De waarde van de catechismus-prediking hangt er sterk vanaf hóe je het doet. Als het goed is, zijn er veel voordelen:
- de catechismus vormt een handvat om alle kernthema's van de christelijke leer regelmatig aandacht te geven, zeg eens per jaar
- de catechismus is een herkenbare, systematische basis, waardoor kerkleden, jong en oud, intellectueel of niet, deze thema's in een bruikbaar kader kunnen plaatsen
- de catechismus zelf legt al een verbinding met het leven van de gelovige en van de gemeente; die verbinding kan in de preek verder actueel worden uitgewerkt
- in de verschillende "jaargangen" van catechismus-prediking is het goed mogelijk verschillende aspecten van de leer te benadrukken
- de catechismus-prediking is een veiligheidsmaatregel om te voorkomen dat een predikant bepaalde gedeeltes van de christelijke leer verwaarloost. Het is een inspiratiebron voor de prediker die zijn kruit verschoten heeft
- de catechismus-prediking verzekert je van een continuïteit tussen het onderwijs aan de jongere gemeenteleden en het onderwijs aan de volwassenen
Hoe onvolwassen is de catechismusprediking?
- Zondag 1 zet je ongetwijfeld midden in een volwassen situatie, van iemand die zich bewust is van zijn beperkingen, zijn onmacht tegen de dood, zijn behoefte aan verlossing. Het beschrijft kort maar krachtig de inhoud en basis van geloofszekerheid. Onvolwassen? Ik zou zeggen: een uiterst compacte samenvatting van het belangrijkste houvast dat elke christen zijn hele leven nodig heeft. Alle preken zouden iets moeten hebben van de bemoediging van dit antwoord: ik ben van Jezus! Ik ben vrijgekocht! God beschermt me als een Vader! Zelfs het kwaad is ondergeschikt aan mijn geluk! Wordt dat ooit saai?
- Zondag 2 met de kortste vraag en antwoord. Hoeveel volwassen christenen worstelen met de plaats van de wet in hun leven? De emotie van Romeinen 5-7, de scherpe woorden van Jezus in Matteüs 5, de positie van de wet als "tuchtmeester", alles klinkt mee in die paar vragen en antwoorden: ja, de wet stelt mij schuldig voor God, Heer, verlos mij van mijn schuld! Kom je hier ooit klaar mee?
- Zondag 3 zet ons op onze plek. Dat we zondig zijn en uit op alle kwaad weten we officieel prima, maar in de praktijk zelden. Wees dankbaar voor de predikant die dit handen en voeten weet te geven in zijn preken (en bij voorkeur vaker dan eens per jaar); hij behoedt je voor zelfgenoegzaamheid en arrogantie.
- Zondag 4 laat het Reformatorische inzicht zien in de rijkdom van Gods reddingsplan. Ultiem rechtvaardig, ultiem genadig. Je kunt dit natuurlijk laten verdorren tot een stuk droge dogmatiek, maar dat hoeft niet. Besef, althans die ene zondag in ieder jaar, hoe groot de genade van God is geweest dat Hij zijn Zoon door die vervloekte diepte heeft laten gaan.
- Zondag 5 ...
Ik heb elders al eens geschreven dat ik verbaasd was over de impact van de Alpha-cursus op studenten die jarenlang catechisatie hadden gehad en meestal ook belijdenis hadden gedaan. Je zou zeggen, ze kennen de basis van de geloofsleer ondertussen heel aardig, toch? Desalniettemin: gretig luisteren ze naar Nikcy Gumbel en beseffen eindelijk de waarde van de geleerde waarheid. Ik heb zijn boek (Questions of Life) onlangs gelezen en guess what: hij zegt niet zo veel meer dan de catechismus (behalve dan zijn meer charismatische insteek, maar dat terzijde). Diezelfde studenten lezen even gretig James Packer's Knowing God, Jerry Bridges' Transforming Grace, Bonhoeffer's Nachfolge en Watchman Nee's The Normal Christian Life. Vijf boeken over de basis van het christendom in één jaar tijd is ineens niet teveel!
Waarom is het voor de vrijgemaakte preken dan ineens teveel om althans jaarlijks een rondje te maken langs de hoofdthema's? Het probleem ligt niet bij de regeling van Kerkorde 66. Het probleem is misschien dat predikanten de scherpte en praktische impact van genoemde boeken niet durven of kunnen bereiken.
