quote:
elle schreef op 14 oktober 2009 om 14:21:[...]
Beweer ik iets anders dan? De plagen zelf staan ook in het teken van God eren: de farao wilde zijn slavenvolk niet laten gaan, terwijl God wilde dat ze Hem gingen vereren in de woestijn.
Ik stel alleen dat het bloed aan de deurposten -sec- niet hetgeen is waar het bij God om draait. Het is God niet om de eerstgeborenen te doen, en niet om het bloed
an sich. Het gaat God om dat Zijn volk Hem in vrijheid kan dienen, dat Zijn Naam groot gemaakt wordt.
je hebt gelijk, je beweerde niet iets anders, je zei dat het twee afzonderlijke dingen zijn, en ik stelde dat het twee verbonden dingen zijn. Die twee opmerkingen zijn compatibel. Ik kreeg echter wel het idee dat je niet zo'n sterke verbinding suggereerde, vandaar mijn reactie. Ik meen dat die verbinding heel sterk is, als je naar de thematiek en terugkerende begrippen kijkt.
Uiteraard gaat het niet om het bloed an sich, maar om het vertrouwen op de God die dat gebood. Het bloed wordt echter niet zomaar gebruikt (alsof het ook 'sap van blauwe viooltjes aan de deurpost' had kunnen zijn. Bloed heeft een geladen betekenis in de bijbel, in het bloed zit het leven, etc.. Dus alhoewel dit verhaal niet als hoofdthema heeft dat je door bloed gered wordt, is dat wel een lijn die aanwezig is.
quote:
[...]
Mee eens: dat stelde ik eerder als 'nieuwe definitie van een Israeliet'.
Wat een Israeliet is, wordt bepaald door dienstbaarheid en eren van God. En vertrouwen dat het goed komt (de lendenen omgort het feestmaal eten).
inderdaad
quote:
Het bloed aan de deurposten is maar 1 van de vele symbolen tijdens dit feest.
Alleen dat willen zien doet Gods opdracht imho onrecht aan.
het bloed is wel het
enige symbool dat direct te maken heeft met leven en dood, met straf en vrijheid. Het brood heeft direct te maken met de reis, idem voor het je kleden in reiskleding (en veel meer symbolen zijn er nu ook weer niet). Beide elementen zijn aanwezig, en ik denk dat je niet één symbool kunt uitvergroten, maar ook niet één symbool minimaliseren door op de veelheid aan andere symbolen te wijzen. Juist het gebruik van bloed en een offerlam zijn krachtige symbolen die elders terugkomen.
quote:
Dat wordt voor mij versterkt doordat dat bloed in h11 niet genoemd wordt als discriminatiemiddel.
h.11. is wat Mozes moet zeggen tegen de farao. Er zijn ook elementen uit 11 die niet in 12 terugkomen, zoals bv. de opmerking dat de hovelingen smekend naar Mozes toe zullen komen (11:

of dat de farao's zoon ook specifiek getroffen gaat worden (11:5). En andersom dat God de egyptische goden van hun voetstuk zal stoten (wel in 12:12, niet in ex.11). De twee stukken zijn voor twee verschillende doelgroepen. De egyptenaren hoefden niet te weten wat de israelieten moesten doen om de nacht door te komen. Het lijkt met dus absoluut niet relevant dat h.11 het bloed niet noemt, het bloed is een 'interne zaak', net zoals er ook zaken zijn die Mozes niet aan het volk hoeft te vertellen (of i.i.g, die door degene die het op schrift heeft gesteld, Mozes of een 'notulist' van Mozes) op dit punt in de vertelling niet relevant werden geacht.
quote:
Ook bij het instellen van het feest als permanent terugkerend fenomeen wordt gerefereerd aan het uitgeleide doen uit egypte (om de Heere te dienen), en juist niet aan het bloed van het geitenbokje als losprijs voor de eerstgeborenen.
jawel hoor, ex.12:1-14 gaat daarover. Het begint met
"voortaan moet deze maand bij jullie de eerste maand van het jaar zijn. 3 Zeg tegen de hele gemeenschap van Israël: “Op de tiende van deze maand moet elke familie een lam of een bokje uitkiezen (..)" en eindigt met de
reden waarom dat bloed van dat bokje aan de deurpost moest in de oorspronkelijke situatie in Egypte:
"aar jullie zal ik voorbijgaan, aan het bloed zal ik jullie huizen herkennen, en door dat merkteken zal de dodelijke plaag waarmee ik Egypte straf, jullie niet treffen.". Het is bv. opvallend dat er een woordspel is tussen het woord pesach en het woord voor 'voorbijgaan' (pasach). Pesach is (de herinnering aan) het moment dat God aan Israel voorbijging, maar de onderdrukker sloeg.
quote:
Je indeling in ABA structuur vind ik tekenend: De eerste A en B zijn Gods opdracht aan Mozes. De tweede A is Mozes' opdracht aan het volk. Waar is de tweede B?
ik ga er vanuit dat Mozes beide heeft doorgegeven (het staat immers ook gewoon in het boek Exodus?).
