Auteur Topic: Moderne psalmberijming  (gelezen 1212 keer)

Qohelet

  • Berichten: 1736
  • Vanitas vanitatum...
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Gepost op: februari 27, 2003, 03:47:52 pm »
In de draad "Waarom geen opwekking?" heb ik een paar keer geprobeerd aan te geven, dat ik in de Psalmen onderwerpen, houdingen, motieven vind die ik elders mis. Ik ga ervan uit dat de Psalmen niet voor niets als bundel liederen in de Bijbel is opgenomen, gedicht door profeten en opgedragen aan de dirigent van het tempelkoor. Genoeg reden om ze te beschouwen als een inspiratiebron of zelfs norm voor wat en hoe je zingt in de eredienst.

Nu wil ik even los van de discussies over verhouding psalmen/liedboek/opwekking. Vooral ook van de kerkrechtelijke wolk van onduidelijkheid en frustraties. Een jaar of twee geleden ben ik begonnen met het berijmen van een aantal psalmen naar hedendaags Nederlands (gewoon op de Geneefse melodie, berijmen & componeren samen wordt wel heel tijdrovend). Het is mijn bedoeling om de psalmen toegankelijker te maken. En ook, om in de discussie de kritiek op het zingen van psalmen scherp te stellen. Ouderwets taalgebruik mag geen argument zijn.

Ik ben heel benieuwd naar kritische reacties op mijn berijming (of naar alternatieven). Marloes suggereerde dat ik daarvoor maar een draad moest openen. Bij deze!
als iemand eet en drinkt en het goede geniet bij al zijn zwoegen, dan is dat een gave Gods.


Qohelet

  • Berichten: 1736
  • Vanitas vanitatum...
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #1 Gepost op: februari 27, 2003, 03:51:36 pm »
De eerste twee. Psalm 1 is een programmatisch begin van de bundel. Het thema van de "twee wegen" kom je voortdurend in de Psalmen tegen! Psalm 2 stelt de rebellie van de wereld tegen God aan de kaak. Voor liefhebbers van de Messiah: het vernielen van de goddelozen door de Gezalfde is bij Handel de aanloop tot het "Halleluja"-koor -- durven wij ook nog zo tegen Gods machtsvertoon aan te kijken?

Psalm 1
Gelukkig wie zich wacht voor slecht gedrag,
niet meedoet met het goddeloos gelach,
maar aan de Wet van God zijn hart wil geven
en díe hanteert als richtlijn voor zijn leven:
want hij is als een boom die vrolijk bloeit,
zijn plannen als de vrucht die jaarlijks groeit.

De goddelozen zijn als stof en zand:
een vleugje wind al blasst het aan de kant.
Zo zijn ook zij; en als God recht recht zal spreken,
zal ‘t eigen kwaad hun lelijk op gaan breken.
Oprechten worden door de HEER geleid,
maar zonder Hem ben je de weg snel kwijt.


Psalm 2
Wat willen jullie, wereldmachten, toch?
Dat druk gedoe en al die dwaze dromen
om met je grote legers en bedrog
onder de macht van Christus uit te komen?
Hoor uit de hemel God spotlachend spreken;
vol woede klinkt zijn machtig stemgeweld:
“Schrik maar, want jullie kansen zijn verkeken,
Ik heb hier Zelf mijn Koning aangesteld!”

De HEER sprak tot mij, luister naar zijn woord:
“Vandaag heb Ik jou tot mijn Zoon verkozen.
Geen land is er dat jou niet toebehoort:
verniel als aardewerk de goddelozen.”
Heersers, denk na, je moet je nu bekeren;
kniel voor de Zoon en luister naar zijn stem:
zijn woede kan je als een vlam verteren –
Gelukkig iedereen die schuilt bij Hem.
als iemand eet en drinkt en het goede geniet bij al zijn zwoegen, dan is dat een gave Gods.


A.J. Pleysier (jr)

  • Berichten: 14
  • philadelphos
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #2 Gepost op: februari 27, 2003, 04:19:39 pm »
voor verdere verdieping: heb je ze ergens online staan? je hele ouvre, dus...
Weest in liefde elkander genegen...

Anita

  • Berichten: 204
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #3 Gepost op: februari 27, 2003, 04:49:20 pm »
Even off topic, A.J. Pleysier.
Waarom gebruik jij een foto van Aad Kamsteeg bij je naam???

