Laat ik een voorzet geven (allemaal kort door de bocht, dus er zal wel wat discussie over komen):
*
'christelijk' is een overkoepelende naam voor zowel katholiek als evangelisch als gereformeerd.
probleem: sommige christelijke stromingen vinden dat andere stromingen niet 'christelijk' genoemd mogen worden. Veel orthodoxe (zie hieronder) christenen vinden dat eigenlijk alleen 'orthodoxen' de naam 'christen' mogen dragen.
*
'orthodox' is een wat specifiekere benaming voor het 'soort christen': 'orthodox' wordt gebruikt om aan te duiden dat iemand/een bepaalde stroming God en de bijbel als hoogste gezag accepteert. 'vrijzinnig' duidt op een variant van het christendom waarbij de eigen ratio het hoogste gezag heeft. Voor orthodoxen geldt 'Jezus als persoonlijke Verlosser', voor veel vrijzinnigen niet. Voor orthodoxen geldt dat Jezus is opgestaan uit de dood, voor veel vrijzinnigen is dit iets wat ze niet kunnen geloven (want ze kunnen het niet beredeneren) du het zal wel een symbolisch verhaal zijn, niet een letterlijke geschiedenis.
*
'katholiek' is de naam van een kerk binnen het christendom die veel aandacht geeft aan Maria, een heel hierarchische structuur heeft met een Paus, biechten, ze kennen naast de bijbel ook gezag toe aan de apocriefe boeken en aan de traditie (de kerk kan niewe dogma's poneren), veel rituelen, ze zijn van mening dat bij de eucharistie (uitdelen van de hostie) het offer van Jezus aan het kruis 'opnieuw' uitgevoerd wordt (als ik het zo goed verwoord?) etc. Overigens heeft bv de anglicaanse kerk ook een hierarchie - het is een kerk die ooit afgesplitst is van de katholieke kerk.
Probleempuntje: 'katholiek' betekent eigenlijk 'universeel' (o.i.d.) dus het slaat op de 'universele' kerk. Nu claimen andere kerkgenootschappen die naam ook (in bv. de belijdenissen) en meestal wordt er (door buitenstaanders) dan ook over 'Rooms Katholiek' gesproken om de kerk aan te duiden die ik hierboven beschreef.
probleem: omdat de rooms katholieke kerk een kerk/organisatie is, betekent dat dat haar leden nog al eens anders denken dan de officiele theologie van de kerk. In principe is de katholieke kerk orthodox, maar veel van haar leden zijn vrijzinnig.
*
'gereformeerd' is een stroming binnen het christendom, die zich ooit afgesplitst heeft van het katholicisme (dat heet de reformatie), omdat ze het niet eens waren met veel van de praktijken en theologie. Men vond dat de kerk afgedwaald was en wilde terug naar de oude kerk - voordat de katholieke kerk 'rooms' werd. Ze wilden de bijbel, en alleen de bijbel, dus geen maria-verering, geen apocriefe boeken of traditie, geen Paus, amper hierarchie. Geen 'overdoen van het offer' bij het avondmaal (gereformeerde variant van de eucharistie). Gereformeerd wordt ook wel protestant genoemd.
Probleempuntje: 'hervormden' zijn ook 'gereformeerd' of 'protestant'. de Hervormde kerk (nu PKN) is ook een kerk van de reformatie (de afsplitsing waarbij het gereformeerde gedachtengoed ontstond).
probleempje: 'gereformeerd' is ook (deel van) de naam van een aantal specifieke kerken ('christelijk gereformeerd', 'vrijgemaakt gereformeerd', etc). Het kan voorkomen dat in die kerken mensen zitten die zelf eigenlijk niet gererformeerd zijn qua gedachtengoed. Ook zijn er kerken met die naam die ooit wel echt gereformeerd begonnen zijn maar het nu niet meer zijn (volgens andere gereformeerde kerken).
*
'evangelisch': kerken die over het algemeen gereformeerd achtige theologie hebben, maar (veel?) meer nadruk leggen op persoonlijke bekering, en meer nadruk op de peroon Jezus.
probleem: 'evangelisch' is ook een benaming voor de mensen binnen bv. de katholieke en gerformeerde kerken die 'evangelisch' gedachtengoed hebben.
Ofwel 'christelijk' is de overkoepelende benaming van de hele religie, 'katholiek' is de naam van een (grote) kerk, 'gereformeerd' is aanduiding van een theologische stroming, maar ook naam van een aantal kerken die in die stroming begonnen zijn (maar het nu niet meer hoeven zijn!). 'Evangelisch' is een aanduiding van een stroming (en naam van een aantal kerken) maar ook een duiding voor mensen binnen bv katholieke kerk of gereformeerde kerken die evangelisch gedachtengoed hebben. Tenslotte is 'orthodox' een aanduiding die gegeven wordt aan christenen die God en de bijbel het hoogste gezag geven.
* '
anglicaans' bestaat ook nog: een afsplitsing van de rooms katholieke kerk, met bijna dezelfde structuur. De anglicaanse kerk is de engelse staatskerk. Heet ook wel 'episcopaal' (oa in Amerika).
*'
oosters-orthodox': heel vroege afsplitsing van de katholieke kerk (rond het jaar 1000) met een eigen 'paus' (heet alleen patriarch dacht ik) en meer nadruk op mystiek dan de rooms katholieke kerk.
*'
gnostiek/esotherisch christendom': een twistpunt. De gnostiek was een 2e-3e eeuwse variant van het christendom die echter niet om Jezus draaide, maar om het bereiken van hogere kennis. Het was een hybride tussen christendom en grieks denken. De orthodoxe christenen zien dit absoluut niet als christendom (want niet Jezus als persoonlijke verlosser), maar de stroming draagt wel die naam.
zoals je ziet is het een nogal lastig (en onvolledig?) antwoord, maar ja je vroeg erom
