Op het eerste aanhoren moge het schijnbaar vreemd klinken, dat droefheid behoort tot de verschijnselen van het bevindelijke, geestelijke leven; - toch is het inderdaad niet anders; ja zelfs een eerste levenskenmerk. Droefheid echter verstaan in de zin van droefheid naar God.
Op zichzelf is droefheid inderdaad geen begeerlijke zaak. Droefheid op zichzelf is een gesteldheid der ziel, des gemoeds, welk eer dodend dan verlevendigend werkt. In het gewone natuurlijke leven is droefheid een gif voor de ziel te achten; droefheid werkt verterend, droefheid doodt; de droefheid der wereld, zegt de apostel dan ook, werkt de dood. Sommige mensen zijn van droefheid wel gestorven; anderen worden door natuurlijke droefheid soms zo overmand, dat zij krank worden, ongeschikt voor dagelijkse bezigheid, in enkele gevallen zelfs krankzinnig.
In het paradijs, in de staat der rechtheid, is dan ook geen droefheid aanwezig. Evenmin als deze in de hemel zal zijn, waar God alle tranen van de ogen zal afwissen.
Ik herhaal, het is dan ook wonderlijk te noemen, dat droefheid een kenmerkend verschijnsel bij het geestelijk leven is, een eerste verschijnsel nog wel.
Schreiend wordt de mens geboren; zo natuurlijk als geestelijk. Gelijk het een der kenmerken is van normale geboorte, dat het kindeke schreiend ter wereld komt, zo is dit ook een verschijnsel onafscheidelijk verbonden aan de ware, geestelijke geboorte uit God. Wie wedergeboren wordt, geboren uit water en geest, hij komt schreiend tot zijn nieuwe aanzijn.
Als God een mens gaat levend maken, doet Hij hem eerst.... sterven; als God een mens geestelijk en volzalig wil troosten, maakt Hij hem eerst geestelijk bedroefd, bedroefd naar God.
Naar God bedroefd. Men versta deze veel gebruikte, en onder Gods volk wél bekende uitdrukking toch recht. Het wil niet slechts zeggen, bedroefd met een droefheid, welke zich tot God uitstrekt; om God te ontvangen; maar nog meer, nóg dieper: het betekent een droefheid, welke overeenkomstig, volgens God is; dat wil zeggen: een droefheid welke behoort bij de aanvoeling en ontmoeting Gods in onze ziel.
Sta mij toe, te mogen opmerken, dat als de apostel Paulus in 2 Cor. 7 : 10 deze uitdrukking bezigt en daar spreekt van de »droefheid naar God", - hij dan in het Grieks, in welke taal hij zijn brief geschreven heeft, het woordje "kata" gebruikt, in onze Hollandse taal ve.tolkt door het woordje »naar», droefheid naar God. En dit woordje "kata" (naar) betekent zoveel als: volgens, op de lijn van; evenals wij wel eens zeggen b.v.: het is naar recht, naar gewoonte enz. Zo ook hier, droefheid naar God, is een droefheid welke niet alleen niet in strijd is met God en Zijn gemeenschap, maar welke geheel overeenkomstig deze is, om zo te zeggen: het behoort er bij. - Het is een droefheid, welke zich, o zeer zeker, ook naar, tot God uitstrekt; maar dit wel en bepaald, omdat dit geheel naar de aard van de werkingen Gods in onze ziel is. Wie met God in aanraking komt, vangt om te beginnen, niet aan met juichen, maar met schreien. De openbaring, de aanvoeling, de ontmoeting Gods in onze ziel verwekt smart, droefheid in ons.
Dat schijnt wonderlijk. - Het zou onverklaarbaar zijn te achten, als we hier met een óngevallen mens te doen hadden. Als we lezen, dat Adam God kende aan de wind des daags, dan geeft dit in genen dele de indruk, dat dit met smartgevoel gepaard ging. Integendeel. Die ontmoeting zal ongetwijfeld een reden zijn geweest tot innerlijke zielsverheuging.
Zonder val is droefheid een onmogelijkheid. De ontmoeting Gods is op zichzelve een oorzaak van vreugde. Maar wij zijn niet meer in de paradijsstaat. Wij zijn gevallen en missen nu van nature God. God is ons vreemd geworden. Vijandig zelfs staan we van nature tegenover Hem. Wij allen missen van nature God. En om te beginnen, daarover is nu.... niemand bedroefd.
Zie, dit is het vreselijke van 's mensen ellendestaat; hij is ellendig en hij weet het niet; hij gevoelt zich veeleer rijk en verrijkt; hij mist God en "mist" Hem.... niet. O, als hij eens waarlijk God "miste!" hoe zou zijn snarenspel verstommen; hoe zou hij klagelijk wenen.
Hoe ontstaat nu die droefheid?
Zij ontstaat uit het gevoel en besef van het Godsgemis.
En hoe ontstaat dit besef; nog wel tot een droefheid der ziel? Wel eerst dan, maar dan ook gewis, als de liefde Gods in onze harten wordt uitgestort. Als God zich zo kennelijk en krachtig aan ons en in ons laat gelden, dat wij tot de ontroerende gewaarwording komen, die God is de waarachtige God, ook de heilige, ook de beminnenswaardige God; en de ziel daartegenover nu ontwaart, dat zij van die God verre is, ja Hem mist. Zij gevoelt zich dan ledig »van God"; en ziet tevens, doordien God zich laat gelden aan haar in wederbarende werkingen, dat zij Hem niet missen kán, en niet missen wil; dit baart een ontroerende smart; een gestadigheid van indruk, van overtuiging, van leedgevoel, kortom van zielsgesteldheid, welke in het woord droefheid haar beste vertolking vindt.
