Hoe maak je een preek?

[Arjan]

Ik ben eigenlijk benieuwd van predikanten te horen hoe zoiets in zijn werk gaat. Is het een vlug-vlug-zaterdagavondklusje, of komt zoiets spontaan tot vorming in de loop van de week, eventueel aangevuld/geinspireerd door de actualiteit?

[A.J. van Zuijlekom]

Een preek: een vluggertje zaterdagavond?
Nou: reken maar van niet! Ik mag predikant zijn. Met heel veel plezier. Preken is prachtig. Maar je bent er wel een hele week mee bezig. Hoe? Zoeken naar een tekst. Meestal maak je eens in de zoveel tijd een plan voor een aantal maanden of weken. En als ik voor mezelf spreek: dan ben ik ook wel een hele week met zo'n preek bezig. In het begin van de week: zoeken naar de betekenis van een tekst. In de loop van de week: nadenken. Er eens met mensen over praten. Soms komt de tekst op cat aan de orde. Soms in bezoeken. Je confronteert jezelf met de tekst: hoe regaeer ik op die boodschap? Je denkt je in hoe anderen reageren zullen op die boodschap. Je bidt. Dat je eerlijk bent in je preek. Dat er eerlijk geluisterd wordt. Je formuleert. Achter je PC. Je denkt aan de mensen die je voor je hebt. Je formuleert de troost, de aansporing, de vermaning.
Een preek: niet even een vluggertje op zaterdagavond. Je bent er echt de hele week mee bezig. Maar tegelijk: het is ook schitterend om er mee bezig te zijn. Als predikant ben je lang niet altijd met moeilijke en problematische dingen bezig. Je bent ook zo nadrukkelijk bezig met de bron waar je allemaal uit drinken mag. dat geeft ook steeds were moed en kracht. Hopelijk niet alleen aan de predikant!

[izzewizze]

Ook nooit het idee gehad dat een dominee dat er maar even bij deed.

[Peter]

Ik ben erg blij met de bijdrage van ds. van Zuylekom.
Verder ben ik het 100% eens met de stelling van ds. Jonkman (een poosje geleden ergens gepubliceerd), dat een predikant meer dan 50% van z'n tijd bezig moet zijn met de Bijbel (en dus met het voorbereiden van preken). Laten we de predikanten die gelegenheid geven!
Ben benieuwd hoe van Zuylekom hier tegen aan kijkt.

[Pierre Kruizinga]

Het zou al te gek zijn als een predikant op zaterdagavond nog een preek in elkaar zou moeten draaien! Als het goed is heeft hij voor die tijd al stilgestaan bij de zaken die in zijn gemeente ''hot'' zijn en stemt de boodschap daar op af. Elke gemeente heeft nodig dat ze 's zondags wordt gevoed met de voor haar belangrijke items; is het niet in de preek dan toch zeker in het gezamenlijke gebed!!

[nitpicker]

quote:

op 13 Jan 2003 01:09:07 schreef Pierre Kruizinga:
Het zou al te gek zijn als een predikant op zaterdagavond nog een preek in elkaar zou moeten draaien! Als het goed is heeft hij voor die tijd al stilgestaan bij de zaken die in zijn gemeente ''hot'' zijn en stemt de boodschap daar op af. Elke gemeente heeft nodig dat ze 's zondags wordt gevoed met de voor haar belangrijke items; is het niet in de preek dan toch zeker in het gezamenlijke gebed!!

Het zou zeker al te gek zijn... maar ik heb niet altijd het idee dat een dominee heeft uitgezocht wat er leeft in de gemeente.. of dat hij er echt 100% bij stil heeft gestaan dat hij een boodschap moet brengen waar de gemeente ook wat aan heeft?!!

[Peter]

Wat voor de één 'hot' is, is het voor de ander niet ...
Persoonlijk hou ik van een meer indirecte manier van preken; dit houdt in: 90% bijbeluitleg (het 'woord bedienen') en 10% toepassing. Je laat dan de Bijbel spreken en dus geef je de Geest de kans om te bepalen wat voor jou 'hot' zou moeten zijn (misschien maak je je wel druk om iets onbelangrijks).

Op die manier gaat het meer indirect: door meer inzicht in de Bijbel maak je je een bepaald gedachtengoed eigen (of je gaat je gewoon verwonderen hoe mooi de Bijbel wel niet is) en in allerlei (verschillende) situaties die voor jou hot zijn, komt dat gedachtengoed jou weer van pas.

Je kunt iemand die honger heeft natuurlijk een vis geven, maar waarom niet een hengel?

