Auteur Topic: Psalmberijmingen  (gelezen 3490 keer)

Pinkeltje

  • Berichten: 890
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Gepost op: juli 12, 2009, 03:35:49 pm »
(Ik weet niet of dit topic hier goed staat)

Als klein meisje ging ik naar een gereformeerde basisschool. Elke week leerden we daar een psalmvers om zodoende aan het eind van de basisschooltijd een groot repertoire aan gereformeerde psalmen (en enkele gezangen) te kunnen zingen. Ik vond het vroeger niet het leukste om te leren, maar ik ken nu wel de melodieën van de meeste psalmen. Het heeft zijn voordelen wel gehad dus.

Toen - ik heb het over de jaren negentig - vond ik de psalmen ouderwets qua melodie en tekst. Het sloot totaal niet aan bij mijn belevingswereld. Met name de tekst vond ik ingewikkeld en vaak begreep ik maar de helft van wat ik zong. Sommige verzen begreep ik pas toen ik jaar of 14 was en toen zag ik ook wat ik al die jaren verkeerd gezongen had.

Dit topic heb ik geopend met een serieuze en een ludieke bedoeling: enerzijds ben ik heel benieuwd of de kinderen nog steeds psalmversjes moeten leren en wat ze daar van vinden, anderzijds ben ik benieuwd of jullie ook bepaalde dingen verkeerd gezongen in kinderlijke onschuld en onbegrip.

Een paar voorbeelden van mijn kant:
Psalm 6:1
"Ik vrees uw slaande hand" (ik dacht dat slaande hand een vaste uitdrukking was, zoals langzamerhand)

Psalm 12:4
"zuivere woorden, onvervalst en klaar(=af)"

Psalm 21:7
"U loven levenslang (leven-slang) met psalm en lofgezang"

Gezang 32:2 (oude telling)
"een doop, een heilge dis" (hagedis)

En een psalm die ik toen, onlangs de uitleg nauwelijks begreep en ook nu nog niet volledig begrijp:
Psalm 16:3
Getrouwe Heer, Gij zijt mijn enig goed,
Gij zijt mijn heil, mijn erfdeel en mijn beker.
Wat gij mij toeweest, wordt door U behoed,
ik weet bij U mijn toekomst eeuwig zeker.
Het meetsnoer viel voor mij in schone dreven:
het erfdeel tot bekoring mij gegeven.
40 jaar GSV, da's pas echte trouw

Ursa

  • Berichten: 990
  • Tota Scriptura!
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Reactie #1 Gepost op: juli 12, 2009, 08:37:31 pm »
OK, ik ga een poging wagen: uiteraard halen we eerst de tekst er bij, Psalm 16 vs. 5,6:

HEER, mijn enig bezit, mijn levensbeker,
u houdt mijn lot in handen.
Een lieflijk land is voor mij uitgemeten,
ik ben verrukt van wat mij is toebedeeld.


Op zich duidelijk genoeg, dan nu de berijmde versie:

Getrouwe Heer, gij zijt mijn enig goed

In deze zin heb ik 'goed' nooit als 'bezit' gelezen, meer in de zin van 'U bent de enige die goed voor mij is' of 'U bent de enige die voor mij kan zorgen'. Interessant en misschien wel bewust gedaan van de dichter.

Gij zijt mijn heil, mijn erfdeel en mijn beker

Redelijk duidelijk. We zien hier al een stukje herhaling: 'Gij zijt mijn erfdeel' refereert zowel naar 'Gij zijt mijn enig goed' als 'het erfdeel tot bekoring mij gegeven'.

Wat Gij mij toeweest wordt door U behoed

'U beheert mijn bezit', 'U zorgt voor mij', 'U hebt mijn lot in handen'.

Ik weet bij U mijn toekomst eeuwig zeker

Hier gaat de dichter volgens mij eschatologisch spelen met de psalmtekst, refererend naar heilszekerheid waar de psalmist spreekt van 'U houdt mijn lot in handen'. Ook zien we hier de versterkende herhaling, achter de derde regel had een dubbele punt kunnen staan.

