Omdat er momenteel toch niet zoveel interessants gebeurt in mijn leventje tik ik maar even wat over iets waar ik me erg voor interesseer en waarover ik de afgelopen week interessante artikelen las.
De laatste jaren ben ik erg bezig met het nadenken over (het werk van) de Heilige Geest en of daar in de kerk niet veel breder aandacht, ruimte en openheid voor moet zijn. Hierbij ben ik erg gestimuleerd door de conferenties van
Gods Geest Werkt, waar de predikanten Jos Douma (2x), Henno Smit en Gert Hutten, inspirerende lezingen hielden. Ik ben er onder andere hierdoor achter gekomen dat de Geest vaak veel meer wil en kan dan wij denken, verwachten en misschien zelfs willen. Een van de vragen waar ik mee bezig ben is in hoeverre het 'breder' denken over de Geest nu in feite een 'nieuwe' leer is binnen de GKV en in hoeverre dit ook gevolgen heeft voor het denken over allerlei andere onderwerpen. Tot nu toe kies ik ervoor om zoveel te gaan voor de gereformeerde brede diepgaande manier van geloven maar met een open mind en met veel concrete verwachting van het werk van God in mensenlevens. Wil je dat 'evangelisch' noemen, so be it, maar ik ben het eens met ds. Gert Hutten als hij zegt: 'De Geest is niet evangelisch, maar een Bijbels gegeven.' Dus ik denk dat het niet gaat om het overstappen op een ander spoor of iets dergelijks, maar 'gewoon' om het verbreden van je uitzicht.
Toen ik het boekje
Verrast Door De Geest van ds. Gert Hutten in de winkel zag liggen, heb ik hem dan ook meteen gekocht. Ik vind het (tot nu toe) een aanrader omdat hij open en breed over de Geest schrijft, en kritiek op zowel de traditionele kerken (die de Geest te weinig ruimte geven/gaven) en evangelische/pinkstergemeentes (waar vaak excessen voorkomen) niet schuwt.
Ik werd er dan ook een beetje verdrietig van toen ik in het
Nederlands Dagblad las dat ds. A.N. Hendriks in Nader Bekeken heeft geschreven dat hij een kerkelijke uitspraak wil dat de gaven van Geest alleen maar in de begintijd van de kerk voorkwamen en nu niet meer. 'Want dat is altijd zo geleerd en anders komt de eenheid over het denken over de Geest in gevaar.' IK denk dat als we vandaag op grond van de Bijbel (dat zeker!) tot andere conclusies komen dan vroeger, we niet krampachtig aan het vroegere moeten willen vasthouden. Ik vind ds. Hendriks vaak erg goed in zijn preken (afgelopen zondagmorgen nog), zeker voor iemand van zijn leeftijd, maar deze oproep van hem valt me behoorlijk tegen. Alsof we de Geest kunnen opsluiten in een kerkelijke uitspraak en Hem mogen zeggen wat Hij nu wel en niet meer doet (mag doen?).
Ds. Hutten schrijft genuanceerd, open en met Bijbelse onderbouwing en daar kan je niet op zo'n manier tegenin gaan denk ik. Ds. Jos Douma zei ooit in het ND: ,,Vaak wordt gesproken over evangelische invloed in gereformeerde kring. Ik denk dat er ook gereformeerde invloed in evangelische kring mogelijk is." Dat vind ik nou helemaal geweldig. Staan voor je eigenheid met een open blik naar 'buiten' toe.
Afgelopen maandag stond er een goed artikel in het ND, waarin een soort analyse over het denken over de Geest in de traditionele kerken wordt gegeven, met veel aandacht voor de actuele 'commotie' rond het boek van Hutten.
quote:
Verrast
De tijd is voorbij dat alle vertrouwen wordt gesteld op formuleringen, belijdenissen, op zuivere leer en ondertekening van zuivere leer, signaleerde dr. C. van der Kooi op een studiedag in Utrecht (12 februari jl.). ,,Geloof moet niet alleen boven de wereld zweven, niet enkel een gedachtegang blijven, of iets van later, maar het moet zijn waarde hier en nu al betonen'', schetste de bijzonder hoogleraar charismatische theologie.