[A.J. van Zuijlekom]

Peter vraagt of ik het met hem eens ben dat een predikant 50% van zijn tijd met de Bijbel bezig moet zijn. Ik vind het lastig om dat in een percentage uit te drukken. Net zo als het lastig is een precies antwoord te geven op de vraag: hoeveel uur vraagt een preek?
Ik denk dat een aardige vuistregel is 12-15 uur. Dat zijn dan de uren dat je echt achter je buro zit. En dat is nog niet de helft van je werkweek. Maar heel wezenlijk blijft ook dat andere: je loopt er gewoon een week mee rond. Je praat er op bezoeken, of soms tijdens catechisatie over. Het is voor een predikant goed om ook eens iets heel anders dan de Bijbel te lezen. Je moet de Bijbel kennen. Je moet je tijd kennen. En je moet de mens kennen. Die kennis is een groeiproces. En wat dat laatste betreft: de mensen kennen, dat betekent niet dat je overal zelf achteraan hoeft. Je functioneert als predikant in een team. En ik denk dat het goed is dat je als predikant vanuit je kerkenraad ook regelmatig ondersteuning krijgt als het gaat om onderwerpen voor de preken, de manier waarop je zaken benadert enz. Zonder verantwoordelijkheden af te schuiven, is het denk ik goed dat ook ouderlingen hierin hun verantwoordelijkheid (blijven) zien.

[Peter]

Eens. Maar ik denk dat het punt van Jonkman vooral was: de tijd van predikanten moet niet in beslag worden genomen door kerkblaadjes, voorzitterschappen, organisatie van allerlei dingen. Zelfs pastoraat en catechese kunnen door gemeenteleden worden gedaan. Laat een predikant datgene doen, waar hij goed in is: de Bijbel uitleggen. Een dienaar des Woords moet het Woord (be)dienen. En dat overbrengen op de gemeente op een aansprekende manier.
Omgekeerd: het is een slechte zaak als een predikant door allerlei besognes onvoldoende toekomt aan het maken van preken en preek dus een 'vluggertje' wordt! De kerkenraad en de gemeente hebben hierbij een verantwoordelijkheid!

[Maarten]

quote:

op 20 Jan 2003 21:22:03 schreef Peter:
Zie bericht hierboven

Even een off-topic reactie. Mijn excuus.

Dit doet sterk denken aan wat al eerder aan de orde is geweest in het thema "De professional in de gemeente". Een predikant is geen schaap met vijf poten en je moet dus ook niet van hem verwachten dat hij dat is. Dat wil niet zeggen dat preken z'n enige "specialisme" zou moeten zijn. Ik denk zelfs dat je niet goed kunt preken als je niet met beide benen in het leven staat. Ofwel: een predikant kan niet zonder een substantiële hoeveelheid pastoraat om goed en actueel te kunnen preken. Wat mij betreft dus: prediking en pastoraat. Ik schrijf dit in algemene zin, ik denk dat de preciese combinatie per predikant verschillend kan zijn. Je zou voor pastoraat bijv. ook in kunnen vullen: evangelisatie.

E.e.a. impliceert dat er in de gemeente op zichzelf wel noodzakelijke werkzaamheden niet standaard door de predikant verricht hoeven te worden. Ook hiervoor is niet direct een algemene regel te geven. Wat mij doodvermoeiend lijkt is dat een predikant overal z'n mening over dient te hebben. Er wordt door de KR tegenwoordig op allerlei terreinen beleid gemaakt. Mij best. Maar vaak wordt verwacht dat de predikant dan 'leading' is. Laat hem inspirator zijn en laat bekwame ouderlingen en/of commissie het werk doen. Het aantal ouderlingen verdubbelen zou wel eens heilzaam kunnen zijn en, om meer on-track te komen mbt het onderwerp, goed kunnen uitpakken voor de tijd die een predikant aan zijn preek kan besteden.

[Mientje]

quote:

op 07 Jan 2003 23:53:46 schreef A.J. van Zuijlekom:
Een preek: een vluggertje zaterdagavond?
Nou: reken maar van niet! Ik mag predikant zijn. Met heel veel plezier. Preken is prachtig. Maar je bent er wel een hele week mee bezig. Hoe? Zoeken naar een tekst. Meestal maak je eens in de zoveel tijd een plan voor een aantal maanden of weken. En als ik voor mezelf spreek: dan ben ik ook wel een hele week met zo'n preek bezig. In het begin van de week: zoeken naar de betekenis van een tekst. In de loop van de week: nadenken. Er eens met mensen over praten. Soms komt de tekst op cat aan de orde. Soms in bezoeken. Je confronteert jezelf met de tekst: hoe regaeer ik op die boodschap? Je denkt je in hoe anderen reageren zullen op die boodschap. Je bidt. Dat je eerlijk bent in je preek. Dat er eerlijk geluisterd wordt. Je formuleert. Achter je PC. Je denkt aan de mensen die je voor je hebt. Je formuleert de troost, de aansporing, de vermaning.
Een preek: niet even een vluggertje op zaterdagavond. Je bent er echt de hele week mee bezig. Maar tegelijk: het is ook schitterend om er mee bezig te zijn. Als predikant ben je lang niet altijd met moeilijke en problematische dingen bezig. Je bent ook zo nadrukkelijk bezig met de bron waar je allemaal uit drinken mag. dat geeft ook steeds were moed en kracht. Hopelijk niet alleen aan de predikant!