Mijn punt is dat het een literaire/stilistische keuze is om het als A-B-A patroon op te schrijven. A-B-A-B had ook gekund, en ik heb geen idee welke van de twee patronen vaker voorkomt. Wel weet ik dat je geregeld dit soort ringstructuren tegenkomt, soms nog veel groter, bv. A-B-C-D-E-D-C-B-A of nog langer. In al die gevallen is het midden er maar één keer. Numeriek in de minderheid dus, maar omdat het in het midden staat weer extra nadruk.
Verder is het B-gedeelte een opdracht voor de
herdenking, niet voor de
uittocht zelf! Zie bv. 12:39
Van het deeg dat ze uit Egypte hadden meegenomen bakten ze ongedesemde broden. Doordat ze uit Egypte waren weggejaagd, was er geen tijd geweest om zuurdesem toe te voegen of voor andere proviand te zorgen.. Het A-gedeelte (het lam) was echter iets dat
wel al bij de instelling van het Pesach in egypte gebeurde. Of het nu was dat Mozes alleen het belangrijkste (deel A, het bloed van het lam) in Egypte vertelde, en pas later hoe ze het moesten
herdenken (namelijk: A en B, bloed en brood) of dat Mozes beide verteld heeft, maakt niet uit. Op het moment dat Mozes het vertelde, was alleen het bloed van belang, want dat was (het teken van) wat het volk zou redden. Het brood werd pas een jaar later bij de eerste herdenking relevant. Dus zelfs al heeft Mozes beide verteld in Egypte, dan nog wijst de selectie van
alleen element A er al op dat
dat op dat moment het belangrijkste was!
Overigens zou de structuur ook groter kunnen zijn, want in 11:2-3 is al sprake van de juwelen die het volk aan de egyptenaren moet vragen, terwijl dat in 12:35 weer terugkomt als afsluiting. Allerlei andere elementen komen ook steeds terug: het 'voor altoos herinneren' (12:1,14,17,24) en het slaan van de eerstgeborene, etc. Het is een vervlechten van thema's en herhalingen.
quote:
Ja, maar God maakt imho dat onderscheid op basis van dienen, vertrouwen en eren van God. God zegt nergens: doe dit, want dat is de manier om je eerstgeborenen te redden. God zegt: doe dit om Mij te eren, want Ik zal je uit egypte uitleiden. Als je Mij dient door dit feest, zal de engel niet bij jullie langskomen, en dus zullen alleen de egyptenaren rouwen en jullie smeken te vertrekken.
Exodus 12:1-20 bestaat uit 3 delen: instelling van het Pesach (1~11), wat er specifiek met de israelieten in Egypte gebeurt (10~13) en dan weer verder over de instelling (ongezuurde broden, 14~20) wat alleen onderdeel van het herdenken is.
Juist in het gedeelte over 'in egypte' staat:
"12 Ik zal die nacht rondgaan door Egypte, en ik zal daar alle eerstgeborenen doden, zowel van de mensen als van het vee, en ik zal alle Egyptische goden van hun voetstuk stoten, want ik ben de HEER. 13 Maar jullie zal ik voorbijgaan:
aan het bloed zal ik jullie huizen herkennen, en door dat merkteken zal de dodelijke plaag waarmee ik Egypte straf, jullie niet treffen." (Ex.12)
Uiteraard zegt God niet:
"doe dit, dan red je je eerstgeborenen, maar verder hoef je mij niet te dienen ofzo... ". Maar het dienen, en geloven van God komt wel tot uiting in het offer en het bloed. God vertelt er wel heel duidelijk bij
hoe dat dienen dan moet gebeuren, namelijk door bloed van het lam. In egypte is het vieren van een feest niet aan de orde, dat feest komt pas bij de herdenking (ex.12:14).
quote:
't Is wel een interessant motief: God leidt zijn volk uit om Hem te dienen. Wie Zijn volk is, wordt duidelijk uit wie Hem dienen.
inderdaad, en het is een terugkerend thema in het evangelie. God had ons lief
voordat wij Hem liefhadden (1 Johannes). Jezus trok diegenen die van Hem waren, naar Zich toe om een nieuw volk te maken. En opvallend is, dat ook hier weer het bloed van het Lam het kernpunt (en de 'scheiding maker') is.
quote:
[...]