Hiermee in verband staat het verlangen onder orthodoxe christenen naar ,,de werkelijkheid van het heil''. ,,De aandacht voor het zeer concrete werk van de Geest - zoals profetie, genezing, klanktaal, dienen - heeft rechtstreeks te maken met de vraag naar de realiteit van het heil.''
Deze beweging valt her en der waar te nemen. Grenzen tussen geestelijke stromingen binnen het christendom zijn niet meer heilig. Deze en gene in orthodox-christelijke kring maken gewag van heroverweging van wat altijd vanzelfsprekend leek. Daarbij gaat de aandacht in het bijzonder uit naar de gaven van de Geest.
Tongentaal
Ook in de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) denkt niet iedereen, en niet iedere predikant, meer hetzelfde over de gaven van de Geest, stelt dr. A.N. Hendriks deze maand vast in het blad Nader Bekeken. Hij pleit daarom voor een kerkelijke uitspraak over de leer van de Heilige Geest. De emerituspredikant heeft zelf altijd de mening vertolkt dat 'wondervolle gaven' behoorden bij de begintijd van de kerk. Hendriks schaart zijn visie onder wat tot voor kort algemeen geaccepteerd was onder gereformeerden.
Aanleiding voor zijn artikel is de verschijning van Verrast door de Geest, geschreven door de vrijgemaakt-gereformeerde predikant ds. G.H. Hutten. Die verzet zich tegen de opvatting dat er nu geen wonderen meer zouden gebeuren. ,,Als we de kracht van de Geest inperken, heeft dat zeer grote gevolgen voor hoe we de Bijbel lezen en uitleggen, maar vooral ook voor hoe we Jezus zien.''
De predikant verdiepte zich in het onderwerp op verzoek van zijn uitgever (Barnabas, Heerenveen), schrijft hij ter inleiding. Naar eigen zeggen wist hij er nog maar weinig van toen hij eraan begon. ,,Er ging een wereld voor mij open'', schrijft hij. ,,Ik ben uitermate verrast door alles wat ik leerde, of beter gezegd door wat de Geest mij leerde.''
Depressief
In het eerste hoofdstuk kondigt hij aan kritisch te schrijven ,,over de traditionele kerken en over de bepaalde charismatische opvattingen van de Geest''. De kritiek komt tot uitdrukking in zinnen waarin hij spreekt over een 'we' waarmee wat mis is. Dan zal hij wel doelen op de traditionele kerken: ,,Liever beperken we de macht van de Geest, omdat we niet weten wat er gaat gebeuren als de Geest losbreekt.'' En: ,,Te vaak leven wij nog alsof de satan de baas is. Te vaak hoor ik depressiefmakende verhalen over de kracht van de zonde en de kracht van de satan.'' Soms ook ontbreekt het 'we': ,,De vervulling van Gods beloften wordt vaak te eenzijdig naar de toekomst geschoven. Straks zal God alles nieuw maken. Daar zit ook iets veiligs in. Het is fijn dat God zoveel belooft, maar stel je voor dat Hij het ook echt gaat doen.''
Hutten bevestigt dat de nadruk op speciale ervaringen van de Geest kan ontsporen. Maar: ,,Door zich af te zetten tegen charismatische uitwassen zijn er kerken waar de Geest te weinig ruimte krijgt en waar ook verkeerde visies over de Geest zijn ontstaan.'' Hij noemt het een ,,smerige truc van de satan'' om te leren dat ,,geloof weinig met gevoel te maken heeft''. ,,Het is uitermate zorgelijk dat in veel kerken emoties worden ingeperkt.''
Allerlei aspecten van het werk van de Geest passeren de revue in het boek. Natuurlijk komt ook de gave van genezing aan de orde, een gave die breder opgevat moet worden dan lichamelijke genezing, tekent Hutten erbij aan. En: ,,Geloven betekent niet: alles wordt heel. Geloven is ook: leren leven met gebrokenheid.'' Hij waarschuwt voor genezingsdiensten waar genezing van ziekte wordt beloofd als je maar goed gelooft. ,,Dat is de beste manier om een zieke ook geestelijk kapot te maken.''