-----------------------------------------------------------------------------------------------
Vraag aan ds van Zuijlekom.
Wat zou u doen na zo.n week van voorbereiding, en u voelt op zondagmorgen dat de H. Geest u dringt om over iets anders te preken. zou u hier aan gehoorzamen, en zonder voorbereiding de sprong in het diepe wagen, geheel in vertrouwen dat de Heer u de woorden zal geven ? Of houdt u zich liever bij de veiligheid van de voorbereiding ?

[Skynolimit]

quote:

op 07 Jan 2003 23:53:46 schreef A.J. van Zuijlekom:
En als ik voor mezelf spreek: dan ben ik ook wel een hele week met zo'n preek bezig. In het begin van de week: zoeken naar de betekenis van een tekst. In de loop van de week: nadenken. Er eens met mensen over praten. Soms komt de tekst op cat aan de orde. Soms in bezoeken. Je confronteert jezelf met de tekst: hoe regaeer ik op die boodschap? Je denkt je in hoe anderen reageren zullen op die boodschap. Je bidt. Dat je eerlijk bent in je preek. Dat er eerlijk geluisterd wordt. Je formuleert. Achter je PC. Je denkt aan de mensen die je voor je hebt. Je formuleert de troost, de aansporing, de vermaning.
Een preek: niet even een vluggertje op zaterdagavond. Je bent er echt de hele week mee bezig. Maar tegelijk: het is ook schitterend om er mee bezig te zijn. Als predikant ben je lang niet altijd met moeilijke en problematische dingen bezig. Je bent ook zo nadrukkelijk bezig met de bron waar je allemaal uit drinken mag. dat geeft ook steeds were moed en kracht. Hopelijk niet alleen aan de predikant!

Ik neem aan dat het contact met God daarin voorop staat?Wat wil God ons zeggen in deze tijd?

[A.J. van Zuijlekom]

Even een reactie op Mientje en Skynolimit.

Ik dacht dat ik juist had laten zien dat je je in de voorbereiding wilt laten leiden door de Here die jou in deze tijd tot verkondiger van zijn blijde boodschap heeft gesteld. Daarom moet je dus naar zijn Woord luisteren, maar tegelijk moet je ook je mensen en je tijd kennen.
Bij de voorbereiding laat je je leiden door de Here en zijn Geest. Ik vind het dan wat vreemd om te zeggen: stel dat de Heilige Geest op zondagmorgen nou ineens met een andere tekst aankomt... Vertrouw je dan op de Geest of op je voorbereiding?
Bij de voorbereiding heb ik me toch ook door de Geest laten leiden.
Dat neemt natuurlijk niet weg dat je je preek misschien op vrijdag klaar hebt, en dat er dan op zaterdag dingen gebeuren die het nodig maken je preek alsnog aan te passen. Dat kan nog tijdens het houden van een preek. Maar de voorbereiding en de Heilige Geest tegen elkaar uitspelen, daar geloof ik niet in.
Dat neemt niet weg dat er extreme situaties kunnen zijn, dat je inderdaad besluit je preek op een later tijdstip te houden. Ik denk bijvoorbeeld aan de situatie in Enumatil toen 5 jongeren verongelukten. Toen waren diensten ook aangepast. Maar dan heb je het (gelukkig) over iets uitzonderlijks. De goede regel is: speel de Heilige Geest en zijn werk niet uit tegen de zorgvuldige voorbereiding van een predikant. Ik heb ook wel eens een predikant een zeer nadrukkelijk beroep op de Heilige Geest horen doen, terwijl het verhaal dat hij hield (vanwege de veelvuldige herhalingen en ondoordachte uitspraken) wel erg nadrukkelijk getuigde van gebrek aan voorbereiding.

[Skynolimit]

Bedankt voor de aanvulling. Mijn vraag is beantwoord.

[Mientje]

Beste ds. van Zuijlekom,

 Toch is het bij ons voor gekomen dat de voorganger zei iets voorbereid te hebben, en voelde dat de Geest hem drong over iets anders te preken, maar daarom was de voorbereiding evengoed wel van de Geest, ik wilde dat echt niet tegen elkaar uitspelen.

Maar mijn vraag was : zou u zonder voorbereiding het dan aandurven ?