Calvijn, zelfkritiek en individualisme

[mirt]

Uit de Calijntest:

De vraag: Ik bekijk mijn eigen doen en laten geregeld kritisch

De uitleg: De moderne Westerse cultuur zou zich van andere culturen onderscheiden door het openstaan voor zelfkritiek. Deze vorm van zelfondervraging is sterk gestimuleerd door Calvijn en calvinisten. Door dat te doen en door er – in je eentje – over te schrijven en te lezen, bevorderen ze ook het individualisme.

Herken je dit bij jezelf of anderen?
In hoeverre vind je dit positief en/of in hoeverre negatief?

[Thorgrem]

In hoeverre kunnen we alle positieve culturele eigenschappen toedichten aan Calvijn en het calvinisme. In hoeverre zijn dat niet eigenschappen die er ook zonder het calvinisme zouden zijn.

Eerlijk gezegd mis ik elk serieus onderzoek wat daar verbanden tussen legt.

[mirt]

Ik vind het prima om de vraagstelling eerst daar op te richten. Dat was ik gewoon even vergeten. Ik vond het zelf van de test ook nogal kort door de bocht, maar wie weet is er toch wel een verband.

Maar laten we eens kijken of we erachter kunnen komen waar zelfreflectie en individualisering zoal nog meer vandaan kunnen komen.

Gewoon van de verlichting?

Wat heeft het calvinisme wat de verlichting niet heeft in verband met de 'stelling' van de test?

[Antonius]

quote:

mirt schreef op 04 februari 2009 om 20:30:
Ik vind het prima om de vraagstelling eerst daar op te richten. Dat was ik gewoon even vergeten. Ik vond het zelf van de test ook nogal kort door de bocht, maar wie weet is er toch wel een verband.

Maar laten we eens kijken of we erachter kunnen komen waar zelfreflectie en individualisering zoal nog meer vandaan kunnen komen.

Gewoon van de verlichting?

Wat heeft het calvinisme wat de verlichting niet heeft in verband met de 'stelling' van de test?

wie kan mij dan in 1 zin uitleegen wat het calvinisme in houd?

[mirt]

Ik denk niemand, het zijn volgens mij altijd vertekeningen van het calvinisme als je dat wel doet.

Wat een raar woord is calvinisme eigenlijk, vind ik ineens.

Natuurlijk wordt bedoelt de gehele stroming van navolgers van Calvijn en allen die door hem beïnvloed zijn. Dat hoeft dan niet alleen in geloof te zijn, maar kan ook in cultuur zijn.

Blijkt gelijk weer hoe lastig het is om goed met zo'n term om te gaan. Want hoe haal je de invloed van Calvijn en de invloed van bijvoorbeeld de Verlichting uit elkaar. Niet dat ze niks met elkaar te maken hebben, maar toch ook niet alles.

Maar ik lees nu pas goed wat Thorgrem als eerste reaktie schrijft en wil hier snel op zeggen dat ik helemaal niet vind dat dat alleen maar positief is, het individualisme.

quote:

Thorgrem schreef op 04 februari 2009 om 19:56:
In hoeverre kunnen we alle positieve culturele eigenschappen toedichten aan Calvijn en het calvinisme. In hoeverre zijn dat niet eigenschappen die er ook zonder het calvinisme zouden zijn.

Eerlijk gezegd mis ik elk serieus onderzoek wat daar verbanden tussen legt.

En sinds ik dat zie, erger ik me soms aan dingen waar ik me vroeger niet zo druk om maakte. Wij hebben binnenkort zo'n 'tijd voor een ander' dag van Present en aan het eind van de dag, zo werd gezegd komen we weer bij elkaar en gaan we 'natuurlijk' ook foto's bekijken van de verschillende groepen, zodat we nog eens kunnen zien wat we gedaan hebben.

Waarom is het niet genoeg dat we wat voor een ander gedaan hebben? Wij willen weer zo nodig onszelf, als degene die iets voor de ander gedaan heeft in beeld... Vroeger waren de mensen heus niet beter, maar zoiets kwam gewoon minder snel in ze op. Ik denk dat dat de invloed van het individualisme is.

[Thorgrem]

Ik schop de draad weer even omhoog vanwege de viering van de vijfhonderdste geboortedag van Calvijn.

Bij deze viering heeft de minister-president een toespraak gehouden waarin hij opriep tot meer individuele verantwoordelijkheid. Te vinden op:
http://www.trouw.nl/relig...r_nieuw_moreel_besef.html

Premier pleit voor nieuw moreel besef

De samenleving moet de eigen verantwoordelijkheid van mensen weer centraal stellen. Dat betoogde premier Jan Peter Balkenende zaterdagavond bij de landelijke herdenkingsbijeenkomst van de vijfhonderdste geboortedag van kerkhervormer Johannes Calvijn.

enz.

