Auteur Topic: De wortels van irrationeel geloof  (gelezen 11881 keer)

Koerok

  • Berichten: 1666
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Gepost op: januari 06, 2004, 03:46:31 pm »
Hier een rede uitgesproken op het Skepsis Congres "Waarom geloven wij?" te Utrecht op 8 november 2003.

Prof. em. dr. H. Van den Enden was hoogleraar wijsbegeerte, ideologiestudie en ethiek aan de Universiteit Gent.

---------

Voor wie het interesseert en er zin in heeft (het is een lang stuk).
_
"Ever noticed that people who believe in creationism really look unevolved?"

Zwever

  • Berichten: 2249
  • Naar Azië gevlogen
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #1 Gepost op: januari 06, 2004, 04:35:07 pm »
En vind je ons geloof irrationeel?

Jongens, wat een uitspraak:

quote:

We kunnen zeggen dat er fundamenteel twee menstypen zijn. De verpletterende miljardenmeerderheid die de ondraaglijkheid van het bestaan inderdaad ondraaglijk vindt en dus behoefte heeft aan die projecties, en een kleine minderheid van rationele wezens die er in slaagt die ondraaglijkheid te laten voor wat ze is en binnen die ondraaglijkheid voor zichzelf en de medemensen toch iets aan subjectieve, tijdelijke, voorlopige zinvolheid te realiseren.


Dus als je denkt: "het zal allemaal wel" dan ben je rationeel, en als je dat niet denkt en er over na gaat denken hoe het dan wél zit ben je irrationeel.

Laat me niet lachen.
Mission = finding out what God is doing, and joining in!

Bumblebee

  • Berichten: 6100
  • Zzzzzoem
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #2 Gepost op: januari 06, 2004, 04:38:38 pm »
Het is inderdaad ook heel logisch om te denken dat de verpletterende miljardenmeerderheid van mensen stuk voor stuk niet goed bij zijn, en dat de 2% die dezelfde mening aanhangt als de spreker de enige Verlichte rationele wezens zijn... hoezo vastgeroest zitten in je eigen opvattingen??

 |:(   |:(   |:(
Bombus terrestris Reginae

Wybo

  • Zijlijnbemoeier
  • Berichten: 10394
  • Ik ben principieel pragmatisch
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #3 Gepost op: januari 06, 2004, 04:54:06 pm »

quote:

op 06 Jan 2004 16:38:38 schreef Bumblebee:
Het is inderdaad ook heel logisch om te denken dat de verpletterende miljardenmeerderheid van mensen stuk voor stuk niet goed bij zijn, en dat de 2% die dezelfde mening aanhangt als de spreker de enige Verlichte rationele wezens zijn... hoezo vastgeroest zitten in je eigen opvattingen??

 |:(   |:(   |:(
Geweldig ja! iedereen die het niet met mij eens is is dom. Wie is het daar niet mee eens? Ok jullie neem ik niet meer serieus :D
Pinkeltjefan

Koerok

  • Berichten: 1666
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #4 Gepost op: januari 06, 2004, 04:59:32 pm »

quote:

op 06 Jan 2004 16:35:07 schreef Zwever:
En vind je ons geloof irrationeel?
Ik heb alleen maar het artikel gepost hè, vergeet dat niet.

quote:

Dus als je denkt: "het zal allemaal wel" dan ben je rationeel, en als je dat niet denkt en er over na gaat denken hoe het dan wél zit ben je irrationeel.
Laat me niet lachen.
De irrationaliteit is erin gelegen dat er geen empirisch bewisjmateriaal is voor het bestaan van goden. Per definitie eigenlijk niet, dus dan is het ook niet erg rationeel om te veronderstellen dat ze toch bestaan.
Maar heel erg nauwgezet wordt het begrip rationaliteit hier volgens mij niet gebruikt, want rationaliteit hoeft niet perse tot ware beweringen te leiden.
Bijvoorbeeld:
"De maan is kaas, daarom is ze eetbaar"
Die eetbaarheid is een volkomen rationele gevolgtrekking, gegeven de uitspraak dat de maan van kaas is. Het probleem is natuurlijk: ze is niet van kaas.
Doorgaans wordt dus verlangt dat er een empirische enige grond moet zijn voor aannames, alvorens men overgaat tot rationele gevolgtrekkingen.

