Een recensie (uit het Parool) van deze groots opgezette film, die mij persoonlijk niet zo trekt...
The last SamuraiRegie: Edward Zwick
Met: Tom Cruise, Ken Watanabe, Timothy Spall
Oost ontmoet west in The last samurai. De Amerikaanse kapitein Nathan Algren (Tom Cruise), een legerheld die vocht tegen de indianen, wordt aan het einde van de negentiende eeuw ingehuurd om het Japanse leger op te leiden. De keizer wil de strijd aanbinden met een groep samoeraistrijders die rebelleert tegen de vooruitgang in de Japanse maatschappij en de westerse invloeden.
Als Algren gevangen wordt genomen door hun leider Katsumoto (Ken Watanabe), is hij zeer onder de indruk van de Samoerai-tradities, waarin zenmeditatie, eergevoel en toewijding centraal staan. Uiteindelijk zal hij als een soort westerse samoerai meevechten in de strijd tegen het leger van de keizer.
Waar hebben we dat onlangs eerder gezien: een Hollywoodacteur met een samoeraizwaard tussen de bloeiende kersenbloesem? Precies, in Kill Bill. Maar het verschil tussen beide films is levensgroot. Quentin Tarantino put rijkelijk uit de Japanse filmtradities, en gebruikt zijn inspiratiebronnen om er een unieke mengeling van genres van te maken. Hij dweept niet met oosterse wijsheden, maar slechts met door hem bewonderde films.
In The last samurai wordt daarentegen wel gedaan aan een soort oosters filmtoerisme: elk cliché over de samoerai en de Japanse cultuur passeert de revue. Die onthechte levensstijl dient als balsem voor de besmette ziel van Algren, die lijdt aan schuldgevoel over de onschuldige indianen die hij moest vermoorden.
Tegelijkertijd kan hij als westerling het kleine samoeraileger ook wat leren. Indachtig the American dream overtuigt hij hen ervan zich niet neer te leggen bij hun lot, maar dat zelf ten goede te keren. Regisseur Edward Zwick (Legends of the fall) kan zo de kool en de geit sparen: meeliften met de mode van verlichte oosterse denkbeelden, zonder dat dit wil zeggen dat je bijvoorbeeld na een nederlaag harakiri moet plegen. Een verzoenend Hollywood-einde voor held Tom Cruise is daarom gegarandeerd.
De dubieuze manier waarop Zwick het genre van de samoeraifilm naar zijn hand heeft gezet, wordt slechts ternauwernood gecompenseerd door zijn vakmanschap. De veldslagen in The last samurai zijn zeer indrukwekkend, met weidse massascènes en dynamische man-tegen-mangevechten. De film heeft bij vlagen een meeslepende epische kracht, al haalt The last samurai nooit het niveau van samuraifilms zoals de Japanse grootmeester Akira Kurosawa die ooit maakte.
Tom Cruise laat zich in zijn rol te veel leiden door de verdwaasde bewondering voor de oosterse wijsheid. De Japanse acteur Ken Watanabe daarentegen heeft het charisma om Katsumoto vol overtuiging te spelen. Als echte samoerai kiest hij aan het einde van de film voor een eerzame, zelfgekozen dood. Maar niet voordat hij nog een keer heeft genoten van de perfectie van de kersenbloesem - precies zoals men zich dat in Hollywood voorstelt.