Tegelijk stelt de predikant uit Franeker dat er een ,,nauw verband'' is tussen geloof en genezing. ,,Bij geloof gaat het vooral om vertrouwen en verwachting. Wie weinig verwacht, zal weinig ontvangen.'' Daarom schrijft hij even verderop: ,,Zal God de gave van genezing, een gave voor de gemeente, geven aan een gemeente waarvan tachtig procent gelooft dat Hij het wel kan maar niet meer doet?''
Koor
Hutten is een stem in een groter wordend koor van orthodox-christelijke theologen die gaven als profetie, tongentaal en genezing niet tot een ver verleden willen beperken. De protestants-hervormde predikant ds. M.D. Geuze bepleit in het boek Profetie (uitg. Gideon, 2004) openheid voor nieuwe openbaring, direct door God ingegeven. De protestants-hervormde dr. J. Hoek stelde in zijn recensie van dit boek (in het Nederlands Dagblad) dat bezinning op profetie geboden is. ,,Met de schrijver (Geuze, red.) mogen we uitzien naar het meer en meer openbaar worden van de gave van de profetie als 'Gods nu-woord', als toespitsing van het geschreven Woord van God in de situatie van het heden.'' Dezelfde Hoek keert zich in de bundel Profetisch geïnspireerd (uitg. Quantes, 2005) tegen de visie van dr. A.N. Hendriks dat bijzondere gaven van de Geest, zoals profetie, alleen voorkwamen in de begintijd van de christelijke kerk.
En dit is maar een greep uit de meest recente publicaties. Het gaat om een trend die al veel langer aan de gang is, en die nog veel discussie zal oproepen. C. van der Kooi zei in Utrecht ten aanzien van de gereformeerde traditie: ,,Ik pleit ervoor dat er een visie wordt ontwikkeld op het christenleven en de gaven. De discussie daarover is internationaal gezien nog maar net of nauwelijks op gang gekomen, dus hoe zouden we er dan nu al uit kunnen zijn?''
Verder had het
Friesch Dagblad vorige week een interessant interview met Gert Hutten waarin hij zijn boek toelicht:
quote:
Ds Gert Hutten uit Franeker schreef boek over de Heilige Geest
De Geest is meer dan ‘iets’ voelen
Franeker - ,,God, daar hebben christenen nog wel een beeld bij en bij Jezus ook omdat die op aarde heeft rondgelopen, maar zodra het gaat over de Heilige Geest wordt het voor velen te vaag’’. Het is de ervaring van ds Gert Hutten uit Franeker. Zijn meest recente boek, Verrast door de Geest, gaat over de Heilige Geest.
LODEWIJK BORN
Toen zijn uitgever hem in 2002 belde met de vraag om een boek te schrijven over de Heilige Geest was Huttens eerste reactie dat dat hem ,,leuk leek’’. Niet wetende wat voor wereld er voor hem open zou gaan. ‘Ik moet eerlijk bekennen dat ik nog maar weinig wist over de Geest. Ik ben uitermate verrast door alles wat ik leerde, of beter gezegd door wat de Geest mij leerde’, zo schrijft hij in de inleiding van het boek.
In de studeerkamer van de gereformeerd-vrijgemaakt predikant uit Franeker staan twee planken met boeken over de Heilige Geest. Verrast door de Geest , waar hij liefst twee jaar aan werkte, is ontstaan na uitgebreid literatuuronderzoek, intensieve bijbelstudie en veldonderzoek, zo vertelt Hutten, die deze week bekendmaakte dat hij verkast van Franeker naar Arnhem. ,,In het boek wil ik mensen meenemen op een ontdekkingsreis door de Bijbel en door de wereld van de Geest.’’
Het 263 pagina’s tellende boek is echter niet een soort van simpel toegangskaartje geworden hoe je de Geest kunt gaan ervaren, benadrukt Hutten. Het is meer richtinggevend voor de lezer. ,,Ik zal lang niet altijd zeggen ‘zo is het’ of ‘zo moet het’. Ik wil mensen aan het denken zetten, zodat er een proces van groei op gang komt.’’