In hoeverre heeft datgene wat Balkenende in zijn toespraak heeft gezegd met Calvijn te maken? Ik herken punten terug in het katholicisme, maar bijvoorbeeld ook in het liberalisme. Kortom, het ontgaat mij even waarom de eigenschappen die Balkenende noemt per definitie calvinistisch zouden zijn.

[mirt]

Een beetje in het algemeen kan ik daar misschien wel wat zinnigs over zeggen. Stel er was een bepaalde tijd waarin er niet zoveel aandacht was voor de verantwoordelijkheid van het individu. Stel dat was in de middeleeuwen. Daar stonden dan wel een heleboel voordelen tegenover: een machtige gemeenschapszin, die wel weer nadelen had, maar meer voordelen, maar de aandacht voor de verantwoordelijkheid van het individu was misschien wel een beetje karig.

Neem dan onze tijd: er is een vaak bizar individualisme en een bizar gebrek vaak aan gemeenschapszin.

Op weg van die ene tijd naar die andere kan het zijn en is het niet ver gezocht om een goed invloed te zien van het calvinisme ver voordat het in de richting van de huidige vaak bizarre verhoudingen tussen aandacht voor het individu en de gemeenschap ging.

Maar dit is heel in het algemeen gezegd dus. Het kan inderdaad zijn dat het liberalisme wortels heeft die niets met calvinisme te maken hebben, hooguit dat ze in de zelfde grond wortelden. Dat het gewoon de tijdsgeest was zeg maar die toevallig op een bepaald moment goed bij het calvinisme paste.

[Antonius]

een stelling:

Nu er meer ruimte is voor de indiividu, is de eigen verantwoordelijkheid ook groter.
Gemeensschapszin, is ook een verantwoordelijkheid van het individu. als ik er or kies om thuis te blijven. Dan kies ik voor mezelf.

Mirt, of iemand ander, wat is gemeensschapszin? Dit past ook bij de gesprekken over goed burgerschap, die straks gevoerd gaan worden in ons land.

Heb ik nog een vraag, wat is de kern van de reformatie, en wat is daarin van Calvijn te herkennen.

[mirt]

Tja, wat is gemeenschapszin... Ik wil wel een keer voorbeelden noemen waarmee ik kan illustreren wat ik zie als absurd in de verhouding tegenwoordig tussen aandacht voor jezelf als individu en uitgaan van de gemeenschap.

In het algemeen is mijn gedachte dat geloof nodig is om je te behoeden voor het verabsoluteren van het individu of de gemeenschap. Geloof is vertrouwen op iemand anders dan een mens of mensen. Zonder dat geloof zal een samenleving volgens mij of evolueren naar een absoluut stellen van de keuzen van het individu of van het absoluut stellen van het belang van de gemeenschap. Iets wat allebei kwalijke gevolgen kan hebben.

De kern van de reformatie en wat je daarin van Calvijn kunt herkennen, dat vind ik nog steeds moeilijk hoor om dat even kort te vertellen, zelfs als het in iets meer dan één zin mag...

[Mellon]

Ik had hier nog wat (losse) gedachten over, te meer omdat ik de laatste tijd interesse heb opgevat voor de Middeleeuwen:

Gemeenschapszin: gevoel van verbondenheid met de gemeenschap en het handelen daarnaar (Van Dale)

Maar met wie moet ik me dan als Nederlander nog verbonden voelen? Waar kan ik me nog aan verbinden? Waar kan ik mijn individuele wensen en verlangens ondergeschikt aan maken ten goede van wat?

Ik moest denken aan wat ik laatst in de krant las over kinderen, die stuk voor stuk meekrijgen dat ze zo bijzonder zijn en dat ze veel kunnen bereiken. Daardoor ga je als kind voelen dat je veel moet bereiken, tot je tot de ontdekking komt dat er honderdduizenden zijn zoals jij...

Je bent inderdaad bijzonder in de context van Gods liefde, dat ben ik helemaal met Mirt eens. En dan is het helemaal niet erg om gewoon te zijn en om een deel van je individualisme in te leveren voor wat gemeenschapszin.

[drentenaar]

Lastig onderwerp!
Trouw heeft in januari de Calvijntest gelanceerd.
Hoe hoog is jouw C-factor?
Calvinist en vice-premier Rouvoet scoorde 64%.
Was daarmee matig tevreden.
Nu heeft men de vragen van toen inmiddels via diverse computermodellen
laten beantwoorden door Calvijn himself!
Het blijkt dat de Reformator zelf 'slechts' 55 % zou scoren.