Het meetsnoer viel voor mij in schone dreven

De meest onbegrijpelijke zin in het psalmvers, maar ik moest al snel aan land denken. De Bijbeltekst bevestigt dat. Met het meetsnoer wordt een akker uitgemeten, het erfdeel van David en bestaande uit verschillende dreven. Als je weet wat een dreef is, is het natuurlijk allemaal ietsje makkelijker. Ik denk dat het verwijst naar een geploegde akker en dat de dreven de rijen tussen de voren voorstellen. De dreven zijn erg 'schoon', een mooie akker dus.

het erfdeel tot bekoring mij gegeven

En wederom een stukje herhaling van de vijfde regel. De psalmist prijst de HEER die hem een prachtig erfdeel heeft uitgemeten, en ik vraag me af of je dit in de oorspronkelijke Bijbeltekst als letterlijk zou moeten zien. Veeleer wijst de psalmist (David) naar een erfdeel in de toekomst (niet per se een geestelijk erfdeel).

Ik vind het altijd typisch gereformeerd om elementen uit psalmen zo te berijmen dat ze prima passen binnen het christelijke geloofsleven. Een kerkganger zal deze psalm van David zingen denkend aan het heil dat hem/haar wacht in de eeuwigheid. Een voorbeeld hoe het OT na Jezus' komst compleet anders geïnterpreteerd kan worden (al is het hier niet heel veel anders). Mooi is trouwens ook dat Petrus deze psalm aanhaalt in zijn toespraak na de uitstorting van de Heilige Geest:

Daarom verheugt zich mijn hart en juicht mijn ziel,
mijn lichaam voelt zich veilig en beschut.
U levert mij niet over aan het dodenrijk
en laat uw trouwe dienaar het graf niet zien.
U wijst mij de weg naar het leven:
overvloedige vreugde in uw nabijheid,
voor altijd een lieflijke plek aan uw zijde.


(ps. 16:9-11, Hand 2:25-28)

Tuurlijk zingt David niet over zichzelf, zegt hij vervolgens, want hij is allang dood en begraven. David sprak profetisch over Jezus. Dat zet wel tot denken aan wat er dan nog meer over Jezus gaat in deze psalm, wat nog meer profetisch is...
'Als u begrijpt wat ik bedoel' (O. B. Bommel)

gesp

  • Berichten: 450
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Reactie #2 Gepost op: juli 12, 2009, 09:14:05 pm »

quote:

Pinkeltje schreef op 12 juli 2009 om 15:35:
...of de kinderen nog steeds psalmversjes moeten leren en wat ze daar van vinden...
Onze kindertjes (groep 3 en 1) zouden op school (blijkens het rooster) af en toe ook psalmversjes moeten leren. Maar als we het lied van de week uitproberen bemerk ik geen blijk van herkenning. De juffen vinden opwekkingsliedjes blijkbaar leuker, of geschikter voor het kleingrut.

Wat als kwalijk gevolg heeft dat ze zich tijdens de kerkdienst nog erger vervelen, want nu kunnen ze geen enkele psalm meezingen en herkennen ze geen enkele melodie. Inderdaad de psalmmelodieen vinden ze "stom".
Overigens zijn de alternatieven voor zevenjarigen net zo onbegrijpelijk - daarvoor hoef je het niet te doen (tenzij je alleen "blij blij, m'n hartje is zo blij" zou zingen).
as blunt as Ockham's razor

Mellon

  • Berichten: 1045
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Reactie #3 Gepost op: juli 13, 2009, 10:44:56 am »
Nu er een nieuwe bijbelvertaling in gebruik is, mag er van mij ook een nieuwe psalmberijming evenals bijvoorbeeld de Heidelberger Catechismus in heedendaagsch Nederlands (die is er wel, maar hij wordt niet gebruikt).

Vroeger, toen ik nog klein was, was ik dol op paarden. Ik dacht altijd dat ik op basis van psalm 33 mijn paardenliefde wat moest temperen. Helaas kan ik niet zo snel een berijmde versie vinden op het 'net om even te citeren.

Pooh

  • Administrator
  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Berichten: 5794
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Reactie #4 Gepost op: juli 13, 2009, 10:52:35 am »

quote:

Mellon schreef op 13 juli 2009 om 10:44:
Nu er een nieuwe bijbelvertaling in gebruik is, mag er van mij ook een nieuwe psalmberijming evenals bijvoorbeeld de Heidelberger Catechismus in heedendaagsch Nederlands (die is er wel, maar hij wordt niet gebruikt).