Maar laten we ons niet blindstaren op het woord rationaliteit. :)
"Ever noticed that people who believe in creationism really look unevolved?"

Koerok

  • Berichten: 1666
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #5 Gepost op: januari 06, 2004, 05:06:01 pm »

quote:

op 06 Jan 2004 16:38:38 schreef Bumblebee:
Het is inderdaad ook heel logisch om te denken dat de verpletterende miljardenmeerderheid van mensen stuk voor stuk niet goed bij zijn, en dat de 2% die dezelfde mening aanhangt als de spreker de enige Verlichte rationele wezens zijn...
Toch is het niet vergezocht om te veronderstellen dat het gros van mensheid niet bijster slim is. Daar komt nog bij dat een groot deel van de wereld geen gedegen opleiding krijgt en dus ook niet echt gestimuleerd wordt om kritisch na te denken over dit soort vraagstukken. Integendeel, het geloof van eeuwen her wordt er vaak met de paplepel ingegoten.

quote:

hoezo vastgeroest zitten in je eigen opvattingen??
Tsja, toch staan deze verlichte rationele wezens vrij sterk, want toon dan maar eens aan dat God wel bestaat. Het blijft toch altijd heel erg vaak en vaak mag je die vraag niet eens stellen. Dan wijst men op:
- Zalig zijn zij die geloven zonder te hebben gezien.
- Gij zult God niet verzoeken.
Een kritische houding op zich wordt daarmee al de kop ingedrukt, dus dan houdt het eigenlijk al op. Maar toch steeds blijven volhouden dat God wel degelijk bestaat en er vooral op wijzen dat je je er voor open moet stellen.

PS: Dit was zoals gezegd een lezing op het laatste Skepsis congres, waarbij uitgegaan werd van een atheistisch wereldbeeld. Moet ook mogen, of niet?
"Ever noticed that people who believe in creationism really look unevolved?"

Els

  • Berichten: 885
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #6 Gepost op: januari 06, 2004, 05:25:13 pm »

quote:

op 06 Jan 2004 16:59:32 schreef Koerok:
[...]

Ik heb alleen maar het artikel gepost hè, vergeet dat niet.

Maar je staat er toch achter?

dsWim

  • Berichten: 708
  • voor al uw leerbewerking
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #7 Gepost op: januari 06, 2004, 06:06:48 pm »
Het is volstrekt irrationeel om te denken dat je God kunt bewijzen als Hij bestaat.
[edit]Misschien in dit verband beter andersom: het is juist rationeel dat je God niet kunt bewijzen.
shoot me again, I ain't dead yet

Els

  • Berichten: 885
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #8 Gepost op: januari 06, 2004, 06:35:27 pm »
In de bijbel staat in het evangelie naar Matteüs, hoofdstuk 11:
25 Te dien tijde hief Jezus aan en zeide: Ik dank U, Vader, Heer des hemels en der aarde, dat Gij deze dingen voor wijzen en verstandigen verborgen hebt, doch aan kinderkens geopenbaard. 26 Ja, Vader, want zo is het een welbehagen geweest voor U.
27 Alle dingen zijn Mij overgegeven door mijn Vader en niemand kent de Zoon dan de Vader, en niemand kent de Vader dan de Zoon en wie de Zoon het wil openbaren.
28 Komt tot Mij, allen, die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u rust geven; 29 neemt mijn juk op u en leert van Mij, want Ik ben zachtmoedig en nederig van hart, en gij zult rust vinden voor uw zielen; 30 want mijn juk is zacht en mijn last is licht.

Zwever

  • Berichten: 2249
  • Naar Azië gevlogen
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #9 Gepost op: januari 06, 2004, 06:47:20 pm »

quote:

op 06 Jan 2004 16:59:32 schreef Koerok:
Ik heb alleen maar het artikel gepost hè, vergeet dat niet.
Mijn vraag was ook serieus, ik nam ook niet aan dat je het met alles eens was, je komt namelijk een stuk genuanceerder over hier (of is dat slechts "cloacking"? ;) ).

Maar rationaliteit is eigenlijk maar een suf begrip, een andere mening dan de jouwe zie je toch bijna "per definitie" als irrationeel (de ander heeft dan immers volgens jou de verkeerde conclusies getrokken).

