In onze gemeente worden welkomst-/ontmoetings-/gastendiensten gehouden, eens per maand. Om te doorbreken dat alleen de predikant heel hard aan het werk is tijdens de dienst en de rest van de gemeente zit te consumeren werken we eraan veel mensen actief te betrekken bij de dienst. Het is daarom de bedoeling de dienst door een ander dan de predikant te laten "presenteren" zodat de predikant alleen de preek doet. Ik ben benaderd om de presentator te zijn.
Ik zit na te denken over een aantal elementen in de eredienst en hun functie en kom erachter dat mijn kennis van de achtergronden van de liturgie erg belabberd is. Hier eerst wat van mijn overwegingen:
1. Ik dat het prima kan dat iemand de gemeente "toespreekt" als in: uitleggen wat er allemaal gaande is met het oog op eventuele gasten en de verschillende onderdelen van de dienst aan elkaar praten zodat mensen zich meer op hun gemak voelen. Dat is meer een taak in de orde van gastvrijheid dan een officiëel iets of iets wat onder de ambten valt. Het komt overeen met mensen groeten, een hand geven, koffieschenken, niet alleen laten zitten, etc.
2. Ook denk ik dat het niet zo'n probleem is als het gaat om het vertegenwoordigen van de gemeente tegenover God, bijvoorbeeld in gebed. Hier voel ik me echter al weer iets ongemakkelijker bij: mag ieder gemeentelid die dus niet als vertegenwoordiger is gekózen (ouderling/kerkenraad) namens de gemeente bidden?
3. Het lezen uit de Bijbel heb ik ook weinig moeite mee, tenslotte spreekt God door de Bijbel tot ons, je legt niks uit, je leest alleen voor, je bent Gods toeter als het ware.
4. Dan zijn er (volgens mij) bepaalde elementen in een eredienst waarin God tot óns spreekt. De preek bijvoorbeeld, waarin een predikant met kennis en kunde van de theologie Bijbelgedeelten uitlegt en eigenlijk ons vertelt, wat God ons wil vertellen. Dit lijkt me voorbehouden aan de predikant (in ieder geval inhoudelijk). Waar preeklezen hier staat weet ik niet: mag ieder gemeentelid dit doen (toeter)? En hoe zit dit met votum en groet?
Uit onderstaand stuk begrijp ik dat in het votum de gemeente afhankelijkheid belijdt van God, dus dat degene die dit uitspreekt de gemeente tegenover God vertegenwoordigt. Valt dus onder (3). De groet is volgens dit stuk anders en degene die dát uitspreekt groet de
gemeente namens God. Dat valt onder (4).
quote:
Votum en groetOnze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft. AMEN
Genade zij u en vrede van God, onze Vader en van Christus Jezus, onze Heer. AMEN De meest basale vorm van het votum komt uit psalm 124 vers 8: Onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft. Soms hoor je een dominee er nog iets achter zeggen: die trouw houdt tot in eeuwigheid (psalm 146 vers 6) en niet laat varen de werken van zijn handen (psalm 138 vers
.
Door het uitspreken van deze woorden wordt duidelijk in wiens naam we als gemeente samenkomen: we komen samen in Gods naam en verwachten het dan ook van Hem. Met het votum spreken we die afhankelijkheid ten opzichte van God uit. Zonder God zouden we er niet zijn en zonder God kunnen we helemaal niets beginnen in ons leven en in deze kerkdienst.
Tegenwoordig wordt in sommige gemeenten het votum niet door de voorganger, maar door de gemeente gezongen of door de gemeente beantwoord met een gezongen amen. Op die manier wordt duidelijk dat we deze woorden ook echt als gemeente uitspreken.
Daarna spreekt de predikant een groet uit, afkomstig uit de brieven van Paulus (Romeinen 1 vers 7 en 1 Korintiërs 1 vers 3). Paulus begroette de gemeenten in zijn brieven op deze manier en in de kerkdienst begroet de predikant de gemeente namens God. De predikant brengt de groeten van God over, zou je kunnen zeggen. In de bijbel is groeten alleen wel iets anders dan bij ons. Bij ons is het een tamelijk nietszeggend gebeuren: hoi! In de bijbel verbind je je echt aan elkaar als je elkaar groet. Je belooft iemand als het ware iets. In het Hebreeuws, de taal van het Oude Testament, wordt zelfs hetzelfde woord gebruikt voor groeten en zegenen. Als God ons groet, is dat dus iets anders dan even hoi! zeggen. Als God ons groet, verbindt Hij zich aan ons, aan ons leven en wil Hij ons zegenen. Dat is dus eigenlijk heel bijzonder om zo aan het begin van de dienst al de zegengroet van God zelf te krijgen!
Daarom gaan de mensen dan ook staan. En de predikant laat met zijn lichaamstaal zien dat er echt iets bijzonders gebeurt: hij heft één hand op om het zegenend groeten daarmee te laten zien.
De gemeente kan op die zegengroet reageren door ‘amen’ te zeggen of te zingen. Dit kan ook door de voorganger worden uitgesproken. In de bijbel zie je dat het volk Israël het woord ‘amen’ altijd hardop uitspreekt. Het is het antwoord op wat gezegd wordt en betekent ‘het is vast en zeker’. Het is dus wel mooi als een gemeente dit woord hardop uitspreekt of zingt. Het laat zien dat je als gemeente instemt met wat de voorganger namens God zegt. En het maakt dat je het allemaal wat bewuster meemaakt; dat ‘amen’ niet betekent: klaar!, maar juist betekent: ik stem ermee in, ik laat me door God aanspreken en gezeggen.
Concreet waar ik het over wil hebben in dit topic en ermee wil bereiken:
1. Meer kennis van onze liturgie en vooral de theologische achtergronden ervan. Corrigeer dus vooral foute ideeën die ik hierboven eventueel te berde breng.
2. Dit staat in GL dus ik wil allereerst weten wat de gereformeerde leer op deze punten inhoudt.
3. Daarna wil ik weten wat GKV'ers ervan vinden, hun persoonlijke mening en gevoel hierbij. Omdat deze welkomstdiensten in een GKV gemeente gaan plaatsvinden moeten de gemeenteleden zich er ook plezierig bij voelen, zelfs wanneer iets theologisch gezien wel "kan" heb ik er toch moeite mee als ik een groot deel van onze broeders en zusters voor het hoofd ga stoten. Ik ben ook geïnteresseerd in de mening van mensen die eventueel als gast zo'n dienst zouden bezoeken en ook van leden van andere denominaties, maar dit blijft een GL topic.
4. Vinden jullie een presentator van de dienst uberhaupt een aanvulling of is het onnodig chaos scheppen in een dienst? (persoonlijk denk ik dat het gezien punt 1 helemaal bovenaan wel een aanvulling kan zijn)
5. Hoe zit het met het vertegenwoordigen van de gemeente tegenover God, mag ieder gemeentelid dit zomaar doen? Maakt het nog uit dat ik een vrouw ben?
6. Andersom: groet - mag je dat doen? Lees je gewoon voor wat God zelf in Zijn woord belooft of stel je je in Zijn plaats? Ben je aanmatigend bezig of niet?
Andere belangrijke overwegingen die ik ben vergeten zijn welkom en dit topic mag gerust worden uitgebreid naar de gehele orde van dienst. Deze orde van dienst ter discussie stellen is NIET de bedoeling.
Ben benieuwd!