Honger
Het is in tegenstelling tot zijn eerdere boeken, die hij specifiek voor jongeren schreef, nu een boek voor volwassenen geworden. ,,Omdat ik die heel graag wil bereiken.’’ Hutten merkt dat er kerkbreed in Nederland de laatste jaren een grote honger is ontstaan naar meer verdieping en juist ook naar meer van de Geest. Niet alleen binnen zijn eigen kerkelijke kring. ,,Je ziet het overal. Dat de Protestantse Kerk in Nederland het tot jaarthema uitriep met ‘Kom Heilige Geest, vernieuw Uw kerk’ is bijvoorbeeld een teken. Er is in kerken een verlangen naar meer radicaliteit, meer heiligheid en meer beleving, vooral ook onder jongeren. Er is een sterk verlangen om in de kerken iets te betekenen in en voor de wereld.’’ De Geest is daarbij een kernpunt, meent Hutten.
Echter, zodra het over de Heilige Geest gaat, zie je ook direct een reactie. ,,Het is hét grote spanningsveld in kerken. Er is onrust en onkunde rondom, en over de persoon en het werk van de Heilige Geest. Een hele grote groep heeft namelijk weinig met de Geest. Ze zeggen: ‘Dat is evangelisch, daar moet ik niets van hebben.’ De Geest is echter niet evangelisch, maar een bijbels gegeven. In de bijbel lees ik: ‘Niemand kan zeggen: ‘Jezus is Heer, dan door de Heilige Geest’.’’, aldus de predikant.
De onrust komt volgens Hutten met name doordat er juist in de kerken zelf een tegenstelling wordt gecreëerd. ,,De vervulling met de Geest is nodig. Hij alleen kan je overtuigen. Maar we moeten er goed over nadenken hoe we mensen kunnen meenemen in een groeiproces. Bij sommige, naar eigen zeggen door de Geest vervulde christenen, merk ik een soort arrogantie. ‘Ik ben er en jij nog niet’. Bovendien ligt er in deze tijd heel veel nadruk op gevoel. Ik voel en ervaar veel of ik voel of ervaar niets. Zorgt nu eerst maar eens dat je de feiten kent dan komt het gevoel vanzelf, want gevoel komt altijd na een feit. Je bent niet zomaar ineens blij.’’
,,Het is mijns inziens wel zo dat niet iedereen een ‘waar’ of echt geloof heeft. De Catechismus spreekt daar al over en stelt de vraag ‘Heb je een waar geloof?’. We zullen hoe we christen zijn in het dagelijks leven, kritisch tegen het licht moeten houden.’’
In Verrast door de Geest behandelt Hutten in twintig hoofdstukken allerlei zaken die in de Bijbel worden beschreven over de Heilige Geest. Zoals de gaven en vruchten van de Geest, de Geest en Pinksteren en hoe God zich manifesteert door de Geest in levens van mensen. ,,De Geest is echter nooit in woorden te vatten. De grootheid ervan is niet voor te stellen. De persoon van de Geest is veel groter dan ons denken. In de brief van Paulus aan Efeze staat het beschreven als ‘de overweldigende rijkdom’ die ons door God uit genade geschonken is. Dat vind ik een heel belangrijk punt, die nadruk op genade. Het is God die geeft en wij mogen ontvangen. Het is niet zo dat je als christen vanuit een soort schuldgevoel heel veel voor God moet doen en dat je ‘dan wel in de hemel komt’. Nee, God zelf wil door zijn Geest van ons een heilig mens maken. Door ons te reinigen en te vullen. We moeten ontdekken dat God niet alleen in het verleden grote dingen heeft gedaan, maar ons meer richten op dingen die Hij beloofd heeft om te gaan doen.’’