In de GKv wordt toch de vertaling van de catechismus van het kerkboek van 1986 gebruikt? Die is toch best modern?
Wat betreft een nieuwe psalmvertaling: Denk je dan aan een 'psalmen voor nu' achtig project, of wil je dat gewoon gaan gebruiken, of wil je modernere teksten op de geneefse melodie?
« Laatst bewerkt op: juli 13, 2009, 10:52:51 am door Pooh »

Mellon

  • Berichten: 1045
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Reactie #5 Gepost op: juli 13, 2009, 01:10:22 pm »

quote:

Pooh schreef op 13 juli 2009 om 10:52:
[...]

In de GKv wordt toch de vertaling van de catechismus van het kerkboek van 1986 gebruikt? Die is toch best modern?
Wat betreft een nieuwe psalmvertaling: Denk je dan aan een 'psalmen voor nu' achtig project, of wil je dat gewoon gaan gebruiken, of wil je modernere teksten op de geneefse melodie?


Van 1986? Dat wist ik helemaal niet. Ik moet zeggen dat ik 'm vooral qua zinsbouw aardig lastig te volgen vind, en dat vond ik helemaal toen ik jaren geleden die zondagen uit m'n hoofd moest leren. Begrijp me goed, de HC beschrijft ingewikkelde zaken en die kun je op zich niet versimpelen, maar ik denk wel dat het talig eenvoudiger kan. Ooit had ik een boekje met de HC in eenvoudiger taal, dat zou ik als voorbeeld willen nemen, maar ik kan 'm op dit moment niet vinden.

Wat psalmen betreft.. vroeger (als kind) vond ik die melodieën ook niks, maar misschien heeft dat ook te maken met de manier waarop ik ze vaak heb horen spelen en zingen. Nu ik er zelf meer mee bezig vindt, heb ik ze leren waarderen. Mijn waardering voor de melodieën is dus een soort acquired taste. En misschien kun je niet anders verwachten bij kinderen en jongeren als het om melodieën gaat die zo oud zijn.

Dus dat vind ik een lastige: van mij mag er een nieuwe berijming komen die meer aansluit bij de nieuwe vertalingen van de psalmen, maar die melodieën... dat weet ik niet. Ik heb waardering voor Psalmen van Nu en ik ben best onder de indruk van de teksten, maar ze zijn wat melodie betreft lastig om te leren, denk ik. Maar goed, ik heb daar geen praktijkervaring mee. Ik weet ook niet of ze als zodanig in diensten worden gebruikt.

Ga ik te ver off topic, nu?

Pooh

  • Administrator
  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • Berichten: 5794
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Reactie #6 Gepost op: juli 13, 2009, 01:24:42 pm »

quote:

Mellon schreef op 13 juli 2009 om 13:10:
[...]


Van 1986? Dat wist ik helemaal niet. Ik moet zeggen dat ik 'm vooral qua zinsbouw aardig lastig te volgen vind, en dat vond ik helemaal toen ik jaren geleden die zondagen uit m'n hoofd moest leren. Begrijp me goed, de HC beschrijft ingewikkelde zaken en die kun je op zich niet versimpelen, maar ik denk wel dat het talig eenvoudiger kan. Ooit had ik een boekje met de HC in eenvoudiger taal, dat zou ik als voorbeeld willen nemen, maar ik kan 'm op dit moment niet vinden.

Volgens mij past de vertaling best aardig bij de inhoud. De HC is nogal compacte theologie, maar ik ben benieuwd naar een poging het beter te doen. Mocht je linkje vinden, stuur maar door.

quote:

Dus dat vind ik een lastige: van mij mag er een nieuwe berijming komen die meer aansluit bij de nieuwe vertalingen van de psalmen, maar die melodieën... dat weet ik niet. Ik heb waardering voor Psalmen van Nu en ik ben best onder de indruk van de teksten, maar ze zijn wat melodie betreft lastig om te leren, denk ik. Maar goed, ik heb daar geen praktijkervaring mee. Ik weet ook niet of ze als zodanig in diensten worden gebruikt.

