Even een 'losse' opmerking over een algemene zaak, die in dit soort discussies een flinke rol speelt.
Wij (moderne mensen) zijn gewend dat
alles opgeschreven staat. Als het niet op schrift staat, dan is het er in feite niet. Denk alleen maar aan bv. de wiskunde-sommetjes die je tegenwoordig op school krijgt, de zogenaamde 'verhaaltjes-sommen'. Het frappante aan dat soort 'verhaaltjes-sommen' is dat in feite
alle informatie netjes in het verhaaltje staat, en je alleen nog maar 2 getalletjes hoeft op te tellen of te vermenigvuldigen ofzo.
En hetzelfde principe geldt ook voor kranten, boeken, tijdschriften, het nieuws, soaps, alles, overal. Wij leven in een 'low context' maatschappij. Als we een stuk informatie (een tekst bv) krijgen dan moet (vrijwel) alle informatie
in die tekst staan. Uiteraard gebruiken we wel eens 'algemene kennis' (indien aanwezig) maar toch, teksten moeten compleet zijn.
Maar veel beschavingen op deze aardbol zijn niet 'low context', maar juist 'high context'. In feite is de moderne westerse beschaving
the odd one out. Veel hedendaagse culturen in andere werelddelen zijn 'high context', en heel veel beschavingen in het verleden zijn dat ook geweest. In zo'n cultuur is veel meer achtergrond-kennis aanwezig bij lezer en schrijvers. Wordt veel meer uitgegaan van het principe dat lezer en schrijver toch wel weten waar het over gaat en dat de lezer de rest toch wel aan zal vullen uit eigen kennis (die uiteraard dezelfde is als die van de schrijver). Denk maar aan een klein dorp in Nederland, daar zie je zoiets nog een beetje: iedereen weet alles (vooral van familierelaties etc) van elkaar.
Waar het verschil precies vandaan komt, zou ik zo niet weten (maar dat is vast wel ergens te vinden). Mijn gok zou zijn dat het iets te maken heeft met de manier van denken. De westerse methode is, om alles te formuleren in regels en formules en relaties (grof gezegd). Maar wij hebben daar ook de middelen voor met onze drukpersen, typmachines en computers, dus het is niet verwonderlijk dat we zo'n nadruk leggen op 'woorden op papier' en er zo'n ziekelijke hoop van produceren (de bomen zullen er niet blij mee zijn
).
Maar in een cultuur waar 10% van de bevolking kan schrijven (bv. de oude joodse of griekse cultuur) en waar papier nog niet bestond maar je via een duur proces met papyrus aan moest rotzooien of met houten plankjes met klei erop, en in een tijd waarin geschreven informatie dus lastig, duur en onpraktisch was, was het belang van 'mondeling' bijna oneindig veel groter. En aangezien je mondeling heel veel informatie kan overdragen en ook heel snel, en aangezien mensen (bijna) niks konden opschrijven, moest het onthouden worden. In dat soort culturen zijn mensen dus enorm goed in staat om heel veel te onthouden. Denk alleen maar aan de joodse jochies die al leerden om hele stukken van de Torah
foutloos uit hun hoofd op te dreunen.
Als je je dit beseft dan vallen een heleboel puzzelstukjes op hun plaats. Om zomaar wat te noemen:
- waarom gebruikten Paulus en die anderen toch nooit fatsoenlijke bronvermeldingen als "in Jesaja 53 staat" maar van die vage omschrijvingen als 'Jesaja zei', of zelfs 'er staat geschreven'? Simpelweg omdat veel van die citaten
uit het hoofd gebeurden (en natuurlijk omdat onze versnummering van later datum is
). Men wist dus hoe de tekst luidde, maar had vaak niet eens een kopie van de bijbel bij de hand om het op te zoeken en letterlijk over te schrijven. Vandaar dat je vaak parafrases of citaten met kleine veranderingen ziet. Niet omdat ze zo debiel waren dat ze niet eens een vers goed over konden schrijven, maar omdat ze vaak uit hun hoofd moesten werken. Probeer maar eens een bepaald vers wat je in je hoofd hebt te vinden in een boek van een paar duizend pagina's, terwijl je niet op
www.biblija.net mag zoeken!
- Waarom citeren ze zo vaak maar kleine stukjes in plaats van hele gedeelten? Omdat ze wisten dat de lezer die toch wel kende (en omdat het duur was om alles op te schrijven)! Door het citeren van een kernpunt uit het gedeelte wat je bedoelde, kwam bij de lezers (als het goed is) vanzelf het juiste stuk in gedachten, en niet alleen het citaat. Probeer als test maar eens te denken aan de zin "
Wilhemus van Nassouwe" te denken zonder de rest van het couplet in gedachten te krijgen.
- waarom hebben wij nu zoveel uitleg nodig bij bv. een gelijkenis als die van de verloren zoon, terwijl dat er in de bijbel niet bij staat? Omdat toen iedereen zo ongeveer hetzelfde beeld had bij wat een vader was (namelijk de 'koning' binnen het gezin) en iedereen een duidelijke mening had over die schoft van een zoon die er zo asociaal vandoor ging en z'n verantwoordelijkheid in het bedrijf van z'n vader wilde ontlopen. In een 'starre' cultuur die veel waarden deelt hoeft een schrijver dat niet uit te leggen.
- etc.
Op die manier zijn mij in ieder geval dingen duidelijk geworden (en ook heel aannemelijk) die ik eerst heel onzinnig of compleet onbegrijpelijk vond.
En hoe slaat dat nu op dit topic? Het lijkt mij, dat we -zeker als er maar heel weinig opgeschreven staat- moeten uitkijken voor het idee dat datgene wat er staat, het enige is wat die mensen ooit gedaan hebben (of zelfs maar het enige belangrijke wat ze deden). Wat opgetekend staat, was (en is) belangrijk, maar het waren normale mensen van vlees en bloed net zoals de lezers, dus ze deden in die honderd(en) jaren van hun leven wel meer dan alleen wat beschreven staat. Dus als er twee episodes uit het leven van Adam en Eva worden uitgelicht (paradijs, de broedermoord van hun zoon) dan is dat niet
all there is. Daartussen kan een helehoop gebeurd zijn (en toenmalige lezers zullen dat ook aangenomen hebben) en daarna ook. Vandaar dat je soms een eind verder in de tekst dingen tegenkomt die niet lijken te kloppen als je aanneemt dat wat beschreven staat, het enige is wat er gebeurd is, maar wat wel op z'n plaats valt als je er vanuit gaat dat de lezers de trivialere dingen zelf wel in konden vullen indien nodig.