Daar ben ik het mee eens. Ik denk alleen dat er teveel naar die bloederige deurposten gestaard wordt en dat de relatie met het redden van de eerstgeborenen in dit verhaal niet het belangrijkste is. Het verhaal is, kan men stellen, meerlagig. Het bloed in dit verhaal redt de eerstgeborenen. Het dienen van God redt het volk uit Egypte vertrekken (recursief thema).
klopt, je blind staren op één element is nooit zo nuttig. Maar het element
is aanwezig, en het is een type, een vooruitwijzing, van wat later met Jezus gebeurt.
quote:
Dat dienen bestaat imo niet alleen uit het bestrijken van de deurposten met bloed, maar uit het volgen van slacht-, bak- en kledingvoorschriften. Al kun je je afvragen of het bloed smeren aan de deurpost en verder niets niet dezelfde uitwerking zou hebben gehad.
je bedoelt, of je
half aan Gods voorschriften houden, ook wel genoeg is? Lijkt me niet, tenminste niet als mensen er bewust de kantjes van af lopen! Er zijn op zich wel voorbeelden van mensen die onopzettelijk zondigen (zelfs van het hele volk dat jarenlang de wetten niet houdt, zie Ezra, Nehemia, etc) maar dan gaat het niet om opzettelijk half werk verrichten.
Maar dat neemt niet weg dat één van de focuspunten in het verhaal wel het bloed van het lam is. Vergelijk het met het volgende: in het leven van een christen is Jezus' kruisdood en opstanding verreweg het belangrijkste volgens Paulus: "Christus en die gekruisigd", maar tóch kan diezelfde Paulus ook zeggen dat een moordenaar (dief, hoerenloper, etc, etc.) het koninkrijk niet binnenkomt. Wel een bekeerde moordenaar (dief, hoerenloper, etc etc) die berouw heeft van z'n zonden, maar niet een persoon die de kantjes ervan afloopt en wél Christus erkent, maar bewust door wil gaan met z'n zonden.
quote:
Extra laag: de eerste plagen vereisten geen 'verdienste' van het volk. (En God verhardde het hart van Farao.) Pas als Israel God vereert met het feest, wordt het volk uitgeleid.
nuancering: van het feest is pas echt sprake bij de herdenking (dan komen de broden, de hele feestweek, etc). Ook het bloed van het lam vereist geen 'verdienste', wel vertrouwen. Uit Ex.12:21-22 blijkt dat ook: niemand moet die avond (nadat Mozes het gezegd had) de deur uitgaan, maar een écht pesach feest duurt veel langer. Het lam moet op de
tiende van de maand geselecteerd worden en pad de
veertiende geslacht. Toen Mozes het volk inlichtte (12:21) was er alleen nog de dag zelf. Geen volledig pesach feest dus.
quote:
[...]
Ik degradeer niets, ik stel vast dat anderen onevenredig veel waarde hechten aan deze 2 verzen.
door het een 'bijna terloopse opmerking' met 'amper nadruk' te noemen, doe je dat m.i. wel degelijk. Maar misschien lees ik dan teveel in je woordkeuze?
quote:
[...]
Wat een flauwe opmerking. Doe het zelf, zou ik zeggen.
was ik al mee bezig
quote:
[...]
Geef eens een voorbeeld?
van ringstructuren zijn er genoeg voorbeelden, van herhalingen ook. Éen aardige is natuurlijk de dubbele formulering van de tien geboden. De eerste keer
"Want in zes dagen heeft de HEER de hemel en de aarde gemaakt, en de zee met alles wat er leeft, en op de zevende dag rustte hij. Daarom heeft de HEER de sabbat gezegend en heilig verklaard. ", terwijl het bij de herhaling in Deut.5
"Bedenk dat u zelf slaaf was in Egypte totdat de HEER, uw God, u met sterke hand en opgeheven arm bevrijdde. Daarom heeft hij u opgedragen de sabbat te houden." heel anders is. In Deuteronomium is Mozes aan het 'memoreren', geschiedenis aan het herhalen voor het volk (Deut 1:1
"Dit is de toespraak die Mozes tot heel Israël heeft gehouden in de dorre vlakte aan de overkant van de Jordaan"). De uittocht is al een generatie geleden, en de herinnering daaraan wordt benadrukt door deze formulering van het Sabbatsgebod.
quote:
Het liefst een voorbeeld waarin het evident goed is dat een opdracht van God door een mens op een ongelijke manier wordt herhaald waardoor hele delen van de boodschap weg vallen? Want daar zit juist hetgeen dat ik frappant vindt.
het voorbeeld van het 6e gebod is een toepasselijke. Maar ik denk dat je de tekst verkeert beoordeelt als je denkt dat een deel van de boodschap is weggevallen. Zoals ik al liet zien, was er ten tijde van de tiende plaag
geen feest, geen voorbeiding, en geen week met ongezuurde broden. Er was alleen het gebeuren met het lam, en het eten in reiskleding. Het eten van het ongezuurde brood en het verwijderen van de zuurdesem (en van diegenen die dat niet doen!) en het voorbereiden etc komen allemaal
later, bij het herdenken. Er vallen dus niet hele delen van de boodschap weg, maar alleen datgene wat
op dat moment relevant is, wordt vermeld. Wat later relevant is (herdenking) zullen ze ongetwijfeld later te horen hebben gekregen, want ik kan me niet herinneren dat het volk (of Mozes) later gestraft worden omdat ze het Pesach niet volledig vieren omdat ze het "B" gedeelte vergeten.