Anita
God is geest en wie Hem aanbidden, moeten aanbidden in geest en in waarheid. Joh 4:24

Pulpeet

  • Berichten: 4393
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #4 Gepost op: februari 27, 2003, 04:54:36 pm »
De taal spreekt mij wel aan. Vergeleken bij 1773, waar ik elke zondag uit moet zingen, is dit een verademing. Net alsof de lucht opklaart... ;)

In voel me niet zo competent om inhoudelijk te reageren, maar ik heb toch een paar puntjes.
- De openingszin van je psalmboek gaat nu over goed/slecht gedrag. Gaat het in de psalm niet dieper? Over de raad der goddelozen? Dat heeft ook met je denken te maken. Eigenlijk met je hele wezen.
- Waar is in ps1 de trits wandelen-staan-zitten? Ik weet niet of die echt wezenlijk is, maar ik mis het wel.
- Wat ik wel echt mis is de 'waterstroom'
- Eerlijk gezegd vind ik de laatste zin van ps1 een beetje platvloers klinken. Komt misschien ook door het metrum, dat een gevolg is van de melodie. Maar toch...
De psalmtekst gaat eigenlijk nog dieper. De weg zal vergaan!
- Mooi dat je Christus noemt.
- Deze zin vind ik meesterlijk: "Hoor uit de hemel God spotlachend spreken" Het zet alles in een prachtig perspectief.

Ik kan me vergissen, maar het lijkt alsof het niet je bedoeling geweest de psalm een-op-een te berijmen. Dan is het meer een parafrase geworden. Geen moeite mee, maar als je iets als een berijming presenteert, moet je dan niet nauwkeuriger bij de brontekst aansluiten?

Ik zie dat ik meer 'negatieve' dan 'positieve' punten heb. Het is opbouwend bedoeld, en ik denk dat je het wel kunt hebben ;). (even voor de duidelijkheid)
« Laatst bewerkt op: februari 27, 2003, 05:16:57 pm door Pulpeet »

Wilhelmina

  • Berichten: 2340
  • Want uit Hem, en door Hem en t
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #5 Gepost op: februari 27, 2003, 05:10:19 pm »
Ik vind het heel mooi ( Psalm 1), en zou hem zo meezingen. Echter, de boom geplant aan waterstromen mis ik wel, voor mij een wezenlijk deel van Psalm 1.
De waterstromen zijn voor  mij een beeld van de Heilige Geest, jammer dat je juist dát weglaat. De vruchten zijn volgens mij ook een heenwijzing naar de vrucht van de Geest, en het loof dat genezing brengt wijzen voor mijn gevoel naar de gaven van de Geest.
Is het toevallig dat juist deze aspekten onderbelicht zijn?
Voor de rest absoluut geen bezwaar tegen een nieuwere vertaling, fijn voor de kinderen, maar op een site waar zo veel gezegd is over de bijbelse onderbouwing van de Opwekkingsliederen, ( notabene sommigen letterlijk uit de NBG vertaling) vind ik dit wel een wat magere vertaling.
Een mooi lied joh, maar eigenlijk geen vertaling van Psalm 1.

A.J. Pleysier (jr)

  • Berichten: 14
  • philadelphos
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #6 Gepost op: februari 27, 2003, 05:26:43 pm »
euh, vond de tekst mooi. en ben liefhebber van Kamsteeg. nog colleges van gehad. afbeelding komt van cvkoers. (c). back to topic
Weest in liefde elkander genegen...

A.J. Pleysier (jr)

  • Berichten: 14
  • philadelphos
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #7 Gepost op: februari 27, 2003, 05:38:37 pm »

quote:

op 27 Feb 2003 15:51:36 schreef Qohelet:

Psalm 1
Gelukkig wie zich wacht voor slecht gedrag,
niet meedoet met het goddeloos gelach,
maar aan de Wet van God zijn hart wil geven
en díe hanteert als richtlijn voor zijn leven:
want hij is als een boom die vrolijk bloeit,
zijn plannen als de vrucht die jaarlijks groeit.

De goddelozen zijn als stof en zand:
een vleugje wind al blasst het aan de kant.
Zo zijn ook zij; en als God recht recht zal spreken,
zal ‘t eigen kwaad hun lelijk op gaan breken.
Oprechten worden door de HEER geleid,
maar zonder Hem ben je de weg snel kwijt.

