Hendrik-NG schreef op 06 december 2012 om 14:42:[...]
Dat laatste zal een Gereformeerde niet erkennen... Men zal zichzelf zien als erfgenaam van het Calvinisme en in die zin "voortzetter van de traditie"...
En toch zijn de Gereformeerde Kerken in de 19e eeuw inderdaad binnen een specifieke context ontstaan... Als inderdaad een
re-formatie van de Hervormde kerk (NHK).
Maar het is ingewikkelder dan dat. Want dat "afzetten tegen" is (in
mijn ogen) niet zozeer tegen de kerk gericht... Het heeft heel sterke 'anti-revolutionaire trekken': men richtte de pijlen met name op datgene wat men destijds ook al als "Verlichtingsdenken" beschouwde + de uitwerking daarvan in de "kerkleer" (lees: prediking van
sommige predikanten). Met de "Doleantie" als "logisch vervolg" op de oproepen die tijdens "het Réveil" (een soort protestantse beweging gericht op "Aggiornamento") werden gedaan...
Men greep daarbij terug op "de begintijd van de Hervormde Kerk" met wat we tegenwoordig het "Neocalvinisme" noemen... Waarbij ik me kan voorstellen dat het Neothomisme / de Neoscholastiek binnen de (vergeef me de term) RKK een soortgelijke rol zal hebben gehad: een tegenwicht bieden tegen "Verlichtingsdenken"... Ik vind het in ieder geval opvallend dat beide bewegingen precies in dezelfde tijd ontstonden...
En vandaar ook mijn vergelijking van die "Gereformeerde identiteit" met een neogotisch kerkgebouw... Nu werd dat "identificeren" van het Nederlandse deel van de RKK natuurlijk ook sterk gestempeld door de verhoudingen NHK-RKK: na 1848 MOCHT eindelijk de bisschoppelijke hiërarchie hersteld worden en daarbij hoort een "passend openbaar teken"... Veel van de (neogotische!) kerken uit die tijd zijn opvallend groot te noemen... Maar in dezelfde tijd vroeg het "revolutionaire gedachtegoed"
ook om een reactie...
Ik zie twee stromen samenkomen in die "neo-bewegingen" uit de 19e eeuw: de wens om vanuit de Kerk een teken in de "buitenwereld" neer te zetten (als een "wij zijn er nog!!") en
tegelijk een statement binnen die kerken te maken tegenover die "Verlichting": vanuit de wens om "de rijen te sluiten"...
In ieder geval: met een "men zet zich enkel af tegen medebroeders en dat vormt meteen de eigen identiteit" doe je de Gereformeerde Kerken (en ook je eigen Katholieke kerk) tekort... Hier is ook een "verwerken van de erfenis van de Franse Revolutie" gaande, die doorgaat
tot op heden...