Nog maar wat gedachten ...
een gedachte: het gaat hier steeds om 2 perspectieven. Dat van God en dat van de mensen. Het eerste is voor ons waarschijnlijk onbegrijpelijk, en kan hooguit iets van een sfeer oproepen, oid. Net zoals de Triniteit niet te doorgronden is, maar we kunnen er wel iets van proeven door metaforen, etc. Het menselijk perspectief gaat ons een stukje makkelijker af, want dat is immers de aard van het beestje. Het lijkt erop, dat beide perspectieven aan bod komen in de bijbel.
perspectief G: Paulus wijst ons er in Efeze 1 al op, dat er iets als verkiezing is. Zelfs nog van voor de grondlegging van de wereld! Ook elders zien we teksten in die lijn. Jezus spreekt over de gelovigen die Hem door de Vader gegeven zijn, etc. We weten ook dat God niet laat varen wat zijn werk begon, etc.
perspectief M: Zoals echter al opgemerkt, staat de bijbel ook vol van oproepen, dreigementen, etc aan de mens. Denk aan de 'smalle weg', etc. Dit beslaat het overgrote deel van de bijbel, voor zover ik kan zien.
Waar het bij ons altijd op spaak loopt, is dat we niet snappen hoe beide perspectieven te rijmen zijn, en hoe ze zich dan tot elkaar verhouden:
optie 1) Je kunt perspectief G volledig absoluut primair stellen, en stellen dat M alleen een illusie is, een schaduw of aftreksel. Dit geeft
alle eer aan God. Het
zou kunnen, maar het lijkt mij wat vreemd, omdat dan het overgrote deel van de teksten in de bijbel gaat over die schaduw, terwijl ze toch heel reëel gepresenteerd wordt.
optie 2) Andersom kun je ook stellen dat perspectief M het enige is wat telt. Dat komt immers zo vaak voor, en het past goed bij onze eigen menselijke waarnemingen.
Immers, onze eigen keuze voor geloven, of onze eigen keuze om vol te houden, is wat telt. Perspectief G is dan toch niets anders dan: "afwachten wie er op M'N feestje komt".
optie 1 zou ik toch 'hyper-calvinisme' willen noemen, gepaard met fatalisme. Optie 2 is remonstrants (en wellicht ook evangelisch?)
Hier zie ik echt een sterke lijn met de Incarnatie en twee-naturen-leer: ook m.b.t. Jezus zien we twee perspectieven.
perspectief G: Jezus wordt aanbeden (slot v/h Johannes-evangelie, door Thomas). Paulus en anderen passen teksten die in het OT nog op JHWH sloegen, op Jezus toe (Joel 2:32 in Rom.10:13, jes.6:10 + joh.12:41, ps.102:25-27 + hebr.1:10, jes 8:12-13 + 1 petr.3:14-15, etc), wat wel duidelijk maakt dat ze Jezus als goddelijk zien. Daarnaast noemen Paulus en Johannes (en Matteus en Lukas wat minder overduidelijk ook) Jezus Gods Wijsheid/Woord. Daarnaast doet Jezus van die arrogante uitspraken waarmee Hij zich Gods plaats en eigenschappen toe-eigent, etc.
perspectief M: Jezus huilt, Jezus is angstig, Jezus doet allerlei typisch menselijke zaken, Jezus wordt door apostelen ook mens genoemd, etc.
(en dan komt nu het mooie: ik kan m'n eigen woorden citeren, en het past precies:)
Waar het bij ons altijd op spaak loopt, is dat we niet snappen hoe beide perspectieven te rijmen zijn, en hoe ze zich dan tot elkaar verhouden:
optie 1) Je kunt perspectief G volledig absoluut primair stellen, en stellen dat M alleen een illusie is, een schaduw of aftreksel. Het
zou kunnen, maar het lijkt mij wat vreemd, omdat dan het overgrote deel van de teksten in de bijbel gaat over die schaduw, terwijl ze toch heel reëel gepresenteerd wordt.