Overigens is bijvoorbeeld het geloof in het bestaan van atomen ook irrationeel voor >99% van de mensen, je neemt het maar aan omdat een ander het zegt. Zelf vaststellen heeft praktisch niemand gedaan, toch heeft niemand er een probleem mee.

Ook de verwachting dat er daadwerkelijk melk komt uit een zo'n langwerpig pak met een koe erop is irrationeel: je hebt niet emperisch vastgesteld dat er melk in zo'n pak zit voordat je 'm op je mond zet. Toch heb je er alle vertrouwen in.

Veel dingen met geloofszaken geloof je ook omdat een ander het zegt. Is dat dan perse zo'n ramp? Ligt aan de geloofwaardigheid van de bron, denk ik.
Mission = finding out what God is doing, and joining in!

Zwever

  • Berichten: 2249
  • Naar Azië gevlogen
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #10 Gepost op: januari 06, 2004, 06:51:41 pm »
De bron die ze in dat artikel aanhalen, meneer Feuerbach (inspirator voor Freud), had toch ook zo'n hele theorie:

God is een projectie dus God bestaat niet. (maar dan uitgebreid naar zoveel honderd pagina's).

Dit heeft de onderliggende aanname dat alles wat je je indenkt, niet kán bestaan. Dus het moment dat ik mezelf een Irak voor mijn geest projecteer, bestaat Irak niet meer.

:?
Mission = finding out what God is doing, and joining in!

Zwever

  • Berichten: 2249
  • Naar Azië gevlogen
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #11 Gepost op: januari 06, 2004, 06:55:42 pm »
(ik ga even verder met flooden)

Dit is ook een leuke quote:

quote:

Daar komt nu een heel andere factor bij die te maken heeft met de aard van het menselijk brein. Het menselijk brein zit zo ineen dat het niet in staat is twee specifieke vragen niet te stellen, met andere woorden dat het genoodzaakt is die twee vragen wel te stellen. Dat is ten eerste de waarvandaan-vraag en ten tweede de waartoe-vraag.
Die beste man geeft hier stiekum toe dat de mens geboren is met een verlangen naar het ontdekken van de zin van het leven, ik zou bijna zeggen, naar zijn Vader. :)
Mission = finding out what God is doing, and joining in!

cheese

  • Berichten: 2217
  • de waarheid zal u vrijmaken
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #12 Gepost op: januari 06, 2004, 11:29:31 pm »
mensen, ik moet bekenen dat ik een mening moet herzien :),
vroeger dacht ik namelijk dat alleen jehovah getuigen maar volgens het principe voet tussen de deur zieltjes probeerden te winnen, maar nu is er een heel ander slag met een soort ratio-geloof ijverig op weg om dit keer geen zieltjes te winnen,
(nee zieltjes bestaan niet en zijn slechts random-selektie produkten ) maar de gelovige medemens ervan te overtuigen, dat hun geloof eigenlijk maar irrationeel is en een soort wensdenken, onsproten aan een verkeerd gemuteerde hersenkwab...
oei nu heb ik het nog geschreven ook ><img src=" class="smiley"  />
Want de wijsheid dezer wereld is dwaasheid voor God

Koerok

  • Berichten: 1666
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #13 Gepost op: januari 07, 2004, 09:31:33 am »

quote:

op 06 Jan 2004 17:25:13 schreef els:
Maar je staat er toch achter?
Ik ben het grofweg met de strekking van zijn betoog eens ja, dat wel. Maar dat wil niet zeggen dat ik het per definitie met iedere zin eens ben. Het woord irrationeel zou ik niet snel gebruiken in dit verband.
"Ever noticed that people who believe in creationism really look unevolved?"

Koerok

  • Berichten: 1666
    • Bekijk profiel
De wortels van irrationeel geloof
« Reactie #14 Gepost op: januari 07, 2004, 09:34:04 am »

quote:

op 06 Jan 2004 18:06:48 schreef dsWim:
Het is volstrekt irrationeel om te denken dat je God kunt bewijzen als Hij bestaat.
[edit]Misschien in dit verband beter andersom: het is juist rationeel dat je God niet kunt bewijzen.
Tsja, waarom dan nog geloven in dat er zoiets bestaat als een bovennatuurlijk wezen? Dat is dan natuurlijk de vraag.
En waarom bijvoorbeeld niet geloven in Nimwits (onzichtbare mistwezens)?
"Ever noticed that people who believe in creationism really look unevolved?"