Hutten geeft aan in zijn boek dat hij ook duidelijk de reformatorische spiritualiteit van het mogen ontvangen voorstaat. Hij vertelt onder meer hoe hij een keer van een evangelisatieteam de vraag kreeg of hij ‘ook vervuld was met de Heilige Geest?’ en ‘Heb je al radicaal voor Jezus gekozen?’. ,,Ik wil die vragen niet veroordelen, maar vaak spreken wij te veel over wat de mens moet doen, meemaken, ervaren, voelen en dat jij moet kiezen. Het gevolg is dat het allemaal zo moralistisch wordt. Jij moet van alles, maar ik zeg: Ik moet het goede niet doen omdat het nu eenmaal zo goed is. Als ik het goede doe, verheerlijk ik daardoor God, want Hij heeft het aan mij gegeven.’’
In het kader van zijn veldonderzoek bezocht hij diverse samenkomsten en kerken waar gaven van de geest worden toegepast, zoals gebedsgenezing en bevrijdingspastoraat. ,,Maar mijn belangrijkste bron was de Bijbel zelf. Daarnaast ben ik door veel anderen op het goede spoor gezet. Bijvoorbeeld door wat ik las bij C.S. Lewis, Augustinus, Tim Keller, maar ook bij iemand als prof. dr Bram van de Beek.’’
De predikant is kritisch over de traditionele kerken en over bepaalde charismatische opvattingen over de Geest. ,,In sommige charismatische kringen wordt gezegd dat je eerst moet geloven in Jezus. Daarna moet je gedoopt worden met de Heilige Geest en als teken van die vervulling en doop zul je in tongen gaan spreken. Ik lees dit nergens in de bijbel. Het spreken in tongen is maar een van de gaven van de Geest en niet iedereen zal die gave hebben. Het is ook een discriminerende opvatting. Iedereen die niet spreekt in tongen is dus blijkbaar geen echte christen.’’
Hij schrikt er van hoe sommige kerken tegenwoordig kerk zijn. Teveel naar binnen gericht en bezig met interne zaken zoals eenheid of juist verdeeldheid waar duizenden uren in gaan zitten. ,,Ik denk steeds vaker: soms lijken kerkelijk structuren en het instituut kerk juist de verkondiging van de blijde boodschap in de wereld te blokkeren. We moeten weer de straat op net als Jezus. Laten zien in onze daden van barmhartigheid en omzien naar de naaste wat geloven inhoudt. Traditionalisme is de grootste bedreiging voor de kerken. Een kerk moet altijd dynamisch zijn en in beweging. Anders gaat ze dood.’’
In zijn boek is de Franeker predikant duidelijk over de plek van Jezus. ,,Hij is de bron. Dieper dan Jezus kun je niet gaan. De Geest wekt ervaringen en via die ervaringen en via de Bijbel drijft hij ons naar Jezus. Tegelijk zeg ik ook: het is Woord en Geest. De Geest werkt door het Woord, maar soms ook zonder het Woord.’’
Niet volmaakt
Hutten wijst als het gaat om de Geest ook op twee belangrijke dingen. ,,De Geest vernieuwt je leven, maar het betekent niet dat de gebrokenheid en zonde weg is. Die zal er altijd zijn, want dit leven is niet volmaakt. In mijn eigen leven zie ik hoe krachtig de zonde is. Toch weet ik dat ik uit Zijn kracht mag leven. Voor mij is de Geest ook absoluut een persoon, die ik mag aanroepen in gebed. Net zoals ik dat doe met God en Jezus. Ook dat is voor mij een ontwikkeling geweest.’’
Om iets van die Geest te kunnen ervaren moet je uiteindelijk toch zelf een stap zetten als christen meent Hutten. ,,Het komt niet vanzelf. Het gaat erom dat je God zoekt, dat we zoals Luther het zei: ‘Leren leven vanuit genade’. Als die Geest gaat waaien is de richting belangrijker dan de emotie. Het gaat niet vooral om wat we voelen, maar vooral om waarheen we op weg zijn. De Geest leert je om te zoeken naar de Bron van je ervaringen en gaven. Hij leert je te zoeken naar het doel waarvoor ze gegeven zijn. God en Jezus verheerlijken.’’
N.a.v.: Verrast door de Geest, G.H. Hutten, Uitg. Barnabas, Heerenveen, 263 blz. Prijs: 17,50 euro