optie 2) Andersom kun je ook stellen dat perspectief M het enige is wat telt. Dat komt immers zo vaak voor, en het past goed bij onze eigen menselijke waarnemingen.
optie 1 kennen we uit de kerkgeschiedenis: o.a. Docetisme.
optie 2 kennen we evenzeer: Arius, en vele anderen zijn die kant op gegaan.
m.b.t. de Incarnatie komen we uit op: beide zijn waar, en we weten eigenlijk niet hoe het zit. Ik heb het idee dat we ook op zoiets uitkomen m.b.t. de 'vrije wil vs. uitverkiezing'. Beide worden aangestipt in de bijbel, beide zijn waar, maar we snappen niet hoe het samengaat. Kennelijk kent God een manier om beide perspectieven tegelijkertijd reëel te laten zijn. (n.b. dat zie je ook terugkomen in de Dortse leerregels, waar je afwisselend de nadruk ziet op God die het allemaal bepaalt, maar daarna weer de oproep en verantwoordelijkheid bij de mens ligt -- vrij verwarrend overigens

).
nog een gedachte:iemand stipte het al aan: wat zijn onze definities voor 'vrije wil' en 'uitverkiezing', 'schuld', etc. Zonder gelijke definities is de discussie sowieso gedoemd te stranden. De dortse leerregels geven bv. wel aan dat de mens een vrije wil heeft. Dat is niet veranderd bij de zondeval, maar hoe die vrije wil 'ingekleurd' wordt weer wel. Ze is nog steeds vrij (op een bepaaalde manier) maar tegelijkertijd is ze wel verdorven (Een pak melk van 2 maanden oud is nog steeds een pak melk, maar dan wat zuurder). Maar toch is die wil weer niet sterk genoeg om zelf zichzelf te redden. God moet eerst de verprutste wil van de mens weer opfrissen.
en de gedachten blijven maar komen:Er is ook nog het probleem van ontologie vs. epistemologie, ofwel -voor de minder filosofischen onder ons- het probleem van hoe de dingen
zijn tegenover hoe de dingen zich aan ons
voordoen en hoe we ze
kennen. Ontologie gaat over hoe de zaken echt in elkaar zitten. Epistemologie gaat over wat we van de dingen kunnen kennen en weten. Stel dat we in principe weten (uit de bijbel) dat er zoiets als uitverkiezing bestaat (ontologisch: het is er feitelijk), hoe kunnen we dan weten ("epistemisch") of
wij (of iemand anders) daadwerkelijk uitverkoren is?
nog een gedachte:misschien moeten we God wat meer de ruimte geven, aangezien Hij er kennelijk genoegen in schept om de zakten op manieren te regelen, die ons beperkte verstand flink te boven gaat. Voor ons zijn allerlei zaken paradoxaal: Twee Naturen, Triniteit, Inspiratie en Uitverkiezing, maar we krijgen ooit een veel beter perspectief op de zaken. Maar dat zou ons er niet van mogen weerhouden, om gewoon echt Christus te aanvaarden en uit dankbaarheid na te volgen. Of nu later blijkt dat dat
fifty-fifty ons werk en Gods werk was, of dat het 100% God en 100% mens of alleen God, of wat dan ook bleek te zijn, zou nu niet moeten uitmaken. Dat is later in de hemel allemaal achteraf gepraat, en ik denk niet dat we
nu al teveel bezig moeten zijn met
speculatief vantevoren achteraf gepraat...... maar het is wel interessant natuurlijk. Maar eveneens kan het zodanig verwarrend zijn, en kunnen we onszelf zodanig verstrikken in gefilosofeer en gepuzzel over zaken waar we nog niks van snappen, dat we vergeten dat we
nu leven.
en dan nog iets:Persoonlijk vind ik dit alles heel lastig. M'n gevoel zegt dat de mens beslist, maar ja, m'n gevoel zegt ook dat de Incarnatie niet kan, en dat de Triniteit ergens niet goed optelt.