M.a.w.: Calvijn zelf was zelf geen 'calvinist'!

[drentenaar]

quote:

Antonius schreef op 05 april 2009 om 19:35:
wie kan mij dan in 1 zin uitleggen wat het calvinisme in houd?

Een 'calvinist' kan niet uitleggen wat het 'calvinisme' inhoudt.
De term 'calvinist' is nl. in de 19e eeuw uitgevonden door 'liberalen'.
Die term had nadrukkelijk de bedoeling om de 'volgelingen' van Calvijn te kwetsen, om het eens modern te zeggen.

[mirt]

quote:

Mellon schreef op 05 juni 2009 om 16:49:Je bent inderdaad bijzonder in de context van Gods liefde, dat ben ik helemaal met Mirt eens. En dan is het helemaal niet erg om gewoon te zijn en om een deel van je individualisme in te leveren voor wat gemeenschapszin.

Ik weet wel dat jij het niet zo erg bedoelt, maar 'inleveren' kan erg negatief klinken. Terwijl je ook kunt stellen dat een individu niet een individu kan worden zonder de gemeenschap. Geen gezonde gemeenschap zonder dat de personen zich als individuen gedragen. Maar ook geen (gezond, in de zin van genoeg geindividualiseerde) individu zonder een gemeenschap waar 'ie echt aan deelneemt en zich deel van voelt.

Laatst stond er ergens astro tv aan en wat de dame op tv een beller op het hart drukte, daar zat best wat in en kun je ook buiten atro tv genoeg horen. "De enige die wat aan uw problemen kunt doen en de enige die grenzen kan stellen, dat bent ùzelf" De beller beaamde dat braaf met een snikje in haar stem.

Over de maakbare individu heeft hoogleraar Trudy Dehue in haar nieuwste boek ‘De depressie-epidemie; een geschiedenis van de neerslachtigheid’ het volgende geschreven:

quote:

De depressie-epidemie belicht het proces waarin het ideaal van de maakbare samenleving werd ingeruild voor dat van het maakbare individu. Benadrukten we voorheen omstandigheden als oorzaak van ellende, tegenwoordig gaat de aandacht naar het individuele brein. Daarbij werden we zelf verantwoordelijk voor wat ons vroeger gewoon overkwam. Want nu succes een keuze is geworden, geldt dat voor mislukking evenzeer.

En de recensent besluit met de vraag:

quote:

We hebben dus min of meer de plicht om het lot in eigen hand te nemen. Moeten we hier nu blij of depressief van worden?

[Antonius]

quote:

drentenaar schreef op 07 juni 2009 om 23:05:
[...]

Een 'calvinist' kan niet uitleggen wat het 'calvinisme' inhoudt.
De term 'calvinist' is nl. in de 19e eeuw uitgevonden door 'liberalen'.
Die term had nadrukkelijk de bedoeling om de 'volgelingen' van Calvijn te kwetsen, om het eens modern te zeggen.

Waar komen Calvijns ideen dan op neer? Helaas vonden bleef ik van deze uitleg verstoken, toen ik me nu 15 jaar gelden bij de kerk aansluiten. Zelfs bij belijdenis cathesatie bleef dit achterwege.

[drentenaar]

quote:

Antonius schreef op 17 juni 2009 om 22:27:
Waar komen Calvijns ideen dan op neer?

Het blijft al dagen benauwend stil op deze (neo-)calvinistische site!
Kern van Calvijns leer vormen de vijf sola's der Reformatie:

Sola Gratia
Sola Scriptura
Sola Fide
Solus Christus

Uiteindelijk: Soli Deo Gloria.

Uiteraard moeten die vijf sola's nader uitgewerkt worden,
maar dat kan niet in één posting.
Bovendien ontbeer ik catechetische eigenschappen.
Overigens heeft die belijdenisdominee van jou je aardig 'blanco' weten te laten.

Dit najaar verschijnt er (voor het eerst sinds 1931) een geheel nieuwe vertaling van Calvijns hoofdwerk: de Institutie.
Daar staat zijn hele leer helder in verwoord.
Aanbevolen!

[Riemer Lap]

quote:

drentenaar schreef op 21 juni 2009 om 23:17:
Dit najaar verschijnt er (voor het eerst sinds 1931) een geheel nieuwe vertaling van Calvijns hoofdwerk: de Institutie.
Daar staat zijn hele leer helder in verwoord.
Aanbevolen!

Ik heb hem op cd-rom. Een wat oudere vertaling maar neit van 1931.
De nieuwe teken ik weer op in.
er is op dit moment ook een goed boek over Calvijn te koop waar zijn meest bekende teksten op cd bij meegeleverd worden.