Ik vind PvN qua melodieen juist veel te simpel. :+ Prachtige teksten, maar muzikaal vind ik 't maar meer van dezelfde jaren '70 popsong stijl.
Wat betreft zingbaarheid: onze gemeente zingt ze, maar wij hebben altijd begeleiding van band met leadzanger, dat maakt aanleren eenvoudiger. Wel vind ik ook veel klassieke liederen lastig aan te leren, zeker aan een publiek dat dat niet gewend is. Je wilt niet weten hoeveel kerken volledig stilvallen op een aantal onbekendere psalmen, en al helemaal op sommige liedboekgezangen.
« Laatst bewerkt op: juli 13, 2009, 01:24:50 pm door Pooh »

Pinkeltje

  • Berichten: 890
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Reactie #7 Gepost op: juli 13, 2009, 01:30:33 pm »
Ik ben zelf erg fan van de Psalmen voor Nu. Ik vind ze niet allemaal even mooi, maar ik vind het erg sterk dat in deze benadering de psalm weer in zijn geheel gezongen worden. Bovendien spreekt de 'berijming' me aan: ik heb bij cd 3 de nbv er eens bijgepakt en het valt me mee hoe dicht ze bij de originele tekst blijven.

Ik heb ook het idee dat in de Psalmen voor Nu de nieuwtestamentische leer minder doorklinkt. Soms krijg ik bij de huidige psalmen wel eens het idee dat ze soms een paar regels bevatten die niet strikt genomen uit de originele psalmtekst komen maar voortkomen uit een nieuwtestamentische kijk op de psalmen. Dat is op zich niet erg, denk ik, maar zo zijn de psalmen niet oorspronkelijk geschreven (bijvoorbeeld psalm 32).

Verder vind ik het ook wel fijn om eens psalmen te horen/zingen die we in de kerk overslaan. Soms zijn daar hele mooie bij, soms staan ze vol haat en geweld. Ik begrijp in die zin best dat bepaalde psalmen in de kerk niet gezongen worden (of maar een paar verzen), bijvoorbeeld psalm 3 of 137.

Edit: mijn zus gebruikte vroeger ook een cathechismus in gewoon nederlands, volgens mij van een ds. Wierenga. (Wierenga, L. De Heidelbergse Catechismus in gewoon nederlands.)
« Laatst bewerkt op: juli 13, 2009, 01:34:40 pm door Pinkeltje »
40 jaar GSV, da's pas echte trouw

Ursa

  • Berichten: 990
  • Tota Scriptura!
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Reactie #8 Gepost op: juli 13, 2009, 03:54:47 pm »
Het 'probleem' met PvN is volgens mij dat ze niet allemaal geschikt zijn voor samenzang, en in een aantal gevallen ook niet zo bedoeld (verder ben ik een complete leek wat muziek betreft). Een hele mooie is psalm 84, 'Wat houd ik van Uw huis' en die tref je steeds vaker aan in kerken en sing-ins.

Wat wel een idee zou zijn is een hertaling van de oude psalmberijmingen en dan ook aanpassing van de melodieën. Sommige zijn wel het bewaren waard, maar er zitten gedrochten tussen... niet te zingen! Het is nooit de bedoeling van de Geneefse dichters geweest het kerkvolk te laten lijden, toch?
'Als u begrijpt wat ik bedoel' (O. B. Bommel)

RestlessReformed

  • Berichten: 483
  • Nu alweer terug?
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Reactie #9 Gepost op: juli 13, 2009, 04:39:31 pm »

quote:

Ursa schreef op 13 juli 2009 om 15:54:
Wat wel een idee zou zijn is een hertaling van de oude psalmberijmingen en dan ook aanpassing van de melodieën. Sommige zijn wel het bewaren waard, maar er zitten gedrochten tussen... niet te zingen! Het is nooit de bedoeling van de Geneefse dichters geweest het kerkvolk te laten lijden, toch?