Over het algemeen een mooie herdicht. toch voel ik soms wat rijmdwang in je werk.  (stof en zand / aan de kant, zal spreken / lelijk op gaan breken). Bovendien, hoe moet ik denken over een boom die vrolijk bloeit? Dit soort personificaties kom ik in het liedboek ook tegen (bv 'groene eeuwigheid'). Niet alleen taalkundig twijfelachtig, maar ook een beetje vreemd.
De psalmen zijn oorspronkelijk door grote dichters op papier gezet (en door de Grootste Dichter geinspireerd). Ook de oude berijmingen zijn niet door de eerste de beste gedicht, al zijn ze gedateerd. Voor een nieuwe, gezaghebbende psalmberijming zouden we evenveel uit de kast moeten trekken als voor een nieuwe bijbelvertaling. Tenminste, als we de psalmen echt zo belangrijk vinden.
Weest in liefde elkander genegen...

Riemer Lap (inactief)

  • Berichten: 877
  • Het goede is meer dan het vele
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #8 Gepost op: februari 27, 2003, 07:10:40 pm »
Qohelet,

ff opff topic.
Schrijf je ook gedichten of doe je alleen in berijmingen?
Kijk eens in de draad Dichten.
Wie weet kun je meedoen?
Ik doe niet meer mee.

Qohelet

  • Berichten: 1736
  • Vanitas vanitatum...
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #9 Gepost op: februari 27, 2003, 09:48:17 pm »

quote:

op 27 Feb 2003 16:54:36 schreef Pulpeet:
In voel me niet zo competent om inhoudelijk te reageren, maar ik heb toch een paar puntjes.
Niet te bescheiden -- hier kan ik wel wat mee.

quote:


- De openingszin van je psalmboek gaat nu over goed/slecht gedrag. Gaat het in de psalm niet dieper? Over de raad der goddelozen? Dat heeft ook met je denken te maken. Eigenlijk met je hele wezen.
Raad = planning (Heb. etza, 0887). Ook weg = levenswandel vond ik zo concreet dat ik inderdaad naar 'gedrag' toe heb gewerkt.

quote:

- Waar is in ps1 de trits wandelen-staan-zitten? Ik weet niet of die echt wezenlijk is, maar ik mis het wel.
Goede analyse... bij 'compact' berijmen verdwijnen dat soort stijlfiguren wel eens. Ik probeer ze in het Nederlands wel eens te vervangen door andere stijlmiddelen, maar hier is dat inderdaad wat mager.
De 'boom aan stromen van water' heb ik op soortgelijke wijze geïnterpreteerd naar vrolijk bloeien. Zo kort en krachtig als het Hebreeuws - ke-etz shatul al-palne majim - krijg ik de boom niet in letterlijke weergave.

quote:

- Eerlijk gezegd vind ik de laatste zin van ps1 een beetje platvloers klinken. Komt misschien ook door het metrum, dat een gevolg is van de melodie. Maar toch...
De psalmtekst gaat eigenlijk nog dieper. De weg zal vergaan!
Ben er zelf ook niet zo tevreden over. Maar ik vind "maar bozen komen om in duisternis" ook niet alles.

quote:

- Mooi dat je Christus noemt.
- Deze zin vind ik meesterlijk: "Hoor uit de hemel God spotlachend spreken" Het zet alles in een prachtig perspectief.
Dank. Grappig dat je "Christus" hier waardeert; sommige mensen vallen juist hierover, want het zou een achronistisch-nieuwtestamentische invulling zijn. (Terwijl Christus en Messias hetzelfde betekenen...)

quote:

Ik kan me vergissen, maar het lijkt alsof het niet je bedoeling geweest de psalm een-op-een te berijmen. Dan is het meer een parafrase geworden. Geen moeite mee, maar als je iets als een berijming presenteert, moet je dan niet nauwkeuriger bij de brontekst aansluiten?
Het alternatief zie je in ons kerkboek: neem alle elementen uit de tekst zo letterlijk mogelijk over, vul de rest op met nietszeggend plaksel om aan het metrum en rijm te voldoen (rijm = lijm? ). Ik bespraar 34% op het aantal coupletten door bijvoorbeeld betekenisparallellen in de oorspronkelijke tekst ("Hebreeuws rijm" ) samen te nemen. De trits "wandelen - staan - zitten" is daar een voorbeeld van.
als iemand eet en drinkt en het goede geniet bij al zijn zwoegen, dan is dat een gave Gods.


Qohelet

  • Berichten: 1736
  • Vanitas vanitatum...
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #10 Gepost op: februari 27, 2003, 09:54:10 pm »
Twee gebeden: rust vinden bij God en een onschuldpsalm. Aan het eind van Psalm 7 vallen vooral de personificaties op.

