dit betof slechts het eerste woord in de eerste zin van de Tanach. En om
dezelfde concepten te verduidelijken, worden eveneens probleemloos
andere citaten aangehaald.
De midrash haalt een klein stukje verderop een ander citaat als remez aan om het
zelfde concept te verduidelijken. De laatste letters van de frase וירא אלהים את ("En God zag…") uit Genesis 1:4 worden door de midrash herrangschikt tot het Hebreeuwse begrip אמת ("waarheid").
En weer een klein stukje verder haalt gebruikt de midrash
weer een ander citaat als remez aan om het
zelfde concept te verduidelijken. De laatste letters van de frase ויברא אלהים את ("En God schiep…") uit Genesis 1:21 worden herrangschikt tot het Hebreeuwse begrip אמת ("waarheid").
Een heel klein stukje verderop gebruikt de midrash eveneens Genesis 1:27 als een remez naar het concept "waarheid", waar de laatste letters van de frase ויברא אלהים את ("En God schiep…" -- dezelfde letters als uit Genesis 1:21) kunnen worden herrangschikt tot het Hebreeuwse begrip אמת ("waarheid").
Een heel klein stukje verderop, nog steeds in Genesis 1 (1:31), gebruikt de midrash
nog een remez naar het begrip "waarheid" De laatste letters van de frase וירא אלהים את ("En God zag…") kunnen worden herrangschikt tot het Hebreeuwse begrip אמת ("waarheid").
Weer een heel klein stukje verderop, in Genesis 2:3, hanteert de midrash alweer een ander citaat als middel om te verwijzen naar het begrip "waarheid": De laatste letter van ieder woord op zich van de woorden ברא אלהים לעשות ("God creeerde om te maken…") vormen eveneens אמת ("waarheid").
etcetera, etcetera, etcetera, etcetera, etcetera, etcetera, etcetera, etcetera, etcetera …
Midrash gebruikt bijna alle teksten en woorden uit de gehele Tanach om concepten te verduidelijken.
Maar in het verhaal uit het evangelie waar Jezus werd geboren (Lucas 2:1-20) staan geen Tanach-citaten die uit hun verband worden gerukt om een concept te verduidelijken. Vandaar mijn vraag: waar wordt in Lucas' evangelie in het verhaal van Jezus' geboorte midrash gebruikt? Ik zie daar geen midrash.
Overigens, zelfs op andere plaatsen dichtbij Lucas 2:1-20, waar
wel enkele verwijzingen naar Tanach-citaten staan, worden ze gebruikt om een letterlijke "vervulling van een profetie" mee aan te duiden. Indien een citaat fungeert om de letterlijke applicatie van een tekst aan te duiden, dan is de intentie niet midrash.
Waar in Lucas' verhaal over de geboorte van Jezus staat die midrash dan? Ik zie daar geen midrash.
Mattheus geslachtregister kan
wel midrash zijn. Mattheus spreekt over drie rijen van veertien geslachten. Drie rijen van veertien betekent een totaal van 42 geslachten. Het is gissen waarom Mattheus een totaal van 42 geslachten heeft genomen. Mogelijk omdat de enkelvoudige naam van God (alef-lamed-wav-heh) de getalswaarde heeft van 42 (alef=1; lamed=30; waw=6; heh=5), net zoals het Tetragrammaton indien je de letters Jod en Waw voluit spelt (4=6=10=jod+waw+dalet; 5=heh; 6=6=waw+waw; 5=heh) of misschien omdat de optelsom van de eerste drie letters van het Tetragrammaton (Jod Heh Waw) voluit gespeld de getalswaarde 42 heeft (4+6+10=jod+waw+dalet; 5+5=heh+heh; 6+6=waw+waw). Wie zal het zeggen?
Hoewel uiteindelijk al deze berekeningen mank lijken te gaan, aangezien de auteur een opvallende "fout" maakt: hij spreekt namelijk over drie rijen van veertien met slechts 41 namen, en met 41 namen vallen nauwelijks interessante getalcombinaties te maken. Maar wellicht is dit met opzet gedaan, want als je de 3 rijen naast elkaar legt, dan zie je dat hij dat oplost door één specifieke naam tweemaal te noemen:
De eerste rij van 14: Avraham, Jitschak, Ja'akov, Jehoedah, Perets, Chetsron, Rahm, Aminadav, Nachshon, Salma, Boaz, Oved, Jishai, David.
De tweede rij van 14: David, Sh'lomo, Rechovam, Avijah, Asa, Jehoshafat, Joram, Oezijahoe, Jotam, Achaz, Chizkijahoe, Menashe, Amon, Joshijahoe.
De derde rij van 14: Jehoijachin, Shealtiel, Zeroebavel, Abioed, Eliakim, Azor, Sadoc, Achiem, Elioed, Eleazer, Matthan, Jacob, Maria/Josef, Jezus.
David wordt tweemaal genoemd. Waarschijnlijk omdat de Moshiach per definitie een nakomeling van Koning David moet zijn (Moshiach ben David); bovendien bestaat de naam "David", vergelijkbaar met de 3 rijen van 14 geslachten, uit 3 letters met een gezamelijke getalswaarde van 14 (dalet=4; waw=6; dalet=4). Hoewel ook dit is enigszins hypothetisch is, aangezien een andere schrijfwijze van de naam "David" een jod bijvoegt (dalet=4; jod=10; waw=6; dalet=4), wat een getalswaarde van 24 oplevert. In ieder geval is het niet uitgesloten dat de auteur van het Mattheus-evangelie midrash heeft willen gebruiken om te vertellen dat hij overtuigd was dat Jezus de Moshiach was.
(Je het me trouwens helpen herinneren dat ik op een ander forum nog een paar mensen een antwoord moet geven op een soortgelijke vraag).