Alweer een hertaling? Wellicht worden ze dan iets toegangelijker, maar als je elke twintig of dertig jaar een nieuwe berijming invoert heeft een gemeente nauwelijks de kans haar 'by heart' te kennen. Gemeenteleden van 60 of tachtig jaar oud die je de oude vertrouwde psalmen ontrukt, kinderen die net een psalmversje hebben geleerd en dezelfde psalm nu weer in een nieuwe uitvoering moeten leren.
Daarnaast is hertaling vrijwel overbodig. Ze zijn vaak lastig te begrijpen en er zitten woorden tussen die we niet meer in het dagelijks spraakgebruik gebruiken, maar de Psalmen zijn geen Frans Bauerteksten, ze vragen (in welke vertaling of berijming ook) aandacht en overdenking en als ze niet begrepen worden moeten ze worden uitgelegd. We mogen van de gemeente toch wel wat inspanning verwachten? En het Nederlands is niet zodanig verandert dat de huidige berijmingen voor de gemiddelde Nederlander Koeterwaals is.
Laat uw ja een ja zijn.

Pinkeltje

  • Berichten: 890
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Reactie #10 Gepost op: juli 13, 2009, 04:53:09 pm »

quote:

RestlessReformed schreef op 13 juli 2009 om 16:39:
[...]

En het Nederlands is niet zodanig verandert dat de huidige berijmingen voor de gemiddelde Nederlander Koeterwaals is.
Dat betwijfel ik. Er is tenminste sprake van een tale Kanaans/kerkjargon in de huidige psalmberijming. En als het mogelijk is om een nieuwe bijbelvertaling door te voeren is het toch ook mogelijk om een nieuwe psalmberijming te gebruiken? Ik heb vroeger op school bijbelteksten uit mijn hoofd geleerd, zoals de moederbelofte en johannes 3:16, nog in de NBG'51. Desondanks ben ik er niet rouwig om dat deze teksten nu een andere vorm hebben. Een vernieuwing kan een teleurstelling zijn over het verloren gaan van het oude maar het kan ook een verrassing en welkome verandering zijn. Bijvoorbeeld die tekst waar je vroeger overheen las, gaat in de nieuwe vertaling opeens spreken.
40 jaar GSV, da's pas echte trouw

RestlessReformed

  • Berichten: 483
  • Nu alweer terug?
    • Bekijk profiel
Psalmberijmingen
« Reactie #11 Gepost op: juli 13, 2009, 05:04:42 pm »

quote:

Pinkeltje schreef op 13 juli 2009 om 16:53:
[...]
Dat betwijfel ik. Er is tenminste sprake van een tale Kanaans/kerkjargon in de huidige psalmberijming.


Niets onoverkomelijks. Het gebruikt inderdaad woorden en termen die we niet meer zo zouden gebruiken, maar daar hebben we onderwijs voor (in brede zin).
En een nieuwe berijming zou met dertig jaar weer vervangen moeten worden.

 

quote:

Pinkeltje schreef op 13 juli 2009 om 16:53:En als het mogelijk is om een nieuwe bijbelvertaling door te voeren is het toch ook mogelijk om een nieuwe psalmberijming te gebruiken?


Het is heel goed mogelijk. Dan moet je wel bereid zijn om je jarenlang in een loopgravenoorlog te begeven, met nog weer een extra bundel naar de kerk te gaan en verder verlies van eenheid. En waarom? Omdat de huidige berijming iets meer inspanning vraagt.

quote:

Pinkeltje schreef op 13 juli 2009 om 16:53:Ik heb vroeger op school bijbelteksten uit mijn hoofd geleerd, zoals de moederbelofte en johannes 3:16, nog in de NBG'51. Desondanks ben ik er niet rouwig om dat deze teksten nu een andere vorm hebben.


Ik heb het grootste gedeelte van mijn leven Oude Berijming gezongen, ken sommige psalmen daarin uit mijn hoofd en ik ben er weldegelijk rouwig om dat ik tegenwoordig voornamelijk nieuwe berijming zing.

 

quote:

Pinkeltje schreef op 13 juli 2009 om 16:53:Een vernieuwing kan een teleurstelling zijn over het verloren gaan van het oude maar het kan ook een verrassing en welkome verandering zijn. Bijvoorbeeld die tekst waar je vroeger overheen las, gaat in de nieuwe vertaling opeens spreken.
Dat kan. Het kan ook heel goed vice versa. Iets dat naar mijn mening bij de NBV het geval is.
« Laatst bewerkt op: juli 13, 2009, 05:05:27 pm door RestlessReformed »
Laat uw ja een ja zijn.