Psalm 4
God, hoogste rechter, heb genade,
geef antwoord als ik bid en roep.
Ja, God geeft ruimte, Hij schept adem,
al durven jullie mij te smaden,
met jullie dwaze leugengroep.
Besef dat God mijn stem zal horen,
dat Hij voor mij genadig is:
zinloos geweld gaat snel verloren,
laat dus je woede niet ontsporen,
wees stil voor God, die heilig is.

Je moet de HEER vertrouwen geven,
breng Hem de offers die Hij wil.
“Wie geeft ons een gelukkig leven?”
— bid God dat Hij zijn licht zal geven,
dan komt het goed en word je stil.
Veel rijker dan een schuur vol koren
gaf U mij blijdschap in het hart.
Alleen nu ik bij U mag horen
kan niets mijn vredig slapen storen
al is de nacht ook diep en zwart.


Psalm 7
HEER, ik verwacht van U het leven,
mijn God, wil mij bescherming geven.
Verlos mij, ik ben vogelvrij,
mijn achtervolger jaagt op mij.
Laat wat zij willen niet gebeuren:
zij willen mij aan stukken scheuren,
zoals een hulpeloos stuk wild
waarmee een leeuw zijn honger stilt.

Als ik een misdaad heb bedreven,
ontneem mij, God, dan maar het leven;
ja, heb ik iemand iets misdaan,
geef dan mijn vijand maar ruim baan
— maar zelfs degenen die mij haatten,
heb ik niet in de steek gelaten:
maar, HEER, verdien ik deze straf,
trek dan uw handen van mij af.

God, laat uw woede nu ontbranden,
en red mij door uw sterke handen,
maak zo aan ieder volk bekend
dat U de grote Rechter bent:
kom mij in majesteit bevrijden,
mijn vijanden met macht bestrijden,
en ga daarna, voor ieders oog,
als overwinnaar weer omhoog.

De HEER is rechter van de aarde:
HEER, red mij, die uw recht bewaarde,
die met zijn onschuld voor U staat
en spreek mij vrij van al dit kwaad:
verbreek de goddeloze werken,
wil de rechtvaardige versterken!
Ja HEER, want U spreekt eerlijk recht,
U weet wie goed is en wie slecht.

Ik schuil bij God, die hulp wil geven
aan wie oprecht en trouw wil leven;
maar streng is Hij en niets ontziend
voor wie zijn woede heeft verdiend.
Wanneer je geen berouw wilt tonen,
zal hij met scherpe wapens komen,
hij legt zijn pijl aan en doorboort
met bliksems wie niet naar Hem hoort.

Al wie met Trouweloosheid paren
zullen uiteindelijk Leugen baren,
en wie een kuil graaft, valt tot straf
in ‘t zelf gegraven diepe graf:
Maar ik zal God mijn psalmen zingen,
want eerlijk zijn zijn rechtsgedingen,
ik loof Hem en bezing zijn faam:
hoog is de HEER, en groot zijn Naam.
als iemand eet en drinkt en het goede geniet bij al zijn zwoegen, dan is dat een gave Gods.


parepidemos

  • Berichten: 165
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #11 Gepost op: maart 03, 2003, 08:33:54 pm »
Beste Qohelet,

N.a.v. die eerste twee psalmen wil ik op iets wijzen, dat bij mij overkomt als een zwak punt. Psalm 2 wordt vaak geciteerd in het NT. Bijvoorbeeld in Openbaring, als wordt gesproken over het 'hoeden met een ijzeren staf'. Het nadeel van jouw compacte berijming is dat die niet meer helpt dat soort verwijzingen terug te vinden.
Denk bijvoorbeeld aan het begin van Psalm 22 - herken je die nog als je het lijdensevangelie leest?
Ik weet wel dat zo het berijmen/bewerken nog moeilijker wordt dan het al was. en je mag dit best zien als opmerking van iemand die het zelf helemaal niet kan. Maar ik bedoel het positief.
Helaas voor jou als berijmer zijn de psalmen ook noig het meest geciteerde boek uit de Bijbel.
Zeg niet: Hoe komt het, dat de vroegere tijden slechter waren dan deze? Want niet uit wijsheid zoudt gij aldus vragen. (vgl Prediker 7:10)

Qohelet

  • Berichten: 1736
  • Vanitas vanitatum...
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #12 Gepost op: maart 03, 2003, 09:18:55 pm »

quote:

op 03 Mar 2003 20:33:54 schreef parepidemos:
Helaas voor jou als berijmer zijn de psalmen ook noig het meest geciteerde boek uit de Bijbel.

Goed punt...

We kunnen ze ook onberijmd gaan zingen. Levert trouwens nog steeds problemen met verwijzingen. Vergelijk bijvoorbeeld het (via het Grieks vertaalde) citaat in Heb 2 van Psalm 8 met onze vertaling van Psalm 8 in het OT:

Heb 2: Wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt, of des mensen zoon, dat Gij naar hem omziet? Gij hebt hem voor een korte tijd beneden de engelen gesteld, met heerlijkheid en eer hebt Gij hem gekroond, alle dingen hebt Gij onder zijn voeten onderworpen.

Psalm 8: Wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt, en het mensenkind, dat Gij naar hem omziet? Toch hebt Gij hem bijna goddelijk gemaakt, en hem met heerlijkheid en luister gekroond. Gij doet hem heersen over de werken uwer handen, alles hebt Gij onder zijn voeten gelegd:

Als je dan ook de vraag probeert te beantwoorden over wie Ps 8 gaan en op wie Heb 2 het citaat toepast, is de verwarring compleet.

Dan durf ik er ook nog wel een verhullende berijming tegen aan te gooien.

HEER, onze HEER, hoe heerlijk is op aarde
de naam en faam die U ons openbaarde:
ja, zon en maan vertolken in de lucht
Uw majesteit, onschendbaar en geducht.

‘t Gebrabbel van een kind is één groot Amen:
uw grootste vijand moet zich dus wel schamen,
doordrongen van zijn eigen nietigheid:
uit alles blijkt uw creativiteit.

U hebt de sterren zelfs hun licht gegeven:
waarom zou U de mens dan aandacht geven?
Toch hebt U hem haast goddelijk gedacht:
U gaf de mens uw heerlijkheid en macht.

De mens houdt vee, hoedt schapen en temt stieren;
hij heerst als koning over alle dieren
te land, ter zee en in de wijde lucht
en wat bij daglicht in de aarde vlucht.

HEER, onze HEER, hoe heerlijk is op aarde
de naam en faam die U ons openbaarde:
ja, zon en maan vertolken in de lucht
Uw majesteit, onschendbaar en geducht.
als iemand eet en drinkt en het goede geniet bij al zijn zwoegen, dan is dat een gave Gods.


Qohelet

  • Berichten: 1736
  • Vanitas vanitatum...
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #13 Gepost op: maart 03, 2003, 09:25:40 pm »

quote:

op 03 Mar 2003 20:33:54 schreef parepidemos:
Denk bijvoorbeeld aan het begin van Psalm 22 - herken je die nog als je het lijdensevangelie leest?
Waarom, mijn God, laat U mij in de steek?
U bent zo ver wanneer ik huil en smeek;
waarom geen antwoord, nu ik week aan week
om U blijf vragen?
Lang zijn de nachten, uitzichtloos de dagen;
ik roep tot U: wanneer zult U mij horen?
Mijn rust is weg en ik voel mij verloren:
waar bent U nu?


De omstanders op Golgotha -- notabene, Joden! -- herkenden het citaat óók niet of wilden het niet herkennen; want Jezus citeerde in het Hebreeuws en dat was ook niet hun moerstaal. Als je dát consequent wilt nadoen, moet je nu zingen:

Eli, eli, lama zabchtani,
My LORD, my LORD, and why abandonned me,
und warum, Gott, antwortetest Du nie...


of terug naar de Roomse traditie,

Deus Deus meus respice me quare me dereliquisti
als iemand eet en drinkt en het goede geniet bij al zijn zwoegen, dan is dat een gave Gods.


parepidemos

  • Berichten: 165
    • Bekijk profiel
Moderne psalmberijming
« Reactie #14 Gepost op: maart 03, 2003, 09:41:45 pm »

quote:

op 03 Mar 2003 21:25:40 schreef Qohelet:
Eli, eli, lama zabchtani,
My LORD, my LORD, and why abandonned me,
und warum, Gott, antwortetest Du nie...
:) Wordt de slot regel nu "een parodie" of "geen prosodie" - dat weet ik nog nie.
Zeg niet: Hoe komt het, dat de vroegere tijden slechter waren dan deze? Want niet uit wijsheid zoudt gij aldus vragen. (vgl Prediker